Detyra Kursi Shqip

Parimet e termodinamikes

Termodinamika (prej gj.greke thermos që do të thotë nxehtësi dhe dynamis që do të thotë energji/fuqi) është degë e fizikës që studion ndikimin e ndërrimit

të temperaturës, shtypjes dhe vëllimit në sistemet fizike të madhësisë makroskopike përmes analizimit të lëvizjeve kolektive të grimcave të tyre, duke përdorur statistikën. Përafësisht, nxehtësi do të thotë “energji në tranzit (lëvizje)” dhe dinamika ka të bëj me “lëvizje/transferim”; kështu që në thelb termodinamika studion lëvizjen e energjisë dhe se si energjia shndërrohet.

Ligjet e termodinamikes

Në termodinamikë, janë katër ligje me vlefshmëri të përgjithshme, aq sa ato nuk varen nga detalet e bashkëveprimit ose sistemit që studiohet. Prandaj, ato mund të aplikohen/zbatohen në sistemet tek të cilat nuk dihet asgjë, veçse balanca e energjisë dhe transferimi/shkëmbimi i materies. Shembujt e tillë përfshijnë parashikimin e Einstein – it për emisionin spontan në shek.XX dhe hulumtimet e tanishme në termodinamikën e vrimave të zeza (black holes).

Katërligjet janë:

Ligji i zeros në termodinamikë, i cili thotë se ekuilibri termodinamik është një relacion ekuavalencial

Nëse dy sisteme termodinamike janë në ekuilibër termik me sistemin e tretë, atherë ato dy sisteme janë në ekuilibër termik me njëri -tjetrin.

Ligji i parë i termodinamikës, rreth konservimit/ruajtjes së energjisë

Rritja e energjisë së një sistemi të mbyllur është e barabartë me sasinë e energjisë së shtuar sistemit me anë të nxehtësisë, minus sasinë e humbur të të punës së bërë të sistemit në rrethinë.

Ligji i dytë i termodinamikës rreth entropisë

Entropia totale e një sistemi të izoluar termodinamik tenton të rritet sa herë që i afrohet vlerës maksimale.

Ligji i tretë i termodinamikës, rreth temperaturës absolute

Kur sistemi asimptotikisht i afrohet temperaturës zero absolute të gjitha proceset pothuaj mbarojnë dhe entropia e sistemit
asimptotikisht i afrohet vlerës minimale.

Parimet e termodinamikes

Jane parime te termodinamikes te cilat zbatohen ne te gjitha lemite e zbatimeve te energjise por edhe ne ligjet e levizjeve sociologjike, bilogjike, psikologjike dhe informative.

lParimi i parë thot qe sasija e nxëhtësise që futet në një sistem shkon ne rritjen e energjisë së brendeshme të sistemit dhe në kryerjen e një punë përkundër ambjenit perreth.

lParimi i dytë apo ligji i entropisë thotë që në sistemet e izoluara entrpia e tij është gjithmon në rritje. Nderrimi i entropisë së një sistemi definohet si shumë e tërsishme apo integral i ndërrimeve të nxehtësise pjestuar me temperaturen e sistemit ne shqyrtim. Kur theksojme entropine (shenohet me S, aludojme ne ndrrimin e saje por duke filluar nga vlera e saje zero.( E njeta gje vlen edhe me definimin e potencialit apo distances). Me ndërrimin e entopisë se sistemit të caktuar analizohet kahja e levizjes së proceseve fizike, kimike , biologjike etj. Kur ndërrimi i entropise(delta S) është me i madhe se zero procesi është irreverzibil ( i pa kethyeshem), kur nderrimi është zero procesi është reverzibil dhe kur ndrrimi ne fjale ka vleren me i vogel se zero procesi është i pamundur.

Ketu shihet roli i gjithëanshem i ligjit të ndërrimit të enropise apo parimit te dytë të termodinamikes. Më anë të tij parashihen levizjet e proceseve ne shkence shoqeri dhe kahet rrjedhjes se informacionece.Entropia në aspektin informative definohet si shkalle e crregullesise. Crregullsia apo kaosi dhe rregullesia janë procese fundamentale në të gjitha lemite e hulumtive.

Të themi psh. qe Universi si sistem i izoluar ka nje entropi ne rritje për cka dihet qe ai zgjerohet ne menyre te pakethyeshme. Parimi i trete ne fakt quhet parimi zero(0) i termodinamikes.Keto nuk po e trajtojme por vetem te themi qe ai ndihmone ne definimin e teperatures dhe për ta kuptuar shum lehte, te mendojme situaten si vijon. Kur dy madhesi janë te njejta me nje madhesi te trete atehere ato janë te njejta edhe me njera tjetren.

Keto që u trajtuan me sipër i përkasin termodinamikes fenomenologjike. Përndryshe ekziston edhe termodinamika statistikore qe trajtohet me anë të teorisë së probabilitetit e cila është jashte fushes se veshtrimit te paraqitur në këtë shkrim.

Detyra Plote

TEMA:‘LIGJI PER MBROJTJEN E KONKURRENCES DHE KONSUMATORIT

PERMBAJTJE:

Historiku i te drejtes se konkurrences ne Shqiperi

Shtyllat kryesore te Autoritetit te Konkurrences

Parimet baze te konkurrenceshttp://eseshkolle.blogspot.com/

Nxjerrja e jashteligjshme nga tregu e nje kompanie

Abuzimi i ndermarrjeve

Marreveshjet e ndaluara

Kontolli i perqendrimeve

Rastet kur ndalohen apo autorizohen perqendrimet

Hyrje

Promovimi i të drejtave të konsumatorëve ", prosperiteti dhe mirëqenia janë vlerat thelbësore të Bashkimit Evropian (BE),dhe kjo është reflektuar në legjislacionin e tij. Anëtarësimi në Bashkimin Evropian siguron mbrojtje shtesëpër konsumatorët.. Në këtë dokument është pershkrua niveli minimal i mbrojtjes të gjitha vendet e BE duhet,sipas ligjit të BE-së, tju japë konsumatorëve. Detajet e saktësise se çfarë janë të drejtat tuaja - dhe si ju mund ti mbroni ato - do të ndryshojnë nga vendi në vend në varësi se si ata e kanë zbatuar në BE rregullat në ligjin e tyre kombëtar. Ju duhet të vini re se ligjet nacionale mbrojtjen e konsumatorëve mund - në disa raste - tju jap një nivel më të lartë të mbrojtjes.

POLITIKAT EUROPIANE

Politika europiane Antitruse u zhvillua nga dy rregullat qendrore te percaktuara ne Traktatin mbi Funksionimin e Bashkimit Europian.

Marreveshjet ndermjet dy ose me shume operatoreve te tregut te pavarura te cilat kufizojne konkurrencen, jane te ndaluara nga neni 101 i traktatit. Kjo dispozite mbulon te dy marreveshjet horizontale ( mes konkurrenteve aktuale ose potenciale qe veprojne ne te njejtin zinxhir te furnizimit)

Neni 2 i Traktatit ndalon firmat qe mbajne nje pozite dominuese ne nje treg te caktuar te abuzojne me ate pozicion , per shermbull duke abuzuar me cmimet, duke kufizuar prodhimin.

Komisioni eshte i autorizuar nga Traktati per te aplikuar keto rregulla ndalimi dhe mban nje numer te kompetencave hetimore per kete qellim ( p.sh. inspektimit te bizneseve, kerkesat me shkrim per informacion, etj) Ai gjithashtu mund te vendose gjoba per ndermarrjet qe shkelin rregullat e BE.

KARTELET

Aksioni kundër karteleve është një lloj i veçantë i zbatimit të antitrust. Një kartel është një grup i kompanive të ngjashme të pavarura, të cilat bashkohen së bashku për të rregulluar çmimet, të kufizojë prodhimin ose për të ndajnë tregjet ose konsumatorët mes tyre.Në vend që të konkurrojnë me njëri-tjetrin, anëtarë të kartelit të mbështeten në njëri kurs të tjerëve rënë dakord të veprimit, i cili zvogëlon stimujt e tyre për të ofruar produkte të reja ose më të mirë dhe shërbime me çmime konkurruese. Si pasojë, klientët e tyre (konsumatorët apo bizneset e tjera) të përfundojë duke paguar më shumë për cilësinë më pak. Kjo është arsyeja pse kartelet janë të paligjshme sipas ligjit të BE-së konkurrencës dhe pse Komisioni Evropian vendos gjoba të rënda mbi kompani të përfshira në një karteli.

Për mbrojtjen e konkurrencës”.

Autoriteti i Konkurrencës është institucioni publik i ngarkuar nga ligji, për të mbrojtur konkurrencën e lirë dhe efektive në Shqipëri. Ky institucion ka për qëllim të mbrojë konkurrencën në vetvete, si një e mirë publike. Në këtë mënyrë mbrojtja e konkurrencës efektive i shërben interesit publik. Ky ligj është i zbatueshëm në të gjithë sektorët e ekonomisë, si dhe për të gjitha ndërmarrjet, private dhe shtetërore, që ushtrojnë veprimtarinë e tyre në territorin e Republikës së Shqipërisë, si dhe për ndërmarrjet që veprimtarinë e ushtrojnë jashtë këtij territori, por pasojat e saj ndihen në tregun e brendshëm.

Puna e Autoritetit të Konkurrencës mbështetet në tre shtylla kryesore që përcaktojnë mbrojtjen e konkurrencës:

marrëveshjet e ndaluara (kartelet);

abuzimin me pozitën dominuese;

bashkimet ose përqendrimet e ndërmarrjeve.

Një tjetër detyrë e këtij institucioni është të veprojë si nxitës dhe avokat i konkurrencës dhe i interesave të konsumatorit, si dhe të vlerësojë aktet normative të ndryshme që mund të cenojnë konkurrencën.

Një aspekt i rëndësishëm i ligjit aktual për mbrojtjen e konkurrencës është e drejta e çdo personi që t’i drejtohen drejtpërdrejt gjykatës në rast se pengohen në veprimtarinë e tyre nga një marrëveshje e ndaluar apo nga një praktikë abuzive. Sipas ligjit këta persona të mund t’i drejtohet Gjykatës së Tiranës me anë të një kërkesë padie pavarësisht faktit të inicimit të një procedure pranë Autoritetit.

Marrëveshjet e ndaluara

Marrëveshjet, midis ndërmarrjeve të cilat mund të sjellin kufizim të konkurrencës janë të ndaluara. Kështu, parimi që “marrëveshjet duhen respektuar” nuk aplikohet në këto raste. Autoriteti i Konkurrencës mund të urdhërojë ndalimin e marrëveshjeve të tilla dhe mund ti vendos gjoba ndërmarrjeve për arritjen e këtyre marrëveshjeve. Ky rregull zbatohet si për marrëveshjet e shkruara ashtu edhe për ato të pashkruara.

Kontrolli i përqendrimeve

Te gjitha propozimet e përqendrimeve, të cilat njoftohen pranë Autoritetit të Konkurrencës shqyrtohen nëse mund të kufizojnë në mënyrë të ndjeshme konkurrencën efektive në treg. Nëse rezulton se përqendrimi nuk e cenon konkurrencën, ai autorizohet pa kushte.

Rastet kur ndalohen apo autorizohen përqendrimet

Gjatë viteve të fundit ndryshimet më të mëdha në strukturën e tregun kanë ndodhur te bankat dhe kompanitë e sigurimit. Hyrja në treg e grupeve të rëndësishme financiare evropiane si Raiffeisen Bank, Intesa SanPaolo, Societe General, ProCredit Holding etj, kanë krijuar një mjedis më konkurrues dhe një zgjerim agresiv të degëve dhe shërbimeve bankare. Rasti më klasik i përqendrimeve ishte bashkimi nëpërmjet përthithjes i Bankës Amerikane të Shqipërisë me Bankën Italo Shqiptare. Kjo formë përqendrimi, si rezultat i së cilës Banka Italo Shqiptare pushoi së ekzistuari si person juridik, duke u krijuar një bankë të re, me të njëjtin emër: Banka Amerikane e Shqipërisë, rriti fuqinë në treg të bankës së re, duke e renditur atë në vend të dytë pas Raiffeisen. I parë në këndvështrimin e eficencës së tregut, forcimi i pozicionit në treg të bankës së re BASh pas përqendrimit, nuk e kufizon ndjeshëm konkurrencën në treg dhe sjell përfitime për klientët. Futja e shërbimeve/produkteve të reja, përmirësimi i atyre ekzistuese, krijimi i sinergjive, nga ulja e shpenzimeve dhe rritja e të ardhurave, zhvillimi i teknologjive të informacionit, etj., janë tregues pro-konkurrues që tejkalojnë pasojat që rrjedhin nga forcimi i pozicionit në treg të BASh-së.

Te drejtat e konsumatorëve

e drejta e mbrojtjes së shëndetit, mjedisit dhe sigurisë së jetës

e drejta e mbrojtjes së interesave ekonomikë

e drejta e ankimit

e drejta për dëmshpërblim

e drejta e edukimit;

e drejta e marrjes së informacionit

e drejta e mbrojtjes ligjore;

e drejta e organizimit në shoqata ose bashkime për mbrojtjen e interesave të konsumatorëve dhe e drejta e përfaqësimit në organet e tyre vendimmarrëse.

Dëmshpërblimi i konsumatorit

Shitësi është i detyruar të pranojë ankesat për mallrat në çdo vend ku ushtron ose paraqet veprimtarinë, me përjashtim të rastit kur është autorizuar një person tjetër për riparimet

Shitësi vendos për pranimin e ankesës menjëherë ose brenda 3 ditëve pune

Në rastin e mungesës së përputhjes, konsumatori ka të drejtën të rizotërojë mallin e sjellë në përputhje, pa pagesë, nëpërmjet riparimit apo zëvendësimit, të ketë një ulje të përpjesshme të çmimit, ose konsumatori mund të anulojë kontratën.

Organet kompetente

Institucionet shtetërore kompetente janë organet kryesore përgjegjëse për zhvillimin dhe zbatimin e politikave për mbrojtjen e konsumatorëve, për të mbrojtur të drejtat bazë të konsumatorëve, në mënyrë të veçantë të grupeve të konsumatorëve më të ndjeshëm, si: fëmijët, të moshuarit, të varfrit, invalidët, të sëmurët, si dhe personat me aftësi të kufizuara mendore e fizike.

Organi përgjegjës

Ministria përgjegjëse për fushën e tregtisë, nëpërmjet strukturës administrative përkatëse (më poshtë struktura përgjegjëse për mbrojtjen e konsumatorëve), harton politikat dhe siguron instrumentet rregulluese të mbrojtjes së konsumatorit, si dhe zbatimin efektiv të këtij ligji

Shoqatat e konsumatorëve

Konsumatorët kanë të drejtë, në baza vullnetare, të krijojnë shoqata të pavarura konsumatorësh, në mbrojtje të interesave të tyre, sipas ligjit në fuqi.

Shoqatat e konsumatorëve janë organizata të pavarura nga tregtarët dhe kanë si qëllim, të përcaktuar me statut, mbrojtjen e të drejtave të konsumatorëve

Shoqatat e konsumatorëve duhet të përmbushin kriteret e mëposhtme në mënyrë që të përfaqësojnë interesat kolektivë të konsumatorëve

anëtarësi aktive

Përvojë

shtrirje gjeografike

Nëpunësit e organeve administrative shtetërore përgjegjëse për mbrojtjen e konsumatorëve nuk lejohen të kenë funksione drejtuese në shoqatat e konsumatorëve.

Bibliografia

Hetemi J Mehdi ‘ Mbrojtja e tregut te lire nga konkurenca jolajale: aspekti krahasimore’, Prishtine 2004

Baleta Teuta, Kalifa Neritan, File Luljeta ‘ Dominimi i tregut bankar Shqiptar’, Tirane: Banka e Shqiperise 2000

Perpali Lush, ‘Ceshtje te konkurrences ne ekonomi’, Tirane: Ideart 2006

Detyra Plote