Politika e mbështetur tek fuqia, si lindin konfliktet midis shteteve

Tema: “Politika e mbështetur tek fuqia, si lindin konfliktet midis shteteve”   Nëntemat:

Politika ndërkombëtare si luftë për pushtet

Dobësimi i pushtetit politik

Cilatdo qofshin synimet themelore të politikës ndërkombëtare, pushteti është gjithnjë qëllimi parësor.

Nga ky koncept i politikës ndërkombëtare rrjedhin dy përfundime:

1. Jo çdo veprim që kryen një vend në raport me një vend tjetër është i natyrës politike.

2. Jo të gjitha vendet janë në çdo kohë në të njëjtën shkallë të angazhuar në politikën ndërkombëtare (ndryshon masa e përfshirjes, janë të papriturat  e fuqisë, transformimet kulturore).

Dallimet midis pushtetit dhe ndikimit.

Pushteti politik është raporti psikologjik midis atyre që e ushtrojnë atë dhe atyre mbi të cilët ai ushtrohet.

Ndërsa ndikimi rrjedh nga tre burime:

·         shpresa për përfitime

·         frika nga dëmtimet

·         respekti apo dashuria për njerëzit dhe institucionet

Ndikimi mund të ushtrohet përmes

1.    Rendit

2.    Kërcënimeve

3.    Autoritetit apo karizmës së një njeriu

4.    Autoritetit apo karizmës së një institucioni

5.    Ose nga një kombinim i secilës prej tyre

Në bazë të kësaj duhet të bëhen katër dallime që janë:

1.Dallimi midis pushtetit dhe ndikimit

2.Dallimi midis pushtetit dhe forcës

3.Dallimi midis pushtetit  të përdorshëm dhe të papërdorshëm

4.Dallimi midis pushtetit të ligjshëm dhe të paligjshëm

Shpjegime

1.Dallimi midis pushtetit dhe ndikimit

Këshilltari i kryeministrit të shqipërisë për arsimin e këshillon atë për ndjekjen e politikave të caktuara arsimore por ama mbetet vetëm në nivelin e këshillimit asgjë me tepër, nuk ka tagrin ta urdhërojë atë, ndërsa kryeministri nga ana tjetër ka të drejtë ta urdhërojë dhe ti imponojë vullnetin e tij me anë të formave të ndryshme të ndikimit

2.Dallimi midis pushtetit dhe forcës

Pushteti politik duhet të dallohet nga forca në kuptimin e ushtrimit të dhunës fizike. Nëse nis një luftë e armatosur mes dy shtetesh atëherë pushteti politik zëvëndësohet me atë ushtarak.

3.Dallimi midis pushtetit  të përdorshëm dhe të  papërdorshëm

Lehtësia e përdorimit të armëve bërthamore e bën të nevojshëm të bëhet dallimi midis pushtetit të përdorshëm dhe të papërdorshëm.  Lufta me shumë zero- Të gjitha palët e përfshira në rivalitet apo konflikt dhe pse e zotërojnë armën bërthamore nuk e përdorin dot sepse e dinë që dëmi që do vinte nga përdorimi i saj do të ishte aq i madh sa në çdo rast do dalësh i humbur. Lufta bërthamore mes shteteve që e zotërojnë armën bërthamore smund të ketë fitues, prandaj dhe quhet luftë me shumë zero.

4.Dallimi midis pushtetit të ligjshëm dhe të paligjshëm

Pushteti i përdorur nga një oficer policie që kontrollon sipas një urdhëri për kontroll është krejtësisht i ndryshëm nga pushteti i një hajduti që kryen të njëjtin veprim duke kërcënuar me armë.

Dobësimi i pushtetit politik

Politika ndërkombëtare është domosdoshmërisht luftë për pushtet. Xheremi Bentham besonte se konkurenca për kolonitë ishte në themel të të gjitha konflikteve botërore. Kobdeni dhe Prudoni ishin të bindur se heqja e barrierave tregtare ishte i vetmi kusht për vendosjen e një harmonie të përhershme mes vendeve. Për Marksin dhe pasuesit e tij në themel të mosmarrëveshjeve dhe luftës ishte kapitalizmi. Gjatë shekullit të XIX-të liberalët kudo kishin bindjen se politika për pushtet dhe lufta ishin mbetje të një sistemi të vjetëruar qeverisjeje dhe se fitorja e demokracisë mbi absolutizmin dhe autokracinë do të siguronte fitoren e harmonisë botërore dhe paqes së përhershme ndaj politikës për pushtet dhe luftës.

Dobësimi i pushtetit politik

Kohët e fundit bindja se lufta për pushtet mund të eleminohet nga skena ndërkombëtare është e lidhur me përpjekjet e mëdha për organizmin e botës si Lidhja e Kombeve dhe Organizata e Kombeve të Bashkuara.

Lufta për supremaci

Është universale në kohë dhe në hapësirë si një fakt i pamohueshëm nga përvoja. Nuk mund të mohoet se gjatë gjithë historisë pavarësisht nga kushtet shoqërore, ekonomike dhe politike shtetet janë përballur njëri me tjetrin në rivalitetin për pushtet.  Por nëse joshja për pushtet nuk mund të braktiset kudo në botë: Ata që mund të shërohen prej saj vetëm sa do të binin viktima të pushtetit të të tjerëve.

Dy burimet e dobësimit të pushtetit politik

1. Filozofia e shekullit të XIX-të.

2. Përvoja amerikane.

Shpjegime

Shekulli i XIX-të çoi në dobësimin e politikave për pushtet si rezultat i zhvillimeve të brendshme. Karakteristike ishte dominimi i klasave të mesme nga aristokracia dhe duke u nisur nga kjo filozofët e kohës identifikuan kundërshtimin ndaj politikës aristokratike me armiqësine ndaj çdo lloj politike

Përvoja amerikane. Identifikimi i politikës për pushtet me qeverinë e aristokratëve gjeti mbështjetje në përvojën amerikane. Kjo mund të gjendet në tre elemente të kësaj përvoje:

1. Natyra unike e Amerikës.

2. Izolimi i kontinentit nga qendrat e konfliktit botëror.

3. Anti-imperializmi i ideologjisë politike amerikane.

Ushtrimi i fuqisë nga shtetet në marrëdhëniet me njëri - tjetrin quhet real politik ose thjesht politikë e mbështetur te fuqia.

Fuqia shpesh përkufizohet si aftësia për të bërë që një aktor tjetër të bëjë atë çka në kushte të tjera nuk do ta kishte bërë. (ndikimi)

Karakteristikat që bëjnë që një shtet të jetë i fuqishëm janë: madhësia pra territori, niveli i të ardhurave, forcat e armatosura, numri i popullsisë, GDP e një shteti etj. Është veshtirë të flasësh për fuqinë e një shteti në mënyrë absolute sepse dhe këndvështrimet e gjykimit mbi fuqinë ose variablat janë të ndryshëm. Gjithsesi mund të flasim për fuqi relative dhe kjo shpesh mund të shërbejë për të shpjeguar përfundimin e një konflikti të armatosur.

Rëndësia e fuqisë sipas Morgenthau: “... shtetarët mendojnë dhe veprojnë nga pikëpamja e interesave të përcaktuara si fuqi”. Në kuptimin pozitiv, fuqia mund të përcaktohet si kapaciteti i një individi ose grup individësh për të modifikuar sjelljen e individëve ose grupeve të tjerë, ashtu siç ai dëshiron (influencë). Në kuptimin negativ, është aftësi për të parandaluar të tjerët për të ndikuar tek sjellja e tij (autonomi).

      Kriteret sasiore për kualifikimin e një shteti si i madh ose i vogël, tregonin shkallën në të cilën një shtet do të kërkonte të ndikonte në jetën jashtë mjedisit të tij të drejtpërdrejtë. Duke folur nga pikëpamja e fuqisë, vogëlsia mund të karakterizohet si mundësia për të krijuar si një ndikim, ashtu edhe një deficit në autonomi.

      Përveç ndarjes bazë midis influencës dhe autonomisë, duhet të dallohen edhe dimensionet e fuqisë materiale. Transferimi i resurseve të fuqisë nga një fushë në tjetrën lidhet me transferimin e kostove. Kompleksiteti në rritje i mjedisit ndërkombëtar ka ndikuar gjithashtu edhe në resurset e fuqisë.

      Organizatat ndërkombëtare sigurojnë një mjet të përsosur për kombet e vogla për të ndikuar në mjedisin e tyre të sigurisë. Dilema tradicionale e shteteve të vogla qëndron në kontradiktën midis influencës dhe autonomisë. Shtetet e vogla kanë më shumë interes se shtetet e tjera për të përmirësuar impaktin e vendimeve të tyre në fushën e politikës së lartë. Por n.q.s shtetet e vogla arrijnë të ushtrojnë influencën e tyre nëpërmjet zgjidhjeve institucionale, ato rrezikojnë një humbje të autonomisë.

KONCEPTI I FUQISË KOMBËTARE, MODELIN STRUKTUROR DHE KONTEKSTIN E SAJ.

  Fuqia është një koncept tepër i paqartë.

  Është aftësi për të imponuar një veprim të dëshiruar përballë qëndresës që mund ëe bëhet nga pala kundërshtare.

  Nënkupton bindjen (detyrimin) e kundërshtarit duke përdorur ndikimin dhe autoritetin.

  Përfundimet e dëshiruara mund të arrihen edhe me anë të institucionalizimit të autoritetit.

Modelet strukturore të fuqisë: Fuqia vetë nuk ka staturë reale dhe mund të shfaqet në shumë mënyra. Morgenthau e përkufizon fuqinë si “kontroll i njeriut ndaj mendjes dhe veprimeve të njerëzve të tjerë” dhe “marrëdhënie psikologjike ndërmjet atyre që e ushtrojnë atë dhe atyre ndaj të cilëve ushtrohet. Fuqia është një koncept  dinamik, komponentët e së cilës kanë ndryshuar në mënyrë të konsiderueshme gjatë shekujve modern. Fuqia ushtarake është përdorur gjithnjë si një nga mjetet e politikës. Në epokën e balancës së fuqisë së Europës klasike, llogaritja e fuqisë mbështetet në mekanizmat e ndryshëm, të aleancës, koalicionit dhe kompensimin, në përdorimin e armëve dhe zhvillimin e luftës si mjet popullor, por gjithashtu mjeti i fundit. Wallerstein, i përshkruan përbërësit e fuqisë në fillimet e sistemit shtetëror modern si: (1) tregtia; (2) fuqia ushtarake; (3) financat publike; (4) burokracia efektive; (5) blloku hegjemon.

Konteksti i Fuqisë Kombëtare: Fuqia kombëtare është kontekstuale në kuptimin që ajo mund të matet vetëm në kontekstin e një kuadri të veçante të marrëdhënieve ndërkombëtare dhe ndaj aftësive të aktorëve të tjerë shtetëror dhe jo shtetëror. Fuqia mund të vlerësohet vetëm në bazë të të gjithë elementeve të saj dhe duke e krahasuar këtë me një aktor ose aktore të caktuar dhe duke patur parasysh  situatën në të cilën përdoret fuqia. Ekuacioni i fuqisë në marrëdhëniet ndërkombëtare nuk është asnjëherë i qëndrueshëm dhe permbajtja e fuqisë kombëtare është në ndryshim të vazhdueshëm.

Elementët Shoqëror të Fuqisë

Elementet Shoqëror janë: Ekonomik, ushtarak, politikë, psikologjik dhe informimi Ekonomik.

Ekonomik:

  Zhvillimi dhe aftësia (kapaciteti) ekonomik janë dy hallka kyçe, tepër të rëndësishme si për elementet natyror ashtu dhe ato shoqëror të fuqisë kombëtare. Zhvillimi ekonomik në një vend buron nga elementet shoqëror të fuqisë, qofshin ato modernizimi politik dhe arsimimi (edukimi) i gjerë formal, lëvizshmëria shoqërore e gjeografike dhe gadishmëria e pranimit të novacionit.

  Ekonomitë e brendshme të fuqishme, prodhojnë fuqi kombëtare jo ushtarake në arenën ndërkombëtare. Fuqia e ekonomisë së vendit ka ndikim të drejtpërdrejtë në llojshmerinë, elasticitetin dhe kredibilitetin e zgjedhjeve ekonomike ndërkombëtare.

 Rritja e ndërvarësisë ka krijuar ndryshime të mëdha në elementin ekonomik të fuqisë kombëtare. Ekonomitë kombëtare janë bërë më të varura në tregëtinë dhe tregjet financiare ndërkombëtare, të cilat janë bërë vërtetë globale nga pikpamja e veprimtarisë. Nga ana tjetër, kjo e bën më të vështirë për një vend që të rrisë nivelin e interesave afat-shkurtër apo të koordinojë politikën e tij monetare me aktorët e tjerë ndërkombëtare.

Elementi Ushtarak:

 Fuqia ushtarake është treguesi i saktë i fuqisë kombëtare.

 Fuqia ushtarake është më shumë se tërësia e personelit, paisjeve dhe armatimit.

  Lidershipi, morali dhe disiplina gjithashtu mbeten faktor vital të fuqisë ushtarake.

 Cilësia e teknologjisë së armëve është bërë një faktor shumë i rëndësishëm për të gjitha vendet në periudhën e arritjeve të mëdha e të shpejta shkencore. Teknologjia nuk është një ilaç mrekullibërës automatik për arritjen e fitoreve të shpejta dhe me humbje të vogla, veçanërisht në mungesë të udhëheqjes së qartë politike dhe një strategjie koherente.

Elementi Psikologjik:

  Përbëhet nga vullneti dhe morali kombëtar, karakteri dhe shkalla e integrimit kombëtar.

  Është elementi më jetëshkurtër i fuqisë shoqërore, i cili në mënyrë të përsëritur është bërë shkak që vendet me fuqi ekonomike dhe ushtarake superiore të jenë mundur ose politikat e tyre të dështonin nga përballja me aktorë më pak të aftë.

 Vullneti, gatishmëria dhe morali kombëtar përcaktohen si shkallë e vendosmërisë që manifeston çdo aktor në përmbushjen e objektivave të brendshëm dhe të jashtëm.

  Shkalla integrimit i referohet thjesht sensit të përkatësisë dhe identifikimit të popullit të vendit.

Elementi i Informimit:

  Revolucioni i komunikimit, ka marrë një vrull të ri në dekadat e fundit.

  Zhvillimi i komunikimit dhe aksesi në informacion, më tepër se kudo, ka gjetur përdorim në zhvillimin e luftës.

  Në fushën thjesht ushtarake, mbizotërimi në informacion mund të krijojë sinergji operacionale duke bërë të mundur sistemeve që sigurojnë njohjen dhe kuptimin e fushës së luftimit, të rrisin nivelin e komandim-kontrollit dhe krijon forcën e saktë për tu integruar në të ashtëquajturin “sistem i sistemeve”.

  Kompresimi (ngjeshja-permbledhja) e nivelit strategjik, operativ dhe taktik të luftës, me parë konsiderohej si hallkë e veçantë komandimi dhe e përgjegjësive funksionale. Në të ardhmen, komandanti do të përballet me një detyrë shumë më komplekse, atë të njohjes së veprimeve që ndodhin njëkohësisht në të tre nivelet e luftës dhe bashkimin e tyre në gjykime të kujdesshme që rezultojnë nga shqyrtimi tradicional në nivel operativ se në cilat luftime e beteja taktike të marrësh pjesë, tu bashkohesh dhe cilave tu shmangesh.

Elementët natyrorë të  fuqisë kombëtare (Gjeografia, Popullsia dhe  Burimet).

Gjeografia: faktorët gjeografik ndikojnë në aftësitë dhe parashikimin për të ardhmen e vendit. Vendosja, në veçanti, lidhet ngushtë me politikën e jashtme të shtetit. Shtetet vulnerable kanë patur të bëjnë me shumë probleme, madje dhe deri me humbjen e ekzistencës kombëtare. Në të kundert, Britania e Madhe, Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Japonia kanë qenë të mbrojtura nga masa të mëdha uji përgjatë gjithë historisë së ekzistencës së tyre. Lidhja ndërmjet politikës së jashtme dhe vendosjes gjeografike, në të vërtetë është kaq e rëndësishme, sa në shekullin e kaluar ajo u bë shkak për lindjen e gjeopolitikës si fushë më vete studimi. Në ekstremin e tyre më të lartë, gjeopolitika mund të krijojë tundim në lidhje me “Besimin e gabuar të Faktorit të Vetëm” të Morgenthaut ose siç ka ndodhur në shkrimet e Karl Haushoferit ku shtrembërohet në një lloj metafizike politike me thirrje për hapësirë jetike kombëtare të mjaftueshme. Vendosja gjeografike është e lidhur ngushtë me klimen, e cila, ka një efekt të madh në fuqinë kombëtare. Shtetet më të varfër ekonomikisht dhe më të dobët në aspektin e fuqisë kombëtare gjatë kohëve moderne kanë qenë të gjitha të vendosura jashtë zonës së klimës së butë, qoftë kjo në tropik ose në zonën e ftohtë.

Popullsia: madhësia, prirjet dhe struktura demografike përbëjnë një aspekt të rëndësishëm të fuqisë kombëtare. Një popullsi e madhe është një kërkesë apo parakusht i nevojshëm, por jo një garanci e vetvetishme e rritjes së fuqisë. Prirjet në rritjen dhe zvogëlimi i popullsisë mund të kenë një ndikim të madh në fuqinë kombëtare. Struktura e popullsisë, është shumë e rëndesishme për zhvillimin e kombeve, ku rëndësi të veçantë merr përqindja e popullsisë në grupin me produktiv, që në përgjithësi konsiderohet të jetë diku ndërmjet moshës 18 dhe 45 vjeç, që mund të plotësojnë më mirë nevojat e industrisë dhe forcave të armatosura të vendit, si dhe të krijojnë brezin e ardhshëm.

Burimet Natyrore: sasia e madhe e burimeve natyrore është thelbësore për një shtet modern që të zhvillojë luftë, për të vënë në veprim bazën e tij industriale, si dhe për të shpërblyer aktorët e tjerë ndërkombëtarë nëpërmjet tregëtisë dhe ndihmës, ose me produkte industriale moderne ose në lëndë të parë. Por keto burime, janë shpërndarë në mënyre jo të barabartë rreth globit dhe po bëhen gjithnjë e më shumë të pamjaftueshme si rrjedhojë e konsumit dhe kerkesës gjithnjë në rritje. Për më tepër, ashtu si dhe në rastin e pronësisë ndaj vendeve strategjike, edhe zotërimi fizik i burimeve natyrore nga një vend i caktuar nuk është domosdo një burim i garantuar i fuqisë, derisa ky vend të mund t’i zhvillojë burimet që zotëron dhe të ruajë kontrollin politik mbi shfrytëzimin e tyre. Përkundrazi, shtetet me organizata të mëdha industriale dhe infrastrukturë prodhuese tradicionalisht kanë qenë në gjendje të shndërrojnë fuqinë potenciale të burimeve të tyre natyrore në fuqi kombetare reale, megjithatë shumë pak vende janë të vetë-mjaftueshëm në aspektin e burimeve natyrore. Së fundi, kemi një mungesë furnizimi me materiale strategjike që janë të domosdoshme për teknologjinë e lartë dhe armët moderne. Një ndër rrjedhojat e këtij pakësimi të lëndëve të para ka qenë shfaqja e fundit të detit, me rezervat e tij të naftës dhe magnezit, si një skenë e konkurrencës ndërkombëtare, ku vendet me një vijë të gjatë bregdeti dhe me ujra të gjera territoriale kanë më tepër avantazhe.

Detyra Plote

Të kuptosh marrëdhëniet ndërkombëtare

Tema: “Të kuptosh marrëdhëniet ndërkombëtare”
 Diplomacia si koncept

Gjashtë parime të realizmit politik

Kohë të trazuara që ngjallin si ankth edhe shpresë, Çfarë drejtimi po mer e ardhmja globale? Cilat janë tendencat kryesore në politikën botërore?

Të kuptosh marrëdhëniet ndërkombëtare marrdhëniet ndërkombëtare përbëjnë një temë të gjerë e cila ka pika kontakti me disa fusha të tjera studimi. Çdo njeri nëpërmjet zgjedhjeve që bën jep ndikimin e tij sado të vogël në marrdhëniet ndërkombëtare. Nga ana tjetër dhe marrdhëniet ndërkombëtare ndikojnë thellësisht në jetën tonë dhe të shoqërisë njerëzore në përgjithesi. Marrëdhëniet ndërkombëtare si objekt studimi merren me politikën ndërkombëtare - vendimet e qeverive në lidhje me veprimet e tyre kundrejt qeverive të tjera. Marrëdhëniet ndërkombëtare kanë disa nënfusha si psh: sigurimi ndërkombëtar, ekonomia politike ndërkombëtare etj
Teori dhe metoda

Përse shpërthen një luftë?

Përse ngjarjet ndodhin në një mënyrë që në perceptojmë dhe jo ndryshe?

Përse shumë vende janë më të pasura dhe më të fuqishme në arenën botërore se disa të tjera?

Ti japësh përgjigje këtyre pyetjeve do të thotë të kuptosh marrdhëniet ndërkombëtare. (përgjigjet mund të jepen përmes dijeve përshkruese dhe teorike)
Metodat
Induksioni (Ndërtimi i teorisë prej fakteve)
Deduksioni (Parashikimi i fakteve duke u nisur prej teorisë)
Përsa i përket teorive mund të themi se nuk ka një teori të vetme të pranuar si absolute nga studiuesit e marrdhënieve ndërkombëtare.
Ekzistojnë tri pikëpamje kryesore dhe të gjera teorike:
1. Konservatore
2. Liberale
3. Revolucionare
Liberalët (liria, zhvillimi i pjesshëm  i gjendjes ekzistuese)
Konservatorët (rendi, ruajtja e gjendjes ekzistuese)
Revolucionarët (drejtësia, përmbysje e gjendjes ekzistuese)
Aktorët dhe ndikimet e tyre në marrëdhëniet ndërkombëtare.
1. Aktorë shtetërorë
·         Shtetet
·         OKB
·         Banka botërore etj
2. Aktorë joshtetërore
·         NGO (organizatat joqeveritare)
·         Individët?
Sipas Joshua Goldstein janë katër nivele të analizës në marrdhëniet ndërkombëtare:
1.    Niveli individual
2.    Niveli shtetëror
3.    Niveli ndërshtetëror
4.    Niveli global
të cilat mund ti analizojmë duke studiuar një konflikt Psh: Lufta në Gjirin Persik në vitin 1991
1. Niveli individual
Në nivelin individual, lufta mund të shpjegohet me lojërat e paarsyeshme dhe gjykimet e gabuara të udheheqësit të Irakut, Sadam Husein, ose me përpjekjet e presidentit amerikan Xhorxh Bush për të hedhur poshtë si të pa vërtetë atë që kritikët thoshin për të kur e cilësonin si të pazotin. Të dy këta udhëheqës shtetesh, vinin nga kultura të ndryshme, bënin pjesë në shoqëri të ndryshme,kishin formim të nryshëm dhe perceptime  të ndryshme mbi atë se cfarë është e drejtë dhe e gabuar dhe kjo natyrisht do të ndikonte më vonë në suksesin apo dështimin e secilit prej tyre.
2. Niveli shtetëror
Në nivel shtetëror, lufta mund të shpjegohet me llojin e qeverisë dhe të shoqërisë që ka Iraku, një diktaturë në të cilën opinioni publik nuk mund ta kontrollonte agresionin e paarsyeshëm të udhëheqësit dhe ishte i detyruar të pranonte sit ë vërtetë dhe të drejtë atë çka besonte Sadam Huseini dhe kasta mbështetëse e tij. Ndërkohë që në atë periudhë në Sh.B.A dhe Europë opinioni publik ishte mjaft i ndjeshëm dhe pjesëmarrës, qoftë nëpërmjet mediave qoftë nëpërmjet grupeve të interesit. Ishin këto që ndikonin drejtpërdrejtë në vendimet e liderave të tyre dhe si rrjedhim dhe në tërë skenën ndërkombëtare.
3. Niveli ndërshtetëror
Në nivelin ndërshtetëror, lufta mund të shpjegohej me përfundimin e rendit bipolar Sh.B.A Bashkimi Sovjetik (i cili shpesh herë i kishte kufizuar shtetet klientë si Iraku), ndryshimi i shpejtë në shpërndarjen e pushtetit në sistemin ndërkombëtar mund ta ketë çuar Irakun drejt përpjekjes për të shfrytëzuar boshllëkun e pushtetit të perceptuar prej tij dhe të përpjekjeve për të kontrolluar naftën  dhe ekonominë e fqinjit të tij të vogël por tepër të pasur si Kuvajti.
4. Niveli botëror
Në nivel botëror, lufta mund ti atribuohet imperializmit britanik, i cili Kuvajtin e kishte konsoliduar si një shtet të ndarë prej Irakut disa dekada më parë, ose me vartësinë e shteteve të pasura të botës nga importet e naftës prej Lindjes së Mesme.
SI PERFUNDIM! Në  marëdhëniet ndërkombëtare përdoren nivele të ndryshme të analizës, të cilat u rikujtojnë studiueve që të shohin përtej anëve  të drejtpërdrejta e sipërfaqësore të ngjarjeve, për të hulumtuar ndikimet e mundshme të disa shkaqeve më të largëta. Siç e kemi konstatuar në fakt marëdhëniet ndërkombetare janë një proces aq i ndërlikuar saqë rrallëherë ekziston një shkak i vetëm që mund të shpjegojë tërësisht një rrjedhojë.
Gjeografia e marrëdhënieve ndërkombëtare.
Marrdhëniet ndërkombëtare zhvillohen në rrethana të caktuara gjeografike duke e ndarë botën në rajone, më poshtë ju paraqiten dy prej tyre.
Rajonet (Diskutim për seminar)

Amerika e Veriut

Europa perëndimore

Japoni-Paqesori

Rusia dhe Europa lindore

Kina

Lindja e mesme

Amerika latine

Azia jugore

Afrika

Rajonet
·         Veriu Global
·         Jugu Global

Sistemi i Fuqive të Mëdha  në Vitet 1500-2000.  (Diskutim për seminar)
Katër Sistemet kryesore në Marrdhëniet Ndërkombëtare janë:
1.    Sistemi i Vestfalisë
2.    Sistemi i Kongresit të Vienës
3.    Sistemi i Versajës
4.    Sistemi i Luftës së Ftohtë

Sistemi i Vestfalisë (1648) merret si fillimi i sistemit modern ndërkombëtar. Ky sistem vendosi parimet e shteteve të pavarura e sovrane të cilat vashdojnë të ndikojnë dhe sot në sistemin ndërkombëtar. Është sistemi që u vendos në përfundim të luftërave 30 vjeçare në Europë dhe padyshim figura mëe spikatur e kohës do të ishte Kardinali Rishelje, Kryeministër i Francës në ato vite.
Sistemi i Kongresit të Vienës (1815). Është sistemi i vendosur në përfundim të Luftërave Napoleoniane. Figurat më të spikatura të këtyre kohëve konsiderohen: Meternik (Kryeministri i Austrisë), Lord Castellerague (Britani e Madhe), Freferik (Prusisë), Aleksandri I (Car i Rusisë)  etj. Ky sistem do të konsiderohet si një ndër më jetëgjatët, për mënyrën se si u ndërtua, por sidomos për vëtë faktin se Europa të paktën për një periudhë 50 vjeçcare do t`u shmngej konflikteve të mëdha. Nga ana tjetër, në këtë Sistem do të mbetet i konsiderueshëm fakti që për herë të parë dhe pala e mundur, në këtë rast Franca Napoleoniane do të marrë pjesë në bisedime mes Fuqive të Mëdha e përfaqësuar nga një ndër figurat që mbahen mend për zgjuarsinë dhe dinakërinë në politikë siç është Talejran. Këtë nuk do ta përsërisnin ata politikanë që do të mereshin me paqebërjen në Versajë duke i dhënë jetë një ndër konflikteve më të mëdha dhe shkatërruese që ka njohur Historia njerëzore, Luftës së Dytë Botërore.
Sistemi i Versajës (1919). Është sistemi që u vendos në përfundim të Luftës së Parë Botërore. Në gjuhën e studiuesve të marrëdhënieve ndërkombëtare konsiderohet dhe si sistemi famëkeq i marrëdhënieve ndërkombëtare sepse nuk prodhoi atë çfarë pritet sa herë që bëhen bisedime për të vendosur paqe pas një konflikti shkatërrimtar, që është ekulibër i forcave në marrëdhëniet ndërkombëtare të kohës. Ky sistem nuk prodhoi një ekuilibër të qëndrueshëm dhe do të mbahet mend për mënyrën sesi u trajtuan palët e humbura në procesin e diskutimeve për paqebërjen. Figurat më të spikatura do të jënë: Woodrooë Willson, Presidenti i Sh.B.A-ve, tek i cili të gjithë europianët panë me dashamirësi figurën që do të sillte paqen aq të domosdoshme mbas tërë atij konflikti shkatërrimtar, Dejvid Llojd Xhorxh (Britani e Madhe), George Clemenseau (Kryeministër i Francës), gjenerali që i urrente për vdekje gjermanët pasi kish parë me sytë e tij se çfarë u kish ndodhur francezëve në luftërat franko-gjermane dhe Bashkimin e Gjermanisë 1871 etj.
Sistemi i Luftës së Ftohtë fundi i të cilit mund të konsiderohen (1989-rënia e Murit të Berlinit) ose 1990 (Shpërbërja e ish-Bashkimit Sovjetik). Është sistemi që u vendos në përfundim të Luftës së Dytë Botërore. Si rezultat e gjithë bota u nda në dy kampe: Kampi Komunist Lindor dhe Kampi Demokratiko-Perëndimor, duke i`u nënshtruar për rreth 50 vitesh një gare të heshtur armatimesh.
Imperializmi Vitet 1500-2000
Imperializmi europian filloi të zhvillohet në shekullin e XV -të, në kohën kur nisën të ndërtoheshin anijet me vela të cilat u mundësuan eksploratorëve europiane të eksploronin tokat e reja. Eksploratorët e parë europianë ishin portugezët, pas tyre spanjollët, francezët dhe anglezët.
Nacionalizmi Vitet 1500-2000
Rreth vitit 1500 vende si Franca dhe Austria filluan të Lufta për kontollin e Holandës shkak i luftçs 30 vjecare (1618-1648)
·         Proçesi i mobilizimit ushtarak të popullsisë franceze u përshpejtua gjatë revolucionit francez dhe luftërave napoleoniane
·         Shpallja e pavarësisë së Shteteve të Bashkuara në vitin 1776 nga Britania
·         Para Luftës së Dytë Botërore nacionalizmi i ndihmoi shtetet si Japonia dhe Gjermania për të ngritur regjime fashiste etj

Ekonomia Botërore Vitet 1750-2000
Në vitin 1750-të para revolucionit industrial ekonomia më e përparuar e botës ishte Britania. Në shekullin e XVIII në Britani filloi revolucioni industrial në sajë të: (shpikja e motorrit me avull, tjerrësi në industrinë e tekstileve etj) . Sot situata e fuqive të mëdha ekonomike botërore ka ndryshuar. Cili është shteti më i fuqishëm në botë? Arsyet pse?

Dy Luftërat Botërore (1900-1950).
·         Lufta e Parë Botërore (Lidhja e Kombeve)
·         Lufta e Dytë Botërore (Organizata e Kombeve të Bashkuara)

Lufta e Ftohtë- Ndarja e Botës në dy Kampe Ideologjike Ekonomike (Nato, Traktati i Varshavës)
Periudha e hershme e pas Luftës së Ftohtë

Lufta e Parë në Gjirin Persik (Kriza Irak-Kuvajt 1991)

Shpërbërja e Bashkimit Sovjetik-Estonia, Lituania, Letonia të parat që u shkëputën)

Lufta në Ish Jugosllavi dhe shpërbërja

Lufta në Kosovë

Gjashtë Parimet E Realizmit Politik
1. Realizmi politik beson se politika si shoqëria në tërësi udhëhiqet nga ligje objektive që i kanë rrënjët në natyrën njerëzore. Duke besuar në objektivitetin e ligjeve të politikës realizmi beson në mundësinë e zhvillimit të një teorie racionale e cila pasqyron sado në mënyrë jo të përkryer dhe të paanshme këto ligje objektive. Sipas kësaj teorie racionale karakteri i politikës së jashtme përcaktohet vetëm përmes analizës së veprimeve politike të kryera dhe pasojave të parashikueshme të këtyre veprimeve.
2. Treguesi kryesor që e ndihmon realizmin politik për të gjetur rrugën e tij përmes peisazhit të politikës ndërkombëtare është koncepti i interesit i përcaktuar në lidhje me pushtetin. Ky koncept siguron lidhjen përmes arsyes që përpiqet të kuptojë politikën ndërkombëtare, dhe fakteve që duhen kuptuar. Ai e pozicionon politikën si fushë autonome veprimi dhe të kuptuarin të ndarë nga fusha të tjera si ekonomia, etika, feja etj. Sipas një teorie realiste politika ndërkombëtare duhet të ruhet nga dy ide të gabuara popullore: çështja e motiveve dhe e preferencave ideologjike
3. Realizmi supozon se koncepti i tij kryesor mbi interesin e përcaktuar si fuqi është një kategori objektive që ka vlerë universale, por ai nuk i jep ketij koncepti një kuptim që është i përcaktuar njëherë e përgjithmonë. Megjithatë lloji i interesit që përcakton veprimin politik në një periudhë të caktuar të historisë varet nga konteksti politik dhe kulturor brenda të cilit formulohet politika e jashtme
4. Realizmi politik është i vetëdijshëm për domethënien morale të veprimit politik. Ai është gjithashtu i vetëdijshëm për tensionin e paevitueshëm ndërmjet autoritetit moral dhe kërkesave të një veprimi politik të sukseshëm. Individi ka të drejtë morale të sakrifikojë vetën në mbrojtje të parimeve morale universale kurse shteti jo (politika?)
6. Realizmi nuk është mohim i moralit. Realistët jo se janë kundër moralit por shprehen se kanë moralin vet. Realisti politik ruan autonominë e veprimit politik njëlloj siç ruajnë të tyret ekonomisti, juristi, filozofi etj.
Literaturë
Henry Kissinger, ”Diplomacia”, Shtëpia Botuese e Lidhjes së Shkrimtarëve, Tiranë 1999
Gjon Boriçi, “Politika, marëdhëniet ndërkombëtare dhe diplomacia në shekujt e historisë 1600-1899”, Shtëpia Botuese Geer, Tiranë 2008
Andreë Heywood“Politika”, Shtёpia Botuese “DUDAJ”, Tiranё  2008
Hans Morgenthaw “ Politika ndёrmjet kombeve”, Shtёpia Botuese “AIIS”, 2001.
Joshua Goldstein “Marёdhёniet Ndёrkombёtare”, Shtёpia Botuese ”DITURIA” ,Tiranё 2003
S.Burchill;A.Linklater;  R.Devetak; J.Donelly; M. Paterson;C. Reus- Smit; J. True, “Teori të Marëdhënieve Ndëkombëtare”, Shtëpia Botuese  “AIIS”, Tiranë 2010
Henry Kissinger, A ka nevojë Amerika për një politikë të jashtme, Shtëpia botuese “Plejad”, Tiranë 2005.

Detyra Plote

Sigurimi ndërkombëtar

Tema:  Sigurimi ndërkombëtar
Nëntemat  

Kuptimi i politikës ndërkombëtare

Siguria ndërkombëtare

Kuptimi i problemit të paqes botërore  

Studiuesi Charles Martin shprehet:

STUDENTËT DHE PEDAGOGËT E MARRDHËNIEVE NDËRKOMBËTARE DUHET TË PËRBALLEN ME PROBLEMIN E DUALIZMIT DOMETHËNË ATË TË TË LËVIZURIT NË DY FUSHA TË NDRYSHME DHE TË KUNDËRTA.

Fusha e instituconeve të paqes që lidhen me rregullimin e marrëveshjeve

Fusha e luftës që lidhet me luftën për pushtet dhe mbizotërim

Vështirësia dhe kufizimet ndaj të kuptuarit e politikës ndërkombëtare
Vështirësia më e madhe është paqartësia e materialit me të cilin vëshguesi duhet të merret. Nga njëra anë ngjarjet janë unike pra që ndodhin vetëm një herë dhe nuk përsëriten asnjëherë më pas, nga ana tjetër disa ngjarje janë të ngjashme pasi janë shfaqje të forcave shoqërore
Lind pyetja më e vështirë se ku duhet të hiqet vija ndarëse mes të ngjashmes dhe unikes?
Studiuesi i Marrdhënieve Ndërkombëtare:
Duhet të jetë në gjendje të bëjë dallimin mes ngjashmërive dhe ndryshmeve në dy situata politike. Më tej ai duhet të jetë në gjendje të vlerësojë rëndësinë e këtyre ngjashmërive dhe dallimeve për politika të jashtme alternative.
Nqs marim në shqyrtim tre ngjarje të ndryshme historike ka ngjashmeri në këto tre ngjarje apo të treja janë të ndryshme nga njëra nga tjetra dhe secila prej tyre do kërkojë një politike të ndryshme.(Lufta e Parë Botërore, Lufta e Dytë Botërore, Lufta e Ftohtë)
Dy mësimet kryesore që duhet të ketë parasysh studiuesi i marrdhënieve ndërkombëtare janë:
Mësimi i parë është se karakteri kompleks i çështjeve ndërkombëtare i bën zgjidhjet e thjeshta dhe profecitë e besueshme të pamundura.
Mësimi i dytë, me e mira që mund të bëjë një studiues është identifikimi i prirjeve të ndryshme që si mundësi janë pjesë e brendshme e një situate të caktuar ndërkombëtare.
KUPTIMI I PROBLEMIT TË PAQES BOTËRORE
Problemi i paqes botërore është bërë një problem apo fenomen mjaft i vështirë për tu arritur dhe për tu ruajtur.
Në botën moderne arsyet dhe faktorët janë të shumtë ku mund të përmendim katër me kryesoret që janë:
1. Sistemi shumështetësh i të kaluarës qendra e të cilit është në Europë është kthyer në një sistem gjithë botëror dy polësh qendra e të cilëve shtrihet jashtë Europës.
2. Uniteti moral i botës politike është ndarë në dy sisteme të menduari dhe të vepruari që nuk përputhen duke konkuruar kudo për besnikërinë e njerëzve.
3. Revolucionet në Europën Lindore dhe Qendrore dhe brenda ish BRSS kanë rikthyer një botë shumëpolëshe konturet e të cilës duhet akoma të përcaktohen.
4. Teknologjia moderne e ka bere te mundshme luftën totale  që mund të çojë deri në shkatërrim të përgjithshëm.
Roli i Sh.B.A –së. A e mban akoma ajo një pozitë sunduese?
Cilët janë skenarët e mundshëm përsa i përket qendrës së politikave të botës?
Jetojmë në një botë forca lëvizëse e së cilës është aspirata e vendeve sovrane për tu fuqizuar dhe rrugët për arritjen e paqes janë dy:

Ekuilibri i forcës
 Mekanizmi vetërregullues i forcave shoqërore

Parimet morale ndërkombëtare
Kufizimet ligjore ndaj luftës në formën e të drejtës ndërkombëtare, opinionit publik botëror, parimeve universale etj
SIGURIMI NDËRKOMBËTAR
Siguria konsiderohet si element thelbësor kryesisht në teoritë realiste të politikës. Realizmi si përfaqësues kryesor ka Kardinalin Rishelje, Kancelarin gjerman Bismark etj. Realizmi politik është një shkollë mendimi e cila i shpjegon marrdhëniet ndërkombëtare nga pikëpamja e fuqisë. Sipas tyre individët priren nga natyra të ndjekin interesat individuale për arsye se shoqëria është në anarki. Ata nuk i përkrahin Organizatat Ndërkombëtare sepse sipas tyre rregulli do të arrihetvetëm nëpërmjet ekulibrit të forcës. Realistët mbështesin përdorimin e forcës nga shteti.
Doktrina e Kardinalit Rishelje dhe koncepti i Raison d`etat (Arësyeja është shteti).
(Diskutim në mënyrë të hollësishme në orën e seminarit)
Lufta 30-vjeçare që kishte filluar në Evropë në vitin 1618-të, po e shkatërronte atë. Kjo luftë përfshiu shumë vende evropiane dhe u mbi-quajt lufta fetare. Lufta u bë në emër të Krishtërimit dhe filloi nga Perandori Ferdinand II Habsburg i cili i shpalli luftë gjithë protestantëve nën vizionin e tij të Fesë Universale, me moton “Një fe universale, një perandori universale”. Ky proçes që u quajt Anti-Reformizëm ishte shkaku i fillimit të Luftës 30 vjeçare. Dhe gjithë ky mllef kundër protestantëve, i akumuluar vinte për faktin se protestantët për gati një shekull, ishin fuqizuar dhe kishin fituar poste të larta shtetërore. Ky perandor dhe ata që e mbështesnin, nuk ishin në gjendje të dallonin ndryshimet që po pësonte njerëzimi dhe ngatërronte nocionin e shtetit me besimin fetar i cili e kishte verbuar dhe nxitur të bënte masakra dhe terrore ndaj protestatëve duke i marrë me rradhë të gjitha vendet, duke iu afruar gjithashtu dhe Francës së përçarë. Në këtë kohë të zymtë erdhi në pushtet Kardinali Rishelje (Armand Jean Du Plessis), Kryeministër i Francës në vitet 1624-1642, i cili me një vizion madhështor iu imponua kësaj kohe. Ishte rritur në një familje me vlera dhe i mësuar që i vogël me rregullin militar dhe fetar, më pas në politikë, disiplina, do bëhej dhe principi i tij kryesor. Ai do t’i tregonte njerëzimit se si ndërtohet dhe forcohet një shtet.
Kardinali Rishelje ishte një katolik i bindur dhe besimtar i mirë por, kishte një ves si politikan: asnjëherë nuk e ngatërronte shpirtin me shtetin. Në vitin 1626 ndërsa Ferdinanti i II po avanconte me ushtritë e tij, Kardinali filloi projektet e reformave të mëdha. Princër, poetë, shkrimtarë, tregtarë, zotërinj të mëdhenj filluan të punojnë në zyrën e tij, me rroga shumë të larta për doktrinën e madhe që ai kishte në mendje “Raison d’Etat. Ai donte me çdo kusht që bashkëkombësit e tij të ishin të ndërgjegjshëm për madhështinë dhe lavdinë e Francës. Sipas Raison d’Etat-it, mbarëvajtja e shteteve justifikonte çfarëdo lloj mjetesh që ishin përdorur dhe do të përdoreshin për sigurimin shtetit, interesat kombëtare zëvëndësuan nocionin mesjetar të moralit universal. Rishelje vuri interesat e Francës mbi çdo lloj synimi fetar dhe mbi çdo lloj synimi personal.
Bindja ndaj Zotit nuk e pengonte aspak të bënte gjëra që për kohën konsideroheshin herezi. Ai e vlerësonte përpjekjen e Habsburgëve për rivendosjen e fesë katolike si kërcënim gjeopolitik për sigurinë e Francës. Për të ky nuk ishte veprim fetar por një manovër e Austrisë për sundimin e Evropës Qendrore dhe kjo do bënte që Franca të kthehej në një fuqi të dorës së dytë. Frika e tij nuk ishte e pabazë duke parë që Franca në atë kohë ishte e rrethuar nga të gjitha anët nga tokat e Habsburgëve, kurse pak kufij që nuk ishin nën sundimin e Habsburgëve të Spanjës, i përkisnin degëzimit austriak të familjes. Nqs edhe Gjermania Perëndimore do të binte nën sundimin e Habsburgëve atëherë Franca do të dobësohej shumë në krahasim me Perandorinë e Shenjtë Romake. Bashkimi i Francës ishte ëndrra e tij. Trazirat e brendshme dhe çështjet diplomatike dhe ushtarake evropiane penguan fillimisht që ai të ishte i sukseshëm në politikën e brendshme. Atij iu desh të ishte arrogant dhe i ftohtë. Shqetësimi i tij kryesor ishin fisnikëria e vendit dhe protestantët. Ata i organizuan një atentat Risheljesë ku u përfshi duka i Vendomes. Zbulimi i atentatit e bindi Risheljenë se nuk do të ishte i sukseshëm në arenën ndërkombëtare pa qenë fillimisht zot në atdheun e tij. Duhej bërë një shembull i mirë që të tjerët të zinin mend dhe të mos kthenin armët kundër shtetit. Dhe sa më e lartë figura që do dënohej aq me i lartë do të ishte efekti. Ndëshkimi i parë nuk ishte i protestantëve por i fisnikerisë – Henry de Montmorensi, që u ngrit kundër mbretit dhe kardinalit në emër të fisnikërisë. Ekzekutimi i tij ishte publik dhe prerja e kokës ishte makabre me “sëpatë zviceriane të dorës së III-të”. Ndërsa protestantët ishin më të organizuar dhe mendonin se mund ta sfidonin kardinalin, por u gabuan. Rishelje ndërmori një ofensivë diplomatike ndaj Habsburgëve ne Itali, Zvicër dhe Gjermani përkrah protestantëve kurse në Francë ai u shpalli luftë atyre duke i detyruar të strehoheshin në fortesën e La Roshelës.
Rrethimi zgjati një vit, 1626-1627 dhe në fund fortesa u bombardua. Të mbijetuarit e asaj beteje u falën. Menjëherë pas kësaj nën këshillat e Kardinalit, mbreti Luigji i XIII firmosi faljen e Alese për të mbijetuarit. Edikti i Nantës u konfirmua por me një klauzolë e cila: nuk lejonte protestantët të kishin privilegje politike dhe ushtarake. Protestantëve iu lejua liria e besimit por nën mbikqyrjen e kishës katolike. Gjithashtu bëri që familjet e mëdha të hugeniotëve të konvertoheshin në fenë e të parëve por dhe këta nën mbikqyrjen e kishës katolike. Kur u vu në krye kardinali Rishelje, Evropa u tmerrua sidomos princërit protestantë të Evropës, sepse mendonin se tani u erdhi fundi, por ndodhi krejt e kundërta. Veprimet e tij i dhanë përgjigje pyetjes që gjithë nuk dinin t’i përgjgjeshin: Si do të jetonin bashkë protestantët dhe katolikët? Por do të ishin vetë katolikët që nuk do të dilnin nga lloji por do të transformonin vetveten. Doktrina “Raison d’Etat” tregoi se kur kemi të bëjmë me fondamentalizëm politik, zgjedhja e duhur nuk është të braktisësh llojin por ta transformosh atë nga brenda duke i dhënë jetë, aftësisë krijuese dhe mendimit personal origjinal. Rishelje kishte disa prioritete por dy më kryesoret ishin :
1- Integrimi territorial i Francës
2- Integrimi kulturor i vendit
Duke u mbështetur në doktrinën e tij, Kardinali mbajti afër dhe përkrahu njerëzit më të zotë, njerëzit më të ditur, më të kulturuar, dhe shprehimisht thoshte: “Franca ka një mision të lartë që do të përmbushet nëse mbajmë afër njerëzit më të kulturuar të vendit. Ne, në asnjë mënyrë nuk duhet të jemi xhelozë për diturinë e tyre”. Pra ai e shikonte reformimin të mbështetja e njerëzve më të kulturuar dhe të ditur të vendit. Edhe pse katolik i bindur dhe besimtar i devotshëm ai vendosi interesat shtetërore mbi ato fetare. Ai bëri të mundur bashkimin politik dhe administrativ të Francës. Tani që ai kishte suksesin brenda vendit dhe ishte i lirë drejt çështjeve të Evropës. Kardinali ndoqi një diplomaci të fshehtë dhe që rezultoi e sukseshme, për të dëmtuar Habsburgët. Ai i trembej shumë epërsisë së Austrisë dhe daljes së Perandorisë së Shenjtë Romake si një fuqi dominuese në kontinent. Ai vendosi t’i bënte lëshime Habsburgëve në Itali me vetëdijen e plotë se do të fitonte armiqësinë e të fuqishmëve në Francë, sidomos dukës De Never dhe Nënës Mbretëreshë. Por i justifikoi këto duke bërë një diplomaci të shkathët dhe përdori korrupsionin, duke i siguruar dukës së Neverit parlamentin e Ratisbonës që synohej nga Habsburgët.
Me këtë veprim ai siguroi dy avantazhe:
1-    Zbuti inatin e dukës De Never që ishte i afërt me Luigjin e XIII-të dhe
2-    Armiqësoi dukën me Habsburgët pa dalë fare në pah intriga e tij.
Dhe nuk do ta humbte rastin më 1629-ën, në vitin e njëmbëdhjetë të luftës kur Ferdinanti shpalli Dekretin e Dëmshpërblimit, që acaroi princërit protestantë të Evropës të cilët ishin tashmë të gatshëm të pranonin hegjemoninë e Habsburgëve në këmbim të lirisë së fesë së tyre. Por Ferdinanti nuk do t’ia lejonte këtë dhe e përkeqësoi më shumë me dekretin ku princërit protestantë duhet të kthenin tokat e kishës që kishin pushtuar në vitin 1555. Paaftësia e Perandorit Ferdinant për të kuptuar këto interesa kombëtare dhe Raison d’Etat dhe në fakt refuzimi i koncepteve të tilla i dhanë mundësi Kardinalit të përkrahte dhe subvenciononte princërit protestantë. Objektivi i tij ishte të lodhte Habsburgët dhe të parandalonte krijimin e një fuqie të madhe sidomos në kufirin gjerman. Duke e bërë këtë hap, Rishelje ishte i vendosur ta zgjaste luftën derisa Evropa Qendrore të dobësohej fare. Sipas doktrinës së tij “Raison d’Etat”, Franca duhet të ishte e pasur dhe e populluar që t’i përgjigjej luftës së ardhshme dhe duhet të ishte superiore në kulturë duke bërë që të tjerët të ndiqnin shembullin e saj.
Kriteri i tij i vetëm në krijimin e aleancave ishte që këto tu shërbenin interesave të Francës. Ai krijoi një aleancë me Gustav Adolfin e Suedisë, të cilit i kishte premtuar një rryshfet prej 1milion franga në vit dhe një aleancë me turqit myslimanë të cilët kishin dyqind vjet që përplaseshin me habsburgët. Pasi vuri në vendin dhe lartësinë që i takonte, emrin e Mbretit dhe Francës, si dhe pasi dobësoi Perandorinë e Shenjtë Romake përmes korrupsionit, ai hodhi vështrimin nga lufta dhe e fut Francën në vitin 1635, në luftë vetëm për të marrë “plaçkën e luftës”. Doktrina e tij justifikonte çdo gjë: “ Për të arritur një synim është e nevojshme që të bëhen disa llogaritje. Kur kemi përballë kundërshtarë të fortë dhe ambicioz është më mirë të vendosim dorën te xhepi i të hollave sesa te shpata. Shpata është “lëvizja e fundit”. Politika e kardinalit ishte divorci nga çdo sistem vlerash, përveç lavdisë së shtetit dhe ndërtoi aleanca vetëm në interes të Francës për të rritur mirëqenien e saj duke përdorur çdo mjet të ndershëm dhe të pandershëm. Nga kjo politikë shpjegohet dhe status-quo–ja me Anglinë duke përfituar prej saj dhe ndarja e Perandorisë së Shenjtë të Kombit Gjerman në tre qind e pesëdhjetë shtete të vogla, gjithashtu bëri të mundur që Austria dhe Gjermania të mos bashkoheshin më kurrë bashkë megjithëse janë i njëjti komb. Doktrina e kardinalit e kishte origjinën te teoria e evolucionit e Darvinit e bazuar në ekzistencën e më të fortit.
Në testamentin e tij politik, Rishelje shkruante se ai që ka forcën shpesh herë ka të drejtë dhe më i dobti me vështirësi mund të tregojë para botës se nuk e ka gabim. Franca u bë vendi dominues në Evropë dhe e zgjeroi së tepërmi territorin e saj, në sajë të mësimeve dhe doktrinës së Kardinalit. Atë arritje që ai e siguroi për Francën, nuk e bëri për Evropën Qendrore, bashkimin e të cilës e kishte frikë dhe parandaloi krijimin e saj. Në bazë të kësaj politike ai e dinte se, nëqoftëse shtetet e vogla do të kishin pavarësinë e tyre, Franca e madhe do kishte në dorë t’i manovronte ato. Në botën e Risheljesë, për shtetet nuk ishte me problem respektimi i një kodi moral. Nqse mirëqenia e shtetit ishte vlera më e lartë, detyra e sunduesit ishte rritja dhe lartësimi i lavdisë së tij. Më i forti do të dominonte dhe më i dobëti do të rezistonte. Rishelje nuk do t’ja dinte për nevojat fizike të popullit dhe e shtypi me taksa të mëdha dhe për këtë ishte i urryer. Por gjithshka e bëri në emër të Francës për ta fuqizuar atë dhe për ta përdorur kundër korrupsionit. Ai e dinte se turmat e pakontrolluara dhe pushteti i papërqendruar do të ishin fatale për atdheun e tij. Mbi të gjitha forca e tij qëndronte te largpamësia, aftësia për të parashikuar të ardhmen dhe duke ditur paaftësinë e shumë njerëzve që mund të vinin në pushtet, ai i dha atyre shinat për të ecur drejt shtetit francez dhe për të pasur një vazhdimësi të politikës së tij të sukseshme. Në të gjithë kohërat, një vend konsiderohet i sukseshëm dhe i rëndësishëm nëse arrin që gjuhën e vet kombëtare, ta kthejë në gjuhë ndërkombëtare.
Dhe Franca nën udhëheqjen e Kardinalit dhe doktrinës së tij, i`a imponoi gjuhën, kulturën dhe politikën e vet popullsisë dhe shteteve të botës. Frengjishtja u kthye në gjuhën e politikës dhe diplomacisë, mbretërit e Evropës flisnin frengjisht për të treguar supermacinë e tyre, traktatet shkruheshin në frengjisht për më shumë se dy shekuj. Politika e tij largpamëse, që u ndoq në traktatin e Vestfalisë i dha jetë lirisë shtetërore duke sanksionuar liritë dhe të drejtat themelore që çdo shtet duhet të gëzojë. Shtetet e vogla sovrane por të dobta do nxirrnin në pah supermacinë e Francës dhe do të kontrolloheshin prej saj nëqoftëse do të bënin përpjekje të prishnin këtë rend. Suksesi i politikës së Raison D’Etat varet para së gjthash nga aftësia për të vlerësuar raportin e forcave. Por për të përcaktuar kufijtë e forcës duhet një shtrirje e përvojës me inteligjencën dhe përshtatje e vazhdueshme sipas rrethanave. Kardinali shkruante në testamentin e tij se “Logjika dhe forca që e mbështet atë, duhet të jenë në proporcion gjeometrik me njëra-tjetrën”.
Liberalizmi (përfaqësuesi kryesor, ish presidenti i Sh.B.A –ve Wodroow Wilson)
Liberalizmi u zhvillua më tepër si një kundërpërgjigje ndaj realizmit. Ai e vë theksin tek e drejta ndërkombëtare dhe Organizatat Ndërkombëtare duke i parë ato si faktorë kyç në ngjarjet ndërkombëtare. Sipas tyre njerëzit nga natyra janë të mirë dhe me anën e zakoneve të mira, edukimit dhe strukturave ndërkombëtare të përshtatshme do arrijnë të ndërtojnë një paqe ose marrdhënie ndërkombëtare paqësore dhe bashkëpunuese. Marrdhëniet ndërkombëtare sipas tyre duhet të burojnë në bazë të moralit.

14 Pikat e Presidentit Amerikan Woodrow Wilson
(Diskutim në mënyrë të hollësishme në orën e seminarit)
1. Marrëveshjet për paqen të jenë publike dhe pas kësaj nuk mund të ketë marrëveshje të tjera të fshehta, diplomacia tash e tutje duhet të jetë publike.
2. Liri absolute e lundrimit detar jashtë ujërave territoriale gjatë kohës së paqes dhe gjatë kohës  së luftës.
3. Mundësisht heqja e të gjitha pengesave ekonomike në mënyrë që të krijohen kushtet e nevojshme për qarkullim të lirë të mallrave.
4. Të jepen dhe të merren të gjitha garancitë të cilat do të përkufizojnë nivelin e armatimit për nevoja të sigurisë së brendshme të shteteve.
5. Gatishmëri absolute për një rregullim të tillë të kërkesave koloniale që  të merren parasysh edhe interesat e popujve për të cilët bëhet fjalë edhe kërkesat me vend të qeverive të interesuara në rastet konkrete.
6. Evakuimi i gjithë territorit rus nga forcat e jashtme ushtarake, në mënyrë që Rusia të ketë rast që plotësisht e pavarur të përcaktojë zhvillimin e vetë politik e nacional.
7. Belgjika të evakuohet në tërësi dhe t’i kthehet sovraniteti i plotë.
8. I gjithë territori francez duhet të çlirohet, dhe padrejtësia e bërë nga Prusia sa i për ketë Alsasës dhe Lorenës duhet të ndreqet.
9. Italia të ngrihet në kufijtë e saj të pranuar nacionalë.
10. Liri e plotë e zhvillimit autonom dhe të sigurt të popujve të Austro-Hungarisë.
11. Evakuimi i forcave të huaja nga Rumania, Serbia dhe Mali i Zi, si dhe dalje e lirë  në det për Serbinë. Po kështu duhet të zbatohen garancitë ndërkombëtare për pavarësi politike, ekonomike dhe integritet territorial për disa shtete tjera ballkanike.
12. Pjesa turke e Perandorisë së sotme Osmane të gëzojë sovranitet të plotë, ndërsa popujt jo turq në këtë perandori të kenë zhvillim autonom; kalim i lirë në ngushticat e Dardaneleve.
13. Themelimi i shtetit të lirë të Polonisë të cilit t’i bashkohen territoret e banuara me polakë dhe të ketë dalje në det.
14. Themelimi i një lidhje të përgjithshme të kombeve e cila do të jap garanci reciproke për pavarësinë politike dhe territoriale të gjitha shteteve si të voglave edhe të mëdhave.
Fuqia
Shpesh përkufizohet si aftësia për të bërë që një aktor tjetër të bëjë atë çka në kushte të tjera nuk do ta kishte bërë. (ndikimi)
Karakteristikat që bëjnë që një shtet të jetë i fuqishëm janë: madhqsia pra territori, niveli i të ardhurave, forcat e armatosura, numri i popullsisë, GDP e një shteti etj.
Vleresimi i fuqisë.
Ata që janë përgjegjës për politikën e jashtme të një vendi dhe ata që i japin formë opinionit publik në lidhje me çështjet ndërkombëtare kanë detyrë të vlerësojnë saktë ndikimin e këtyre faktorëve ndaj forcës së vendit të tyre si dhe të vendeve të tjera dhe kjo detyrë duhet të kryhet si për të tashmen ashtu edhe për të ardhmen. Pyetjet që mund të shtrohen janë të ndryshme si psh: Cili është ndikimi i cilësisë së strukturës ushtarake të SH.B.A në ecurinë e konfliktit në Libi? Sa do të ndikojë përkrahja e popullit të Libisë në këtë konflikt? Këto janë pyetje që u duhet dhënë përgjigje e saktë në mënyrë që politika e jashtme e SH.B.A-së të jetë e sukseshme.
Në momentet kur:
Ju referohemi ndryshimeve të një faktori të veçantë nuk është vështirë ti jepet përgjigje pyetjeve, mirëpo ka pyetje që përfshijnë më shumë se një faktor atëherë dhënia e përgjigjeve të sakta vështirësohet. Psh çfarë do të nënkuptonte industrializimi i KINËS, INDISË për forcën ushtarake të këtyre vendeve? Por detyra e analistit mund të jetë dhe më e veshtirë kur duhet ti japë përgjigje dhe pyetjeve akoma më të vështira si psh ato që kanë të bejnë me krahasimin e një faktori force në një vend me të njëjtin ose një tjetër faktor në një vend tjetër. Pra kanë të bëjnë me rëndësinë relative që kanë faktorë të njëjtë ose të ndryshëm force për dy apo më shumë vende që krahasohen. Detyra e përllogaritjes së forcës është e vështirë sepse ajo duhet bërë çdo ditë pasi dhe ndryshimet e përditshme sado të vogla dhe të paperceptueshme  për faktorët e një kombi mund të shndërrohen në të rëndësishëm për raportin e forcave në marëdhëniet mes vendeve që konkurojnë në politikën e jashtme. Të gjithë faktorët e fuqisë kombëtare të një vendi me përjashtim të gjeografisë janë në lëkundje të vashdueshme. Për të ndjekur ecurinë e rrjedhës së fuqisë kombëtare të një vendi dhe të rrymave  të ndryshme që e përbëjnë atë si dhe për të parashikuar ndryshime në drejtimin dhe shpejtësinë e tyre, kjo është detyra “ideale” e vëshguesit të politikës ndërkombëtare. Ideale në thonjëza sepse kjo është e pamundur të arrihet. Edhe sikur përgjegjësit e politikës  së jashtme të kenë intelekt superior dhe gjykim super të saktë dhe të mund të mbështeteshin në burime më të plota e të sigurta të informacionit, gjithësesi do të ekzistonin faktorë të panjohur  që mund të prishin përllogaritjet në çdo moment. Ata nuk mund të parashikojnë katastrofat natyrore si uria dhe epidemitë, katastrofa të shkaktuara nga njeriu si luftërat dhe revolucionet  si dhe shpikjet dhe zbulimet, mendimet dhe veprimet e udhëheqësve ushtarakë etj Po rasti i JAPONISË? Cunami dhe difekti në centralin atomik! Si përmbledhje mund të themi
Se edhe njerëzve më të mençur dhe më të informuar  do tu duhej të përballeshin me të papriturat e historisë dhe natyrës. Kjo sdo të thotë se nuk duhet të bëjmë parashikime apo vlerësime.
Gabime karakteristike të vlerësimit të elementeve të fuqisë kombëtare
Tre gabimet karakteristike në vlerësim
1. Ai që shpërfill relativitetin e forcës së një vendi deri në një shkallë absolute. Ky ka të bëjë me mungesën e lidhjes së forcës së një vendi me forcën e vendeve të tjera.
2. Ai që mer të mirëqenë karakterin e përhershëm të një faktori të caktuar, që në të kaluarën ka luajtur një rol vendimtar duke mos vënë re ndryshimin dinamik të cilit i nënshtrohen shumica e faktorëve të forcës. Ky ka të bëjë me mungesën e lidhjes së forcës reale në një kohë të caktuar me forcën e mundshme në kohë të së ardhmes
3. Ai që i atribuon një faktori rëndësi vendimtare për të neglizhuar gjithë të tjerët
Ky i treti ka të bëjë me mungesën e lidhjes së një faktori të forcës me të tjerë në të njëjtin vend

Karakteri absolut i forcës
Koncepti i forcës është gjithnjë relative. Një nga gabimet më elementare dhe më të shpeshta në politikën ndërkombëtare është nënvlerësimi i karakterit relativ të forcës dhe trajtimi i forcës së një kombi sikur ajo të ishte absolute. Vlerësimi i forcës së Francës në periudhën mes dy luftërave botërore  është një nga këto raste. Në fund të Luftës së Parë Botërore, Franca ishte vendi më i fuqishëm në botë nga ana ushtarake. Në Luftën e Dytë Botërore u mendua si rezultat i këtij vlerësimi të gabuar se ushtritë gjermane nuk mund të sulmonin Francën. Por u bë vlerësimi i ushtrisë franceze në raport me të tjerat në fund të Luftës së Parë Botërore, ku psh ajo gjermane ishte e shkatërruar dhe jo vlerësim në raport me kohën. Fakti që ushtria ishte në numër dhe armatime në të njëjtin nivel si në vitin 1919-të, kjo u përkthye dështim i sigurt ndërkohë që ushtritë e vendeve të tjera kishin avancuar. Shembulli i GBR-së. Dominimi i GBR-së nga luftërat napoleoniane deri në fillim të Luftës së Dytë Botërore, erdhi si rezultat i dy faktorëve të rëndësishëm siç ishin pozicioni i saj ishullor dhe kontrolli thuajse monopolist i rrugëve kryesore detare të botës. Por tashmë kishte ndryshuar situata. Dhe Çemberlejn e kishte kuptuar relativitetin e forcës së Britanisë, por ai u përpoq të shmangë luftën me çdo kusht edhe pse për ironi i hapi rrugë fillimit të luftës me çdo kusht. Meritë e politikës britanike ka qenë fakti se ka qenë gjithmonë e vetëdijshme për karakterin relativ të forcës së një vendi  dhe mbi të gjitha kanë qenë të vetëdijshëm për rënien e forcës britanike në raport me forcën e vendeve të tjera.

Karakteri i përhershëm i forcës
1. relativiteti i forcës
2. raporti i imunizuar ndaj ndryshimeve
Gabimi i dytë tipik që dëmton vlerësimin e forcës së kombit, është përzgjedhja e një faktori të veçantë të forcës apo të raportit të forcave  duke e mbështetur vlerësimin mbi supozimin se ky faktor apo ky raport është i imunizuar ndaj ndryshimit. Shembulli i Francës. Kështu kur më 1940-41 Gjermania ishte në kulmin e fuqisë së saj besohej gjerësisht se dominimi gjerman në europë ishte vendosur përgjithmonë. Kur fuqia e fshehtë e BRSS befasoi botën më 1943-in, Stalini u përshendet si padroni i ardhshëm i Europës dhe Azisë. Në vitet e pasluftës monopoli amerikan mbi bombën atomike i dha jetë konceptimit të “SHEKULLIT AMERIKAN” një sundim i botës i mbështetur mbi forcën e pakundërshtueshme amerikane. Vëshguesi apo studiuesi i politikës ndërkombëtare i përballur me paqartësi të papritura dhe pasiguri të situatës ndërkombëtare kërkon një kuptim përfundimtar të faktorëve të forcës mbi të cilat mbështetet politika e jashtme. Ajo që i nevojitet këtij vëshguesi për të pakësuar në minimum gabimet e paevitueshme në përllogaritjes e forcës është imagjinata krijuese e imunizuar nga joshja se forca mbizotëruese e momentit  është e hapur ndaj mundësive për ndryshim që përfshin dinamika e historisë.

Gabimi i një faktori të vetëm
Gabimi i tretë tipik në vlerësimin e forcës së vendeve është ai i cili i jep një faktori të vetëm rëndësi mbizotëruese në dëm të gjithë të tjerëve.
Gjeopolitika, Nacionalizmi, Militarizmi
Gjeopolitika
E konsideron si thelbësor faktorin e gjeografisë dhe të hapësirës duke e çuar rëndësinë e tyre në një shkallë absolute aq sa mund të përcaktojë fatin e shteteve. Sipas gjeopolitikës ka një ligj historik sipas të cilit popujt duhet të zgjerohen duke pushtuar hapësirë ose në të kundërt të shuhen. Sipas këtij koncepti forca relative e shteteve përcaktohet nga raportet e ndërsjella të zonave të pushtuara. Sipas Halford Makinderit rajoni qendror i politikës botërore është hapësira e madhe e Euro-azisë (vollga –jance-himalaje-oqeani arktik) e cila është “zemra e botës”. Kush sundon europën lindore kontrollon zemrën e tokës, kush sundon zemrën e tokës kontrollon ishullin botëror, kush sundon ishullin botëror kontrollon botën”. Mbi bazën e kësaj analize Makinderi parashikoi lindjen e Rusisë apo çfarëdo vendi që do të kontrollonte territorin e përshkruar më sipër si fuqinë dominuese botërore. Gjeneralët gjermanë me në krye Haushoferin pretendonin se Europa Lindore ose duhej pushtuar ose duhej bërë aleancë në mënyrë që Gjermania të bëhej fuqia dominuese në botë. Sipas tyre gjermanët ishin një popull pa hapësirë.
Nacionalizmi
Përkatësia në një komb - nacionalizmi përpiqet ta shpjegojë forcën e kombit vetëm ose të paktën kryesisht me karakterin kombëtar dhe degjeneron gjatë proçesit në një metafizikë politike të racizmit. Ashtu si gjeografia ishte përcaktuese për forcën e një kombi, për gjeopolitikën në të njëjtën formë, për nacionalizmin përkatësia në një komb është përcaktuese për fuqinë e tij.
Procesi i përpkekjeve për marrëveshje.
Përpjekjet e ndërsjellta për të ndikuar mbi të tjerët përbëjnë një proçes përpjekjeje për marrëveshje. Përpjekjet për marrëveshje mund të përkufizohen si një komunikim i heshtur ose i drejtpërdrejtë për të arritur marrëveshje për një shkëmbim vlerash, dmth për çështje të prekshme ose jo të cilat vlerësohen prej të dyja palëve.
Karakteristikat e këtij proçesi.
      Perpjekjet per marrëveshje nuk ka pse të jenë të drejtpërdrejta
      Në proçes mund të marin pjesë dy ose më shumë pjesëmarrës dhe ndonjëherë ka edhe ndërmjetës.
      Çështjet për të cilat secili pjesëmarres shpreson të arrijë marrëveshje me kushte përparësore me vetveten jane një ose shumë .
      Interesat e pjesëmarrësve për çështjet që diskutohen janë të shumta dhe të ndryshme, si pasojë rrjedhimisht do të krijohen kontradikta
      Kontradiktat përcaktojnë një hapësirë të përpjekjeve për marrëveshje domethënë një ose disa përmasa
      Marrëveshjet nuk përcaktojnë domosdoshmërisht një shkëmbim të drejtë vlerash, shumë marrëveshje janë të njëanshme dhe të padrejta në mënyyrë të dukshme.
Pjesëmarrësit përdorin gjatë ketij proçesi mjete të ndryshme ndikimi që janë:
      Premtimi për sanksione positive, shpërblime nqs aktori tjetër jep çfarë kërkoi aktori i parë
      Kërcënimi për sanksione negative nqs nuk e jep atë që kërkohet
      Thirrja ndaj vlerave të dashurisë, miqësisë, simpatisë apo respektit që secili aktor ka për aktorin që kërkon
Kur perpjkjet për marrëveshje kryhen në mënyrë zyrtare quhen bisedime zyrtare.
Strategjitë
Janë planet qe aktorët përdorin për të zhvilluar dhe shpalosur aftësitë e tyre të fuqisë me qëllim që të arrijnë qëllime të caktuara.
Strategjitë - Anë themelore e strategjisë është zgjedhja e llojeve të aftësive që duhen zhvilluar në kushtet e ekzistencës së burimeve të kufizuara me synimin për të arritur një ndikim sa më të madh ndërkombëtar.
Planet që duhen bërë në lidhje me mënyrat sesi duhen përdorur aftësitë në rrethana të caktuara quhen taktikë.

Detyra Plote