Taksonomia e rishikuar e Blumit

1. Mendja nuk është një vazo për t’u mbushur, por një zjarr për t’u ndezur!

2. Çfarë është Taksonomia e Bloom? • Taksonomia e Objektivave Njohës. • Në 1950-ën e zhvilluar nga Benjamin Bloom. • Mjet që shpreh cilësisht llojet e ndryshme të të menduarit. • Përshtatur për përdorim në klasë si një mjet planifikimi. • Vazhdon të jetë një nga modelet më të aplikuara në të gjithë botën. • Siguron një mënyrë për të organizuar aftësitë e të menduarit në gjashtë nivele, që nga më themeloret e deri tek nivelet më të larta të rendit të menduarit. •

1990-Lorin Anderson (ish-student i Bloom) rishqyrtoi Taksonominë • Si rezultat, një numër ndryshimesh u bënë.

3. Ndryshimet në Taksonominë e Bloom • Ndryshimi i termave nga emra në folje • Zëvendësimi i fjalës dije si produkt i mendimit me kujtesën si kategori e mendimit • Kuptimi u bë të kuptuarit dhe sinteza u riemërtua si të krijuarit në mënyrë që të përshtatej më shumë me natyrën dhe rregullin e të menduarit. http://rite.ed.qut.edu.au/oz-teachernet/training/bloom.html (accessed July 2003) ; Pohl, 2000, p. 8)

4. Termat origjinale Termat e reja • Vlerësimi • Sinteza • Analiza • Aplikimi • Kuptimi • Njohja •Të krijuarit •Të vlerësuarit •Të analizuarit •Të zbatuarit •Të kuptuarit •Të kujtuarit (Based on Pohl, 2000, Learning to Think, Thinking to Learn, p. 8)

5. TË KRIJUARIT Përdorimi i informacionit për të prodhuar diçka të re. Dizenjon, ndërton, planifikon TË VLERËSUARIT Kontroll kritik i nformacionit/Formulim i gjykimeve Kritikon, gjykon, vlerëson TË ANALIZUARIT Copëtimi i informacionit dhe krijimi i lidhjeve mes pjesëve Copëton, krahason, organizon TË ZBATUARIT Përdorimi i informacionit të njohur në një situatë të re. Zbaton, kryen, përdor. TË KUPTUARIT I jep kuptim informacionit që merr. Interpreton, përmbledh, shpjegon TË KUJTUARIT Kujtimi, gjetja e informacionit të marrë. Përshkruan, liston, emërton, gjen, përkufizon.

6. TË KUJTUARIT Nxënësi është në gjendje të kujtojë, dhe nuk harron të riparaqesë informacionin e mësuar. • Njeh • Dëgjon • Përshkruar • Identifikon • Kujton • Emërton • Gjen A mund të kujtoni një informacion që keni marrë?

7. TË KUJTUARIT VEPRIMET • listo • mbaj mend • lidh • trego • dallo • jep shembull • riprodho • cito • përsërit • etiketo • kujto • njih • grupo • lexo • shkruaj • skico • dëgjo • grupo • zgjidh • lexo • rishiko • cito • rikujto • lidh • zgjidh • nënvizo • zgjidh Produktet e punës: •Quiz • Përkufizim • Fakte • Fletë pune • Test • Etiketa • Listë • Bllok shënimesh • Riprodhim • Fjalor

8. Rolet në klasë për të kujtuarin Rolet e mësuesit • Drejton • Tregon • Thotë • Kontrollon • Pyet • Vlerëson • Rolet e nxënësit • Përgjigjet • Dëgjon • Kujton • Rikujton • Fikson • Përkufizon • Përshkruan • Ritregon

9. TË KUJTUARIT: Aktivitetet dhe Produktet • Bëni një “Hartë të historisë” që tregon ngjarjet kryesore të tregimit. • Bëni “Vijën e kohës” së ditës tuaj tipike. • Bëni një “Hartë koncept” e temës. • Shkruani një listë me fjalë kyçe që ju e dini në lidhje me .... • Cilat ishin personazhet në këtë tregim? • Bëni një tabelë që tregon ... • Bëni një Poemë akronimi në lidhje me ... • Recitoni një poezi që keni mësuar.

10. Pyetje për veprimtarinë e të kujtuarit • Çfarë ndodhi më pas……? • Sa……..? • Çfarë është……? • E kujt ishte ……..? • A mund t’a emërtosh……? • Thuaj përkufizimin e ……? • Përshkruaj çfarë ndodhi më pas….? • Kush foli për….? • E vërtetë apo e gabuar…..?

11. TË KUPTUARIT • Interpreton • Jep shembuj • Përmbledh • Nxjerr përfundim • Perifrazon • Klasifikon • Krahason • Shpjegon Mund të shpjegosh ide ose koncepte?ide ose koncepte? • Nxënësi kupton domethënien, interpreton informacion ,përkthen atë çfarë ka mësuar.

12. TË KUPTUARIT VEPRIMET • Përshkruan • Raporton • Njeh • Rishikon • Vëzhgon • Skicon • Llogarit • Interpreton • Gjen idenë • Përcakton • Përsërit • Identifikon • Diskuton • Ritrgon • Vëzhgon • Mban shënime • Përkthen • Jep shembuj • Perifrazon • Riorganizon • Shoqëron Produktet e punës: • Recitimi • Përmbledhja • Koleksionimi • Shpjegimi • Dramatizimi • Shembujt • Quizet • Listat • Tabelat • Skicat

13. Rolet në klasë për të kuptuarin Rolet e mësuesit • demonstron • dëgjon • pyet • krahason • ballafaqon • shqyrton Rolet e nxënësit • shpjegon • përshkruan • përvijon • paraqet • përkthehet • demonstron • interpreton • merr pjesë aktivisht

14. TË KUPTUARIT: Aktivitete dhe produkte • Shkruaj me fjalët e tua ... • Prit nga, ose merr një fotografi për të ilustruar një ngjarje të veçantë në histori. • Raporto në klasë për ... • Ilustro idenë kryesore të pjesës. • Bëni një vizatim mefigura për të treguar sekuencën e ngjarjeve në histori. • Shkruani dhe luani një dramë të bazuar në një histori. • Shkruani një përmbledhje të shkurtër për t’ja shpjeguar këtë histori dikujt tjetër. • Shpjegoni pse personazhi e zgjidhi problemin në atë mënyrë. • Shkruani një raport përmbledhës të ngjarjes. • Përgatisni një grafik shkak-pasojë për të ilustruar rrjedhën e ngjarjeve. • Bëni një libër për t'u ngjyrosur. • Parafrazo këtë kapitull në libër. • Retrego me fjalët tuaja. • Gjeni pikat kryesore të pjesës.

15. Pyetje për veprimtarinë e të kuptuarit • A mund të shpjegosh pse….? • A mund t’a shkruash me fjalët e tua…? • Si mund t’a shprehësh….? • Mund të shkruash një përmbledhje të shkurtër të .? • Çfarë mendon se mund të ndodhë më pas…? • Kush mendon se…? • Cila është ideja kryesore…? • A mund t’a qartësosh…? • A mund të japësh shembuj? • A veprojnë të gjithë ashtu siç vepron……?

16. TË ZBATUARIT Nxënësi bën përdorimin e informacionit në një kontekst të ndryshëm nga ai në të cilin është mësuar. • Zbaton • Kryen • Përdor • Ekzekuton A mund t’a përdorësh informacionin në një situatë tjetër të ngjashme?

17. TË ZBATUARIT VEPRIMET • përkthen • manipulon • ekspozon • Ilustron • llogarit • interpreton • bën • praktikon • aplikon • operon • interviston • pikturon • ndryshon • rendit • tregon • zgjidh • mbledh • demonstron • dramatizon • ndërton • përdor • përshtat • barazon • vizaton Produktet e punës: fotografi ilustrime simulime skulpturë demonstrim Prezantim intervistë performancë ditar gazetë

18. Rolet në klasë për të zbatuarin Rolet e mësuesit • shfaq • lehtëson • pyet • vëzhgon • vlerëson • organizon Rolet e nxënësit • Zgjidh probleme • Demostron përdorimin enjohurive • përpilon • kompleton • llogarit • ilustron • ndërton • merr pjesë aktivisht

19. TË ZBATUARIT: Aktivitete dhe produkte • Ndërton një model për të demonstruar se si duket apo punon • Luan një dramë së bashkume shokët e klasës • Shkruan një hyrje ditari. • Bën një libër me figurina në lidhje me fushën e studimit. • Përgatit ftesat për një festë apo një ditëlindje • Krijon një pazëll apo një lojë në lidhje me temën. • Shkruan një shpjegim në lidhje me një temë për të tjerët. • Bën një hartë topografike. • Vesh një kukull me një kostum kombëtar. • Bëni një model balte ... • Pikturon një afresk duke përdorur të njëjtat materiale. • Vazhdo historinë ... • Bën një dioramë për të ilustruar një ngjarje • Bën një ekspozitë fotografike me një temë të • caktuar.

20. Pyetje për veprimtarinë e të zbatuarit • A mund të jepni ju një shembull tjetër ku mund të zbatohet……? • A mund t’i gruponi sipas karakteristikës së…..? • Cilët janë faktorët që do të ndryshonit nëse….? • Çfarë pyetjesh mund të bëni rreth……? • Nga informacioni i marrë, a mund të bëje një listë udhëzimesh për ….?

21. TË ANALIZUARIT Krahasimi Organizimi Copëzimi Atribuimi Përkufizimi Gjetja Strukturimi Integrimi Mund ta copëtoni informacionin në pjesë për të eksploruar kuptimet dhe marrëdhëniet e tyre? • Nxënësi COPËTON informacion e mësuar në pjesë të vogla për t’a kuptuar atë.

22. TË ANALIZUARIT VEPRIMET • dallon • pyet • çmon • eksperiment • inspekton • ekzaminon • heton • përshtat • hulumton • llogarit • kritikon • Shoshit • ballafaqon • studjon • zbulon • grupon • sistemon • rendit • provon • debaton • analizon • diagramë • lidh • ndan • kategorizon • dallon Produktet e punës: grafik tabelë listë e plotë hartë skicë studim listë të dhënash variabla abstrakt raport

23. Rolet në klasë për të analizuarin Rolet e mësuesit • eksploron • drejton • vëren • vlerëson • vepron si një burim • pyet • organizon • copëton Rolet e nxënësit • diskuton • zbulon • argumenton • debaton • mendon thellë • teston • shqyrton • pyet • llogarit • hulumton • pjesëmarrës aktiv

24. TË ANALIZUARIT: Aktivitete dhe produkte • Përdorni një Diagrami Veni për të treguar se si dy tema janë të njëjta dhe të ndryshme • Hartoni një pyetësor për të mbledhur informacion. • Anketoni shokët e klasës për të gjetur se çfarë mendojnë ata për një temë të veçantë. Analizoni rezultatet. • Bëni një tabelë shkak-pasojë për të treguar fazat kritike. • Klasifiko veprimet e personazheve në libër. • Krijo një sociogram nga tregimi. • Ndërto një grafik për të ilustruar informacionin e përzgjedhur. • Bëni një pemë familjare që tregon marrëdhëniet midis pjestarëve. • Ideo dhe vendos rolin që do luash në një temë që po studjon. • Shkruani një biografi të një personi që keni studiuar. • Përgatit një raport në lidhje me fushën e studimit. • Kryej një hetim për të mbledhur informacion që të mbështetësh një pikëpamje. • Shqyrto një vepër arti në aspektin e ngjyrës, formës dhe cilësisë. • Vizatoni një grafik. • Plotësoni një Matricë të Vendimarrjes e dila do t’ju ndihmojë të kryeni një zgjedhje

25. Pyetje për veprimtarinë e të analizuarit • Cilat ngjarje nuk mund të kenë ndodhur? • Nëse. .. ka ndodhur, çfarë mund të ketë qenë që i dha fund? • Në çfarë cilësish......... ngjan me ...? • Çfarë rezultatesh të tjera, të mundshme shihni ? • Pse ndodhën ndryshimet e ...? • A mund të shpjegosh se çfarë duhet të ketë ndodhur kur ...? • Cilat janë disa nga problemet e ...? • A mund t’a bësh dallimin midis... dhe .....? • Cilat anë disa nga motivet që fshihen prapa ..? • Cila ishte pika e kthesës? • Cili ishte problemi me ...?

26. TË VLERËSUARIT Nxënësi merr vendime pas një proçesi të thellë reflektimi, kritike dhe vlerësimi. • Kontroll • Hypoteza • Kritikë • Eksperimente • Gjykim • Testim • Zbulim • Monitorim A mund t’a justifikosh vendimin apo sjelljen tënde?

27. TË VLERËSUARIT VEPRIMET • Gjykon • çmon • provon • parashikon • vlerëson • rishikon • dëshmon • përcakton • priorizon • tregon pse • krahason • mbron • zgjedh • mat • përfundoj • nxjerr një përfundim • debaton • arsyeton • rekomandon • veçon • heton • argumenton • vendos • kritikon • radhit • refuzon Produktet e punës: debat panel raport vlerësim hetim vendim përfundim fjalim bindës

28. Rolet në klasë për të vlerësuarin Rolet e mësuesit • Qartëson • Pranon • Drejton Rolet e nxënësit • gjykon mosmarrëveshjet • krahason • kritikon • pyet • argumenton • vlerëson • vendos • zgjedh • justifikon • pjesëmarrës aktiv

29. TË VLERËSUARIT: Aktivitete dhe produkte • I shkruani një letër redaktorit. • Të përgatisë dhe të zhvillojë një debat • Përgatisni një listë të kritereve për të gjykuar ... • Shkruani një fjalim bindës duke argumentuar qëndrimin pro / kundër ... • Bëni një broshurë me pesë rregulla që ju duken si të rëndësishme. Bind të tjerët! • Formo një panel për të diskutuar pikëpamjet në lidhje me .... • Shkruani një letër. .. duke këshilluar ndryshimet e nevojshme që duhen bërë. • Shkruani një raport gjysmë-vjetor në lidhje me..... • Përgatit një rast për të paraqitur pikëpamjen tuaj në lidhje me ... • Plotësoni një PMI për ... • Vlerësoni veprimet e personazhit në një histori.

30. Pyetje për veprimtarinë e të vlerësuarit • A ka një zgjidhje më të mirë për ...? • Gjykojë vlerën e ... Çfarë mendoni për ...? • Mund të mbroni pozicionin tuaj në lidhje me ...? • A mendoni se ... është një gjë e mirë apo e keqe? • Si do t’ a kishe trajtuar ti ...? • Çfarë ndryshimesh i sugjeron ti.....? • A besoni ju tek ...? Si do të ndiheni, nëse. ? .. • Sa efektive janë..... ? • Cilat do të ishin pasojat......? • Çfarë ndikimi do të kishte .... në jetët tona? • Cilat janë të mirat dhe të këqijat e ....? • Pse është me vlerë ....? • Cilat janë alternativat e....? • Kush do të fitojë dhe të kush do të humbasë?

31. TË KRIJUARIT Nxënësi krijon ide të reja dhe informacion duke përdorur atë që ka mësuar më parë. • Projektim • Ndërtim • Planifikim • Prodhim • Trillim • Shpikje • Modelim A mund të shpikni ju produkte, ide apo rrugë të reja ?

32. TË KRIJUARIT VEPRIMET • kompozon • grumbullon • organizon • shpik • përpilon • parashikon • sajon • propozon • ndërton • planifikon • përgatit • zhvillon • krijon • imagjinon • prodhon • formuloj • përmirësoj Produktet e punës: Film Histori Projekt Plan Lojë e re Gazetë Produkt mediatik Lajmërim Pikturë

33. Rolet në klasë për të krijuarin Rolet e mësuesit • Lehtësues • Zgjerues • Reflektues • Analizues • Vlerësues Rolet e nxënësit • Dizenjues • formulues • planifikues • merr rreziqet • modifikues • krijues • propozues • pjesëmarrës aktiv

34. TË VLERËSUARIT: Aktivitete dhe produkte • Përdor strategjinë ZAMAKKE (SCAMPER) për të të shpikur një tip të ri të këpucëve sportive • Shpik një makinë për të bërë një detyrë të veçantë. • Dizenjo një robot për të bërë detyrat e shtëpisë tuaj. • Krijo një produkt të ri. Jepi një emër dhe të planifiko një fushatë marketingu. • Shkruani për ndjenjat tuaja në lidhje me ... • Shkruani një dramë , shfaqje TV , teatër kukullash, lojë me role, këngë apo pantomimë rreth .. • Harto i një sistemi të ri monetar • Zhvillo një menu për një restorant të ri duke përdorur një shumëllojshmëri ushqimesh të shëndetshme. • Dizenjo një kopertinë: libri, CD-je ose reviste për ... • Shit një ide. • Shpik një mënyrë për të ... • Krijo një gjuhë të re dhe përdore atë në një shembull. • Shkruani një këngë për të reklamuar një produkt të ri.

35. Pyetje për veprimtarinë e të krijuarit • A mund të vizatosh një….duke….? • A sheh një zgjidhje të mundëshme tek…..? • Nëse do të kishe qasje në të gjitha burimet, si do t’i përdorje ato ...? • Pse nuk e krijon vetë rrugën tëndë për të......? • Çfarë do të ndodhte nëse ...? • Sa mënyra mund të gjeni për të ...? • Mund të gjeni përdorime të reja dhe të pazakonshme të ...? • A mund të zhvilloni një ide e cila do të bënte të mundur...?

36. me Taksonominë e ! ë krijuarit

Detyra Plote

Detyra Plote

Organizëm i shoqërisë dhe kulturën Perëndimore

Detyre Kursi Sociologji
Parathënie

Pitirim Sorokin, një udhëheqës sociolog shekullit të 20, është një emër që ju duhet të dini. Konsideroni këtë citim të tij:

    Organizëm i shoqërisë dhe kulturën Perëndimore duket të jetë duke kaluar nëpër një nga krizat më të thella dhe më të rëndësishme të jetës së saj. Kriza është shumë më i madh se sa i zakonshëm; thellësia e tij është i padepërtueshëm, në fund të saj nuk është ende në horizont, dhe tërë shoqërinë perëndimore është i përfshirë në të. Kjo është kriza e një kulture ndjej, tani në fazën e tij

të pjekur, kulturë që ka dominuar botën perëndimore gjatë pesë shekujve të fundit. Kjo është edhe kriza e një shoqërie kontraktuale (kapitaliste) lidhur me të. Në këtë kuptim ne jemi duke përjetuar një prej kthesave më të mprehta në rrugë historike .... Diagnoza e krizës së moshës tonë e cila është dhënë në këtë kapitull është shkruar në vitin 1934. Katastrofat gjigante që kanë ndodhur që nga viti atij viti ... habitshme të konfirmojë dhe të zhvillojnë diagnozën .... Nuk është një ndarje e vetme e kulturës sonë, apo të mendjes së njeriut bashkëkohor, tregon vetë të jenë të lirë nga simptomat padyshimta ....

    Ne duhet të pyesim veten, pra, se në qoftë se shumë nuk e kapë qartë se çfarë po ndodh, ata kanë të paktën një ndjenjë të turbullt që çështja nuk është thjesht që të "prosperitetit", ose "demokraci", ose "kapitalizmit" apo si, por përfshin të gjithë kulturën bashkëkohore, shoqërisë dhe njeri? ...

    Ne duhet të pyesim veten, gjithashtu, në morinë e pafund të krizave të pareshtura të mëdha dhe të vogla që kanë qenë kodrina mbi ne, si valët e oqeanit, gjatë dekadave të fundit? Sot, në një formë, nesër në një tjetër. Tani këtu, tani atje. Krizat politike, bujqësore, komerciale, dhe industriale! Krizat e prodhimit dhe shpërndarjes. Krizat morale, juridike, fetare, shkencore dhe artistike. Krizat e pronës, të shtetit, të familjes, të ndërmarrjeve industriale ... Secili prej krizave ka goditet nervat dhe mendjet tona, secili ka tronditur shumë themelet e kulturës sonë dhe shoqërisë, dhe secili ka lënë prapa një mizëri e derelicts dhe viktimave . Dhe mjerisht! Fundi nuk është në funksion. Secili prej këtyre krizave ka qenë, si të thuash, një lëvizje në një simfoni të madhe tmerrshme, dhe secili ka qenë i shquar për madhësinë e saj dhe me intensitet. (P. Sorokin, SCD, fq 622-623)

Sfond

Pitirim Alexandrovich Sorokin (1889-1968) lindi në Rusi për të një baba dhe një rus indigjene (Komi, një grup etnik i lidhur me finlandezët) nënë. Ashtu si intelektualë të tjerë të moshës së tij, ai u masakrua deri në revoltë kundër qeverisë cariste. Ai ka mbajtur një post të kabinetit në qeverinë jetëshkurtër rus Përkohshme (1917), dhe kishte dallim për të qenë të burgosur rradhazi nga të dy fraksioneve caristi dhe bolshevik. Përfundimisht u dënua me vdekje, ai u fal nga Lenini, emigruan, dhe erdhi në SHBA. Atje ai ka gëzuar një karrierë të gjatë dhe të shquar akademike, shumica e saj në Universitetin e Harvardit, ku ai shërbeu si kreu i departamentit të sociologjisë.

Përvoja e tij dhe vëzhgimet e mprehta të politikës ruse lënë atë unike të përshtatshme për të kuptuar forcat transformuese të shekullit të 20-të. Nga 1937 ai botoi para tre vëllimet e kryeveprës së tij, dinamikën sociale dhe kulturore, por ai vazhdoi të përsosin teoritë e tij për gati tre dekada më.

Bazuar në një studim të kujdesshëm të historisë botërore - duke përfshirë analizën e hollësishme statistikore të fazave në art, arkitekturë, letërsi, ekonomi, filozofi, shkencë, dhe të luftës - ai identifikoi tre fenomene të habitshme të qëndrueshme:

    Ekzistojnë dy modele themelore, alternative kulturore, karakterizohen gjerësisht si materialiste (ndjej) dhe shpirtëror (konceptuale), bashkë me modele të caktuara të ndërmjetme ose të përziera.
    Çdo shoqëri ka tendencë për të alternativ midis periudhave materialiste dhe shpirtërore, ndonjëherë me të përziera, periudha tranzitore, në një mënyrë të rregullt dhe të parashikueshme.
    Kohët e tranzicionit nga një orientim në një tjetër janë karakterizuar nga një prevalencë të rritur dukshëm e luftërave dhe krizave të tjera.

Karakteristikat e dy modeleve kryesore kulturore dhe një model i rëndësishëm përzier janë të përshkruara më poshtë.
Ndjej (Materialiste) Kultura

Model i parë, i cili quhet kultura ndjej Sorokin, ka këto karakteristika:

    Parimi përcaktimin kulturor është se realiteti i vërtetë është ndijor - vetëm bota materiale është e vërtetë. Nuk ka asnjë realitet tjetër ose burimi i vlerave.
    Kjo bëhet parimi i organizimit të shoqërisë. Ajo përshkon çdo aspekt të kulturës dhe përcakton mentalitetin themelore. Njerëzit nuk janë në gjendje të mendojnë në ndonjë drejtim të tjera.
    Kultura ndjej ndjek shkencën dhe teknologjinë, por kushton pak kreative për të spiritualitetit mendim apo fesë.
    Vlerat dominuese janë pasuria, shëndeti, rehati trupore, kënaqësitë sensuale, pushtet dhe famë.
    Etika, politika dhe ekonomia janë utilitar dhe hedoniste. Të gjitha normave etike dhe ligjore janë konsideruar thjesht bëra nga njeriu konventat, relative dhe të ndryshueshme.
    Arti dhe argëtuese theksoj stimulim ndijor. Në fazat e dekadente të kulturës ndjej ekziston një theks i tërbuar mbi re dhe shokuese (fjalë për fjalë, sensacion).
    Institucionet fetare janë thjesht relike të epokave të mëparshme, të zhveshur nga pasuria e tyre origjinal, dhe duke u kujdesur për të fundamentalizmit dhe të ekzagjeruar fideizëm (mendimi se besimi nuk është kompatibil me arsye).

Konceptuale (shpirtërore) Kultura

Modeli i dytë, i cili Sorokin quhet kulturë konceptuale, ka këto karakteristika:

    Parimi i përcaktimit është se realiteti i vërtetë është supersensory, transcendent, shpirtërore.
    Bota Materiali eshte ndryshme: nje iluzioni (Maya), i përkohshëm, duke kaluar larg ("huaj në një vend të huaj"), mëkatar, ose nje hije i thjeshtë i nje realiteti përjetshme transcedentalen.
    Religjioni shpesh ka tendencë të asketizmit dhe moralizmit.
    Misticizmi dhe zbulesa janë konsideruar burime të vlefshme të së vërtetës dhe moralit.
    Shkenca dhe teknologjia janë relativisht të de-theksuar.
    Ekonomia është e kushtëzuar nga urdhërimet fetare dhe morale (p.sh., ligjet kundër fajdes).
    Risi në teologjinë, metafizikën, dhe filozofive supersensory.
    Lulëzimin e artit fetar dhe shpirtëror (p.sh., katedraleve gotike).

Kultura Integrale

Kulturat më të korrespondojnë tek njërit prej dy modeleve themelore e mësipërme. Ndonjëherë, megjithatë, një model të përzier kulturor ndodh. Më e rëndësishme Sorokin përzier kultura cilësohet një kulturë Integrale (gjithashtu i quajtur nganjëherë një kulturë idealiste -. Nuk duhet të ngatërrohet me një kulturë konceptuale) Një kulturë e Integrale harmonike balancon tendencat ndjej dhe konceptuale. Karakteristikat e një kulture Integrale përfshijnë si në vijim:

    Parimi i saj përfundimtar është se realiteti i vërtetë është mjaft i shumëfishtë, një sixhade në të cilën temat shqisore, racional, dhe supersensory janë të gërshetuara.
    Të gjitha compartments e shoqërisë dhe personi shprehin këtë parim.
    , Shkenca, filozofia, teologjia dhe çel bashku.
    Arteve të bukura të trajtuar të dyja supersensory realitetin dhe aspektet më fisnike e realitetit ndijor.

Historia perëndimore Kulturore

Sorokin shqyrtuar një gamë të gjerë të shoqërive botërore. Në secilin ai besonte ai gjeti prova ndërrimin e rregullt ndërmjet orientimeve ndjej dhe konceptuale, ndonjëherë me një kulturë Integrale ndërhyrë. Sipas Sorokin, kultura perëndimore është tani në epokën e tretë kam përshtypje të historisë së saj të regjistruar. Tabela 1 përmbledh pikëpamjen e tij të kësaj historie.

Tabela 1
Periudhat kulturore të civilizimit perëndimor Sipas Sorokin
Lloji Periudha Kulturore Filloni Fund
Greke ndjej errët Mosha 1200 pes 900 pes
Arkaike Greqia konceptuale 900 pes 550 pes
Klasike Greqia Integral 550 pes 320 pes
Helene - Roman ndjej 320 BC 400
Kalimtar Mixed 400 600
Mesjeta konceptuale 600 1200
Moshat e lartë të mesëm, Rilindja Integrali 1200 1500
, Racionalizmi Mosha e Shkencës ndjej pranishëm 1500

Bazuar në një analizë të detajuar të letërsisë, artit, ekonomisë, dhe treguesve të tjera kulturore, Sorokin arriti në përfundimin se Greqia e lashtë ndryshoi nga një kam përshtypje për një kulturë konceptuale rreth shekullin e 9-të, gjatë kësaj faze konceptuale, temat fetare dominuar shoqërinë (Hesiodi, Homeri, etj.)

Pas kësaj, në periudhën klasike greke (afërsisht 600 pes në 300 pes), një kulturë Integrale mbretëroi: Parthenoni u ndërtua; art (skulpturat e Fidias, Shfaqjet e Eskili dhe Sofokliu) lulëzoi, ashtu siç bëri filozofinë (Platoni, Aristoteli ). Kjo u pasua nga një moshë të re, ndjej të lidhur së pari me kulturën helenistike (perandoria e themeluar nga Aleksandri i Madh), dhe pastaj Perandoria Romake.

Si kulturë ndjej Romës kalbur, ajo u zëvendësua përfundimisht nga kultura e krishterë konceptuale të Mesjetës. Moshat e lartë të mesëm dhe të Rilindjes solli një kulturë të re integral, lidhur përsëri me shumë inovacione artistike dhe kulturore. Pas kësaj shoqëria perëndimore hyri në epokën e tij të tashme ndjej, tani në muzgun e saj. Ne jemi pasojë, sipas Sorokin, që së shpejti të bëjë një tranzicion në një konceptuale të re, ose, mundësisht, një epokë Integrale kulturore.
Dinamika Kulturore

Sorokin ishte i interesuar veçanërisht në procesin përmes të cilit shoqëritë ndryshojnë orientimet kulturore. Ai kundërshtoi pikëpamjen, të mbajtur nga komunistët, se ndryshimi shoqëror duhet të imponohet nga jashtë, të tilla si nga një revolucion. Parimi i tij i shteteve ndryshimit afërt që forcat e jashtme nuk janë të nevojshme: të ndryshojë shoqëritë për shkak se ajo është në natyrën e tyre për të ndryshuar. Edhe pse tendenca ndjej apo konceptuale mund të dominojnë në çdo kohë të dhënë, çdo kulturë përmban dy botëkuptime në një tension të të kundërtave. Kur një mentaliteti të bëhet shtrirë shumë larg, ajo vendos në lëvizje kompensuese forcat transformuese.

Ndihma transformim drive është fakti se qeniet njerëzore janë vetë ndjej pjesërisht, pjesërisht racional, dhe pjesërisht intuitiv. Kurdo që një kulturë të bëhet tepër i ekzagjeruar në një nga këto drejtime, forcat brenda psikikës njerëzore do, individualisht dhe kolektivisht - correctively punojnë.
Krizat e Tranzicionit

Si një kulturë ndjej apo konceptuale arrin një pikë të caktuar të rënies, krizat sociale dhe ekonomike të shënojë fillimin e tranzicionit drejt një mentaliteti të ri. Këto kriza të ndodhë pjesërisht për shkak se, si paradigma dominuese arrin fazat e vona të saj dekadent, institucionet e saj të përpiqen pa sukses për të përshtatur, duke marrë masa gjithnjë e më drastike. Megjithatë, përgjigjet ndaj krizave kanë tendencë për të bërë gjërat më keq, duke çuar në kriza të reja. Zgjerimi i kontrollit të qeverisë është një nga-produkt i pashmangshëm:

    "Efekti kryesor i njëtrajtshëm i fatkeqësive mbi strukturën politike dhe shoqërore të shoqërisë është një zgjerim i rregullimit qeveritar, disiplinë, dhe kontrollin e marrëdhënieve sociale dhe një rënie në rregullimin dhe menaxhimin e marrëdhënieve shoqërore nga individë dhe grupe private. Zgjerimi i kontrollit qeveritar dhe rregullimit supozon një shumëllojshmëri të formave, duke përqafuar totalitarizmin socialiste apo komuniste, totalitarizmit fashist, autokracisë monarchial, dhe teokracisë. Tani ajo është kryer nga një regjim revolucionar, tani nga një regjim kundërrevolucionare; tani nga një diktaturë ushtarake, tani nga një diktaturë, tani nga një burokraci diktatorial. Nga sasiore të dhe pikëpamja cilësore, të tilla një zgjerim i kontrollit qeveritar do të thotë një rënie e lirisë, një reduktim i autonomisë së individëve dhe grupeve private në rregullimin dhe menaxhimin e sjelljes së tyre individuale dhe marrëdhëniet e tyre sociale, rënia e Institucionet kushtetuese dhe demokratike ". (MSC p. 122)

Por, siç do ta konsiderojë më poshtë, në të njëjtën kohë si këto kriza të ndodhë, forca të tjera konstruktive janë në punë.
Trendet e Times tona

Sorokin identifikuar atë që ai konsiderohet tre trende të rëndësishëm të kohëve moderne. Trendi i parë është shpërbërja e rendit aktual ndjej:

    Në shekullin e njëzetë shtëpi madhështore kam përshtypje të njeriut perëndimor filloi të përkeqësohej me shpejtësi dhe pastaj të shkërmoqet. Nuk ishte, ndër të tjera, një shpërbërja e saj, vlerat morale ligjore, dhe të tjera të cilat, nga brenda, kontrollojnë dhe udhëheqin sjelljen e individëve dhe grupeve. Kur qeniet njerëzore pushojnë të jenë të kontrolluara nga interiorizim thellësisht vlerave fetare, etike, estetike dhe të tjera, individë dhe grupe të bëhen viktima të fuqisë së papërpunuar dhe mashtrimeve si supreme të forcave kontrolluese të sjelljes së tyre, marrëdhënie, dhe të fatit. Në rrethana të tilla, njeriu kthehet në një kafshë njerëzore nxitur kryesisht nga presionin e tij biologjike, pasionet, dhe epshit. Individuale dhe kolektive fishekzjarre pakufizuara egoizmin lart, një luftë për të intensifikohet ekzistencës, mund të bëhet e drejtë, dhe luftëra, revolucione të përgjakshme, krimi dhe format e tjera të grindjeve interhuman dhe brutalitet të shpërthejnë në një shkallë të paparë. Pra, ajo ishte në të gjitha periudhat e mëdha kalimtare. (BT, 1964, fq 24.)

Trendi i dytë ka të bëjë me proceset transformuese pozitive të cilat janë tashmë në punë:

    Për fat të mirë për të gjitha shoqëritë të cilat nuk humbasë në këtë lloj tranzicioni nga një qëllim themelor në një tjetër, procesi i dezintegrimit shpesh gjeneron lindjen e mobilizimit të forcave që kundërshtojnë atë. Dobët dhe i parëndësishëm në fillim, këto forca rritet ngadalë dhe pastaj të fillojë jo vetëm për të luftuar, por edhe shpërbërjen e planit dhe më pas për të ndërtuar një rend të ri socio-kulturore të cilat mund të përmbushur më mirë sfidën gjigant të tranzicionit kritik dhe post-tranzitore të ardhmen. Ky proces i shfaqjes dhe rritjen e forcave planifikimin dhe ndërtimin e rendit të ri është shfaqur gjithashtu dhe ngadalë po zhvillohet tani ....

    Lufta epokal mes forcave gjithnjë steril dhe destruktive të rendit vdes ndjej dhe forcave krijuese e në zhvillim, mënyrë integrale, sociokulturor shënon të gjitha fushat e kulturës së sotme dhe në jetën shoqërore, dhe të thellë ndikon në mënyrën e jetës së çdo njërit prej nesh. (BT, 1964, fq 15-16)

Trendi i tretë është rëndësia në rritje e vendeve në zhvillim:

    "Yjet e akteve të ardhshme të dramës së madhe historike do të jetë - përveç Evropës, Amerika, dhe Rusia - e rilindur kulturave të mëdha të Indisë, Kina, Japonia, Indonezia dhe botës islamike. Ky ndryshim epokal tashmë ka filluar .... Efektet e saj në historinë e njerëzimit në të ardhmen do të jetë pakrahasueshëm më të mëdha se ato të aleancave dhe disalliances të qeverive perëndimore dhe grupet sunduese. (BT, 1964, fq 15-16)

Transformimi Social dhe Dashuria

Ndërsa paraprinë mund të sugjerojnë se Sorokin ishte një profet i trishtuar e dënim, se nuk është kështu, dhe puna e tij më vonë vendosmërisht theksoi pozitive. Ai themeloi Qendrën për Hulumtime Harvardit altruizmit krijues, i cili kërkonte të kuptojnë rolin e dashurie dhe altruizmi në prodhimin e një shoqërie më të mirë. Pjesa më e madhe e hulumtimit të Qendrës u përmbledhur në kryeveprën e dytë Sorokin, e mënyrave dhe fuqinë e dashurisë.

Ky libër ofroi një pamje të plotë mbi rolin e dashurisë pozitivisht në transformimin e shoqërisë. Ajo anketuar idealet dhe taktikat e reformatorët e mëdha shpirtërore të kaluarën - Jezu Krishti, Buda, St Francis of Assisi, Gandhi, etj - duke kërkuar për tema të përbashkëta dhe parimet.

Ne kemi nevojë, sipas Sorokin, jo vetëm figura të mëdha si këto, por edhe 'të zakonshme' individët që kërkojnë të ilustroj me shembull të njëjtat parime brenda sferave personale të tyre të influencës. Ndryshimi personale duhet të paraprijë ndryshim kolektiv, dhe asgjë nuk transformon një kulturë më efektive se shembujt pozitivë. Çfarë është esencial sot, sipas Sorokin, është se individët riorientuar të menduarit e tyre dhe vlerat në një perspektivë universale - për të kërkuar për të përfituar të gjitha qeniet njerëzore, jo vetëm veten, ose ato vendin e vet.

Një pjesë e rëndësishme e librit është e përkushtuar për subjektin e yoga (e shquar për një libër të shkruar në vitin 1954), e cila Sorokin e shihte si një mjet efektiv për integrimin dimensionet intelektuale dhe kam përshtypje të qenies njerëzore. Në të njëjtën kohë ai e afirmoi vlerën e feve tradicionale perëndimore dhe praktikat fetare.

Road Ahead

Teoritë Sorokin e furnizimit me shpresë, motivimi, dhe vizionin. Ata forcuar shpresën se ka një dritë në fund të tunelit, dhe se ajo nuk mund të jetë shumë i largët. Njohuri se ndryshimi po vjen, së bashku me një kuptim të teorive të tij në përgjithësi, na mundëson që të përpiqen për të rri ndryshim në një drejtim pozitiv. Sorokin lënë asnjë dyshim, por se ne jemi në fundin e një epoke të ndjej. Nëse ne jemi drejtuar për një konceptuale ose një kulturë Integrale mbetet për t'u parë. Është e qartë se në përputhje me teoritë e tij se një kulturë Integrale - Rilindja një i ri - është i arritshëm dhe diçka që të kërkojë në mënyrë aktive.

Një arsye se ndryshimi mund të ndodhë shpejt është sepse njerëzit tashmë e dimë se kultura pranishëm është shtypës. Opinion i shprehur publik, i cili tenton të konformitetit, mbetet prapa mendimit privat. Pasi ajo është mjaft e qartë se batica po ndryshon, njerëzit do të shpejt të bashkohet me revolucion. Procesi eshte jo-linear.

Perëndimi dhe Islami

Shikuar në aspektin e teorive Sorokin s, tensionet aktuale ndërmjet Perëndimit dhe Islamit sugjerojnë një konflikt në mes të një kulture pjekur ultra-materialiste perëndimore, të shkëputur nga trashëgimia e saj fetar dhe pa vlerësimin e vlerave transcendente, kundër një kulture mesjetare konceptuale që ka humbur shumë prej saj herët krijimtarisë shpirtërore. Si Nieli (2006) vënë atë:

    "Në lidhje me përplasjen aktuale mes Islamit dhe Perëndimit, Sorokin pa dyshim do të theksoj se të dyja kulturat aktualisht gjejnë veten në fazat e përfundimit të zhvillimeve të tyre përkatëse konceptuale dhe ndjej dhe janë të vonuar për një ndryshim në drejtim. Wahabist-Taliban stili i DEVIJON fondamentalizmin islamik si larg qëllimit të bilancit integrale në kuptimin Sorokin s si një njëanëshme ndjej, post-kristiane shoqëritë e Veriore dhe Evropën Perëndimore. Të dyja janë të pjekur për një korrigjim, sipas teorisë Sorokin së ndryshimit kulturor, shoqëritë islamike në drejtim të zhvillimit të ndjej (veçanërisht në fushat e shkencës, teknologjisë, produktivitetit ekonomik, dhe qeverisje demokratike), kulturat perëndimore ndjej në drejtim të Ndryshimi konceptuale (duke përfshirë zhvillimin e familjeve më të qëndrueshme, më të përkorë dhe e vetë-kontrollit, dhe riorientimin e vlerave të tyre kulturore në një drejtim më të Perëndi-qendër). Qenë ai gjallë sot, Sorokin pa dyshim do të mbajë shpresa për një afrim politik dhe kulturor në mes të Islamit dhe Perëndimit. "(Nieli, f. 373)

Gjendja aktuale e punëve në mes Perëndimit dhe Islamit, atëherë, është karakterizuar mirë si ajo e mundësi të ndërsjellë sesa konflikti i pashmangshëm. Perëndimi mund të ndajnë përparimet e saj teknologjike, dhe Islami mundet përsëri - ashtu siç bëri rreth shekullit të 12 - të ndihmojë të ripërtërijnë frymën e hetimit teologjike dhe metafizike në perëndim.
Ndryshimet individuale dhe institucionale

Institucionet duhet të përshtaten me ndryshimet e ardhshme apo të lihet prapa. Universitetet e sotme janë duke udhëhequr transmetuesit e një mentaliteti të ndjej. Ajo nuk është as sekret dhe as një rastësi se idetë Sorokin e gjetur hir të vogël në akademi. Një model i ri i arsimit të lartë, ndoshta bazuar në modelin e kolegjeve të vogla liberale artet, është e nevojshme.

Politika, kombëtare dhe ndërkombëtare, duhet të lëvizin nga të paturit e konfliktit si një parim organizues, duke e zëvendësuar atë me parimet e unitetit dhe njohjen e një fati të përbashkët të njerëzimit.

Një rinovimi në institucionet fetare është quajtur për të. Krishtërimi, për shembull, pavarësisht protestave të saj Përndryshe, ende vendosmërisht priret drejt një dualizëm asketik - ". Lugina e lotëve" pikëpamjen se trupi është pak më shumë se një pengesë ndaj shpirtit, dhe se bota e krijuar është thjesht një Rritja e të kuptuarit dhe vlerësimin e traditave shpirtërore të kulturave vendase, të cilat nuk i kanë përkeqësuar lidhjen midis njeriut dhe natyrës, mund të ndihmojë në këtë ndryshim.

Sorokin theksoi, megjithatë, se agjenti primar i transformimit shoqëror është individuale. Shumë hapa të thjeshtë janë në dispozicion për personin e zakonshëm. Shembujt përfshijnë në vijim:

    Angazhohen veten në përmirësimin etike dhe intelektuale. Në sferën etike, të përqëndrohet së pari në vetë-zotërim. Të jetë i etur për të zbuluar dhe korrigjuar gabimet e tua, dhe të fitojnë virtytin. Mendoni para të tjerëve. Shih veten si qytetar i botës. Urgjentisht të nevojshme janë individët të cilët mund të shohin dhe të kërkojnë bazën objektive, transhendent e vlerave etike.
    Kultivoni intelekti: filozofinë e studimit; lexojnë libra dhe poezi, të dëgjoni muzikë klasike; vizitoni një muze arti.

    Praktika e yoga.

   Të jetë në harmoni me natyrën: mbjellë një kopsht; shkuar në kampe, të mbrojtur mjedisin.
    Ulja rëndësinë e parave dhe materializmit në përgjithësi në jetën tuaj.
    Fikeni televizorin dhe të shpenzojnë më shumë kohë në ndërveprimit personal me të tjerët.

Një reflektim pak pa dyshim do të sugjerojë hapa shumë të tjera të ngjashme. Njohin se në ndryshim, ju jeni duke ndihmuar jo vetëm veten, por edhe vendosjen e një shembull të fuqishëm transformues pozitiv për të tjerët.

Supraconscious

Sorokin të punojnë më vonë theksoi rolin e supraconscious - një Vetë lartë apo vetëdija që frymëzon dhe drejton mendjen tonë racional. Fetë dhe sistemet filozofike universale njohin një ndërgjegje të tillë më të lartë njerëzore, emërtimin atë në mënyra të ndryshme:, Ndërgjegjja Atman, Vetë, Nous, etj Megjithatë, ky koncept është injoruar tërësisht ose mohuar edhe nga shkenca moderne. Është e qartë se kjo është diçka që duhet të ndryshojë. Si Sorokin vënë atë:

    Duke u bërë të vetëdijshëm për rëndësinë e madhe të supraconscious dhe me zell lufton për hir të tij, ne mund të aktivizojnë potencialin e vet krijues dhe kontrollin e saj mbi forcat tona të vetëdijshme dhe të pavetëdijshme. Nga të gjitha këto mjete, ne mund të shpërthejë muret e trasha burgut ngritur nga pseudo-shkenca përhapura rreth supraconscious. (WPL, f. 487)

Realiteti i supraconscious është një shkak për shpresë dhe përulësi: Hope, sepse ne jemi të sigurt se burimi i transpersonal supraconsciousness njerëzore është providencial, udhëzuese kulturë përgjatë historisë me një plan të caktuar; dhe përulësi, sepse kjo na kujton se roli ynë në Plani i madh është arritur duke u përpjekur për të shpëtoj veten nga idetë e paramenduara dhe skemat motive egoiste, dhe duke rritur kapacitetin tonë për të marrë dhe të ndjekin frymëzim. Ajo është me anë të frymëzimit dhe përulje se kemi arritur një "Realizimi i misionit unike krijuese të njeriut në këtë planet." (CA, f. 326).

Pitirim Alexandrovich Sorokin 21 janar 1889, Turja në veri të Syktyvkar, Yarensk uyezd, Vologda Governorate Russian Empire - 11 shkurt 1968, Winchester, Massachusetts ishte një sociolog amerikan i lindur rus në modern-ditore Komi  . Një aktivist akademike dhe politike në Rusi, ai emigroi nga Rusia në Shtetet e Bashkuara në vitin 1923. Në vitin 1930, në moshën 40, Sorokin është kërkuar personalisht nga presidenti i Universitetit të Harvardit për të pranuar një pozitë atje. Në Harvard, ai themeloi Departamentin e Sociologjisë. [1] Ai ishte një kritik i zëshëm i kolegut të tij Talcott Parsons. [2] Sorokin ishte një kundërshtar i flaktë i komunizmit, të cilën ai konsiderohet si një "dëmtuese të njeriut." Ai është i njohur mirë për kontributin e tij në teorinë shoqërore ciklit.

BIOGRAFI

Në fillim të viteve 1900, duke mbështetur veten e tij si një artizan dhe nëpunës, Sorokin ndoqi Universitetin e Shën Petersburg, ku ai ka fituar shkallën e tij të diplomuar në kriminologji dhe mori detyrën e tij të parë si një profesor. [3] Sorokin ishte një anti-komunist, i cili gjatëRevolucioni Rus ishte një anëtar i Partisë Social Revolucionare. Kjo ishte edhe hera e ai u takua dhe u martua me Dr Helen Baratynskaya, me të cilin ai më vonë do të ketë dy djem. Gjatë Revolucionit rus, Sorokin ishte një sekretar i kryeministrit Aleksandër Kerenski ministrit i cili ishte një lider në Asamblenë Kushtetuese ruse. Pas Revolucionit të Tetorit, Sorokin ka vazhduar për të luftuar liderët komunistë, dhe u arrestua nga regjimi i ri disa herë para se ai u dënua përfundimisht me vdekje nga Lenini vetë. Pas gjashtë javësh në burg, ai u ngrit dhe shkoi përsëri të lirë për të dhënë mësim në Universitetin e Shën Petersburg. Në vitin 1918, ai vazhdoi të bëhet themelues i departamentit të sociologjisë në Universitetin e Shën Petersburg. Në vitin 1922, Sorokin u arrestua përsëri dhe këtë herë në mërgim nga Qeveria Sovjetike. Ai emigroi në vitin 1923 në Shtetet e Bashkuara dhe ishte natyralizuar në vitin 1930. [3] Sorokin ishte profesor i sociologjisë në Universitetin e Minesotës (1924-1930) dhe në Universitetin e Harvardit (1930-1959).

Detyra Plote

ANALIZA E KESULKUQES

Letërsia për fëmijë është një letërsi qëllimore. Qëllimi kryesor i saj është fëmija dhe kërkesat e tij për jetën. Mirpo shpesh herë qëllimi i saj i thyen konturet e letërsisë per fëmijë duke u venë në shërbim edhe të te rritur. Për fat të mir ndaj kësaj letër është shkruar shum... nga të huaj e shqiptarë. Për shkaqe jo natyrale që historia e letërsisë shqiptare ka kaluar mund të themi pjesërisht se letërsia është e varfër dhe në qëndër të idesë së saj.

‘’Kesulkuqja’’e është nje përrallë shumë e bukur dhe me një sistem vlerash të mëdha. Fabula e kësaj përralle në dukjë duket lehtë por nënsistemi

Kuptimshmeris së saj është shumë i thellë. Kësulkuqia një vajzë 12-13 vjecare që mbante në kokë një kësulë të kuqe... jetonte vetëm me mamin ... kur një ditë prej ditësh vendos që të shkojë tek nëna... gjatë rrugës për në pyell me një shport në dorë papritmas përpara i del ujku... e më pas vashdon e gjithe historia fabulore deri në përfundimin e pritshëm me ankth... do të shpëtojë apo jo kësulkuqia? I gjith ky anlth që përjëton lexuesi i veprës është vlerë e shtuar e stilit të merituar të autorit. Gjuha ekspresive dhe inspiruese që autori përdor në vepër e bëjnë përrallën më të bukur dhe tërheqëse. Po kush është nënteksi dhe simbolika e kësaj vepre? Cili është mesazhi qe përciell vlerat e saj? Simbolika e kesaj përralle është e madhe. Pervec argetimit qe lexuesi merr gjate leximit... fitimprurje e tij eshte e madhe: Kesulkuqia

Detyra Plote

Ese: Politika sipas Aristotelit

Politika shqyrton sjelljen e shoqërisë, ndërsa etika atë të individit. Aristoteli i dedikon një libër të plotë politikës. Pikënisje është thënia e famshe e tij “Njeriu kafshë politike”; Nuk janë politikan as zotrat dhe as kafshët, por vetëm njeriu. Cfarë do të thotë kjo thënie? Do të thotë se njeriu si për nga natyra është lidhur me jetë komuniteti me të tjerët si dhe nga forma tipike sociale e Polis ( term nga ku rrjedh fjala politikë). Artistoteli sic e dijmë ka përjetuar raporte të ngushta me Maqedoninë, ku politika e ndjekur nga Aleksandri i madh nuk kishte të bënte fare me mendimin e Artistotelit se: njeriu është i lidhur me polis-in dhe Aleksandri i Madh është që simboli i kësaj lidhje me vet polis-in. Artistoteli parasëgjithash thekson : edhe kafshët jetojnë në shoqëri, por ky është fakt instiktiv: tek ata mungon implikuesi i ashtëquajtur “Konktratualizën”, tezë sipas së cilës Shteti është një kontratë., një mbledhje e bërë në tavolinë nga njerëzit, që janë të vetëdijshëm se e qëndruara së bashku përbën një vantazh. Artistoteli mendon ndryshe: është një sjellje dhe kostum natyror: është e vërtetë që njërëzit rigrupohen edhe për interes, për të pasur vantazhe: askush nuk mund të bëj më të mirën vetëm dhe është më mirë nëse secili specializohet në një aktivitet, por ky nuk është një proces konvencionues, përkundrazi spontan. Artistoteli thekson se fakti i të jetuarit së bashku nuk është i shpjeguar vetëm mbi bazën e nevojave materiale, edhe në rast se njeriu do të kishte gjithcka që do të kishte nevojë dhe do të ishte autonom do të tentonte përsëri për të jetuar së bashku me të tjerët. Është një dëshirë spontane për të qëndruar së bashku. Njeriu tenton pra të agregohet në mënyrë natyrore.: kontratualistët thonin që cdo njeri është një atom në shoqëri. Karakteri natyror për Aristotelin sjell karakterin gradual. Aristoteli shikon tek Polis të vetmin proces agregus të shoqërisë, ku është edhe kulmi i shprehjes dhe relazimit të saj. Familja është shoqëria premordiale e lindur para dhe prandaj ka të drejtat e saja. Kur, Aristoteli flet për familjen e thërret OIKOS (shtëpi): është interesante përse familja është bërthama parësore jo vetëm në planin e efekteve, por edhe në planin ekonomik: ekonomi faktikisht do të thotë rregullimi i OIKOS (Shtëpisë).
Kur, Aristoteli flet për familjen citon katër figura: baba, nënë, femijë dhe skllevër, që zhvillonin aktivitetet e agrikulturës dhe kryenin shërbime për shtëpinë. Edhe në familje formohen raporte të ndryshme autoriteti: babai ka raporte të ndryshme autoriteti mbi gruan, fëmijët dhe skllevërit. Raporti me gruan ( i ngjashëm me modelin aristokratik), me fëmijët ( i ngjashëm me modelin e monarkisë) është i përkoshëm dhe zgjat derisa rriten dhe raporti me skllevërit ( i ngjashëm me modelin e tiranisë) është i përhershëm. Aristoteli thekson se skllavëria është dicka natyrore dhe e nevojshme ( ide e cila vetëm në mesin e dytë të shekullit të kaluar është hedhur poshtë, ku cdo sjellje skllavërore është e dënueshme).
Si e justifikon skllavërinë Aristoteli?
Aristoteli shprehet se: ekzistojnë individ për nga natyra të lirë dhe të tjerët po nga natyra skllevër; argumentimi është bazuar mbi kapacitetin për tu liruar dhe nga aftësia për arsyetuar; Aristoteli thotë që një pjesë e humanizmit ka aftësinë për të vënë në praktikë kapacitet e tija mendore ( kapacitetin e kemi të gjithë, por ka të bëj me kalimin e këtij kapacitetu në akt) dhe një pjesë që nuk është e aftë që nuk din të bëj zgjedhje racionale. Nëse është kështu, Aristoteli thotë se: është mirë jo vetëm për pornarët, por edhe për vet skllevërit të jenë skllevër ( ja vlen të theksohet që skllavëria greke ishte shumë më pak e egër se ajo romane): një person i paftë të vetqeveriset në menyrë autonome mund të mbitoj vetëm duke qenë i qeverisur nga një tjetër. Problemi i vërtetë është që konkretisht nuk shëndrohesh skllav për faktin që nuk jë gjendje për të menduar; shëndrohesh skllav përmes luftërave. Kush humbet bëhet skllav, kush fiton behët pronar ( ligji i pashkruar i luftës).
Rikujtojmë që Platoni vetë rrezikoj të bëhej skllavë, sepse ishte kapur rob nga piratët: sigurisht Platoni përderisa mendonte dhe dinte dicka…Aristoteli kupton, por nuk gjen tjetër rrugëdalje. Aristoteli ka qenë themeluesi i shkencës së ekonomisë: një nga konceptet themelore të tij është koncepti i parasë dhe funksionet e saja.
Për Aristotelin ekzistojnë dy mënyra për të përdorur paranë: njëra legale dhe tjetra jo. Ekonomia është qeverisja e shtëpisë, procesi prokurimit të mirave për të bërë të funksionoj mirë shtëpija. Natyra e parasë dhe thelbi i saj është të jetë mjet shkëmbimi.
Kalojmë në analizën politike.: ndarja mes formës negative të qeverisjes dhe formës së mirë qevërisëse është e dhënë nga fakti kush qeveris qeverisjen për interesin publik ose personal. Monarkia është qeverisja e njërit në shërbim të gjithëve; Tirania , ku njëri , qeveris vetëm për interesin e tij. Një hapërisë të vecantë, Aristoteli, i kushton demokracisë që e quan qeveria e shumicës: kolektiviteti mund të qeverisë në interesin e shumicës ( politeia ) ose të shumicës që qeveris ( demokracia). Politeia është kushtetuta për ekselencë ( sipas Aristotelit); në realitet duhet të bëhet kujdes në faktin që Artistoteli ndan sipas dy kritereve politik: a) numerik: qeverisin shumë, pakica…b) sociologjik: demokracia nuk është vetëm qeverisja e shumicës, por edhe qeverisja e demosi-it (popullit).
Për Aristotelin forma më e mirë qevërisëse është politeia, demokracia positive, kur shumica qeveris mirë. Politeia shikohet sipas një kriteri sasior, por edhe sipas një kriteri social. Aristoteli thotë se të gjithë do të pranonim që të qevëriste vetëm një individ, në rast se ky individ do të kishte më shumë virtyt se sa ne të gjithë së bashku: kjo do të ishte qeverisja më e mirë, por është me të vertetë abstrakte që të jetë e mundshme dhe e realizueshme.

Detyra Plote

Teoritë humaniste.

Psikologët humanistë përqëndrohen në veçantitë e personalitetit njerëzor. Ndonjëherë ataquhen teoricienë të vetes, sepse theksojnë veten (ç’është dhe ç’nuk është pjesë e vetes).Teoricienët humanistë e shohin individin si shumë aktiv në përcaktimin e rrugës që do tëmarrë jeta e tij. Ata janë në përgjithësi optimistë dhe përqëndrohen më shumë në anëtpozitive sesa në dobësitë e njeriut, ata theksojnë se çdo individ është një dhe i vetëm dhethonë se mënyra e duhur për ta studiuar një person është ta studiosh atë si njësi totale qënuk mund të ndahet në pjesë.

Teoria e vet-aktualizimit e Maslow.

Abraham Maslow e përqëndroi teorinë e tij të personalitetit në personin e shëndoshë psikologjikisht. Ai besonte se natyra bazë e njerëzve është e mirë dhe se individi ka njëmotiv të lindur që e shtyn drejt vet-aktualizimit.Maslow i mendon njerëzit si të lindur me një hierarki nevojash – kur nevojat e nivelitprimar plotësohen, dalin në pah nevojat e shkallës së dytë. Hierarkia e nevojave përfshinnevoja fiziologjike, nevoja të sigurisë, nevoja të përkatësisë dhe dashurisë, nevoja tëvlerësimit dhe vet-aktualizimit. Katër të parat quhen nevoja bazë.

Piramida e nevojave njerëzore.

Vet-aktualizimiNevoja për vet-vlerësimNevojat e përkatësisë dhe dashurisëNevoja për siguriNevoja fiziologjike (uria, etja, seksi, të ushtruarit, pushimi)

 Nevojat fiziologjike

– sipas Maslow nevojat fiziologjike përfshijnë motive të tilla si uria,etja, seksi, të ushtruarit dhe pushimi. Njeriu ka nevoja fiziologjike deri në momentin kur disa nga nevojat e mësipërme janë plotësuar, të paktën pjesërisht. Mos harroni se nevojat më të larta në hierarki mund të bëhen më të mprehta kur nevojat fiziologjike fillojnë e plotësohen. Maslow besonte se shumica e antarëve të shoqërisë i plotësojnë si duhet nevojat fiziologjike. Pasi këto plotësohen, individi motivohet nga nevojat për siguri.

 Nevojat për siguri

– motive të tilla si mosrrezikimi, qëndrueshmëria, liria nga frika dheankthi, nevoja për strukturim dhe rregull janë nevoja për siguri. Mosrrezikimi, mbrojtjadhe siguria bëhen forca zotëruese të jetës së personit deri në momentin kur atoplotësohen. Fëmijëve u pëlqen rutina dhe mjedisi familjar dhe kur këto gjëraç’rregullohen rëndshëm, ata përjetojnë probleme. Ndërsa kur njeriu rritet, nevojat përsiguri plotësohen më mirë, me përjashtime të vogla. Kur ju ndjeheni i siguruar dhe iparrezikuar, atëherë ju lindin nevoja të tjera sociale, të cilat janë të një niveli më të lartë.

 Nevojat për përkatësi dhe dashuri

– motive të tilla si dashuria dhe afeksioni konsiderohennevoja përkatësie dhe dashurie. Kur na kanë lindur këto nevoja ne ndjejmë dëshirën përmiq, për familje e kontakte shoqërore, ne kemi nevojë për të bërë pjesë në një grup aponjë familje. Maslow mendonte se fëmijët shpesh kanë vështirësi kur u mungon familja,ngaqë ata kanë shumë nevoja që duhen plotësuar shpejt. Si të rritur ne kemi nevojë të japim e të marrim dashuri. Ne mund ti plotësojmë këto nevoja përmes martesës, punësapo veprimtarive shoqërore. Maslow besonte se nëse nuk plotësohen nevojat përpërkatësi e dashuri lindin probleme psikologjike.

 Nevojat për vlerësim

– vlerësimi i lartë i vetes, vet-respekti, suksesi dhe respektimi nga tëtjerët konsiderohen si nevoja për vlerësim. Nëse duam të fitojmë respektin e njerëzve tëtjerë, ne duhet të jemi të zotë, kompetentë. Kur fitojmë mirënjohjen e të tjerëve,vëmendjen e tyre dhe pozitë, ne plotësojmë nevojat për vlerësim dhe ndjehemi tërëndësishëm e me besim në vetvete. Nëse nuk i plotësojmë këto nevoja, atëherë priremi tëndjehemi inferiorë e të pafuqishëm.

Vet-aktualizimi

– nevoja e fundit e hierarkisë së Maslow është vet-aktualizimi. Kurnevojat fiziologjike, të sigurisë, të dashurisë e të vlerësimit janë plotësuar, individi është imotivuar për të arritur nevojën e rritjes, të vetaktualizimit (metanevojat). Kjo ka të bëjëme realizimin nga individi të potencialit të vet të veçantë, me atë që individi të bëhetç’është i aftë të bëhet. Nevoja e vetaktualizimit është nevojë tepër individuale, përderisasecili prej nesh ka grupe të ndryshme aftësish. Midis tyre mund të përdorim nevojën përdije, drejtësi, për të vërtetën e bukurinë. Metanevojat nuk ekzistojnë në hierarki, sinevojat bazë, ato mund ta zëvendësojnë njëra-tjetrën. Por pa një ambient të ngrohtë epërkrahës, ku individi të mund të plotësojë nevojat bazë, ai nuk mund të zhvillojë njëpersonalitet të vet-aktualizuar për shkak të ankthit që krijohet.Maslow përshkroi një numër tiparesh psikologjike të personit të vet-aktualizuar. Njerëzite vetaktualizuar janë realistë dhe i kapin shpejt gjërat e mundshme. Ata nuk e mërzisinveten duke punuar për synime të paarritshme, e pranojnë veten dhe të tjerët ashtu siç janë.Meqë ata i kanë zgjidhur konfliktet e tyre të brendshme, kanë tendencë të përqëndrohennë problemet jashtë vetes së tyre. Por ata kanë nevojë për jetë personale, sepse kanënevojat e tyre të ndryshme nga ato të të tjerëve. Ata janë autonomë dhe të pavarur, të aftëpër të vepruar pa marrë urdhra nga të tjerët dhe jo nga dëshira për të imituar. Njerëzit evetaktualizuar janë krijues, origjinalë dhe kanë sens humori. Vlerat dhe qëndrimet e tyre

 janë demokratike, ata kanë pasion për të siguruar mundësi të barabarta për të gjithë që tëbëhen njerëz të vetaktualizuar.

Vlerësimi i personalitetit

Psikologët kanë hartuar një numër metodash për të hartuar dhe matur personalitetin. Nëshkolla, ndërmarrje, klinika dhe spitale dhe si pjesë e punës terapeutike me pacientët,psikologët bëjnë shpesh teste personaliteti. Qëllimi i tyre është të zbulojnë modeletkarakteristike të sjelljes së një individi. Nga rezultatet e testeve të personalitetit ata mundtë përcaktojnë se çfarë detyre do ti jepet një personi në punë, ç’lloj lëndësh mund tëndjekë një student, si dhe çfarë lloj terapie mund ti shërbejë më mirë një personi tësëmurë. Çdo matje personaliteti duhet të plotësojë disa kërkesa:

1.Vlefshmërinë, që do të thotë se aktualisht matet ajo që synohet të matet. Nëvlerësimin e personalitetit kjo do të thotë që po matet personaliteti dhe jo disakarakteristika të përkohëshme, që mund të dalin në një situatë testimi. 

2.Besueshmërinë, që do të thotë qëndrueshmëri dhe përsëritshmëri: çdo herë që matetpersonaliteti i një personi duhet të merren të njëjtat rezultate, nëse testi është ibesueshëm. 

3.Standartizimi është procesi i përcaktimit të normave apo standarteve të njerëzve me tëcilët punon. Një test mund të standartizohet duke e aplikuar atë në një grup të madhqë përfaqëson popullsinë. 

4.Prakticiteti është i rëndësishëm në vlerësimin e personalitetit. Shumica e njerëzve nuk janë të interesuar të bëjnë një test, qoftë ky edhe shumë i mirë, nëse zgjat 16 orë.Vëzhgimi i personalitetit përfshin edhe intervistën, por kjo zakonisht shoqërohet ngavëzhgimi dhe testet.

 Intervista.

Intervistat klasifikohen si të strukturuara dhe të pastrukturuara. Në një intervistë tëpastrukturuar pyetjet nuk janë të përcaktuara dhe biseda merr drejtimin që mendohet simë i përshtatshëm. Në intervistën e strukturuar përfshihen një grup pyetjesh standarte, qëkanë për qëllim të japin informacionin që duhet për të vlerësuar personalitetin. Të dy tipete intervistave janë të rëndësishme për vlerësimin e përsonalitetit, por ata sigurisht varen

Perceptim efikas i realitetit

Përvoja kulmore.

Pranim i vetes dhe i të tjerëve.

Identifikim me njerëzimin

Spontanitet

 Marrdhënie ndërpërsonale të thella

Përqëndrim problemesh

Strukturë me karakter demokratik

Nevoja për jetë personale

Etikë e fortë

Autonomi

Sens humori joarmiqësor

Freski e vazhdueshme e vlerësimit pozitiv

Krijimtari

Rezistencë ndaj humbjes së kulturës.

Karakteristikat e përbashkëta të njerëzve të vetaktualizuar.

 46 nga zotësia e intervistuesit dhe nga bashkëpunimi e ndershmëria e të intervistuarit. Intervistuesi duhet të jetë i ngrohtë dhe miqësor, për ta nxitur të intervistuarin të flasëlirisht.

Vëzhgimi

.Vëzhgimi është ndjekja e sjelljes së një personi në situata të jetës së përditshme për njëkohë të caktuar. Vëzhgimi ideal është ai natyralist, ku personi vëzhgohet në ambientenormale. Megjithatë shumë herë vëzhgimet duhen bërë në një ambient klinik (p.sh. kurmjekët mundohen të diagnostikojnë problemet e sjelljes) ose në ambiente artificiale (p.sh.në zyrë gjatë një interviste pune). Vëzhguesi merr shënim sjelljet e subjektit e më pasmundohet të përcaktojë motivacionin dhe të bëjë një përshkrim të personalitetit tëindividit që po vëzhgohet. Përsëri suksesi i vëzhgimit varet nga aftësia e vëzhguesit dhekooperimi i subjektit. Ka shumë mundësi që subjekti gjatë vëzhgimit të sillet ndryshe ngazakonisht. Ky problem kapërcehet duke bërë vëzhgime në një periudhë të zgjatur kohe,në mënyrë që individi të ç’tensionohet e të sillet si normalisht.Me qëllim që vëzhgimi të standartizohet e të bëhet më objektiv psikologët kanë hartuardisa shkallë klasifikimi. Shkalla e klasifikimit është një formular që plotësohet ngavëzhguesi gjatë vëzhgimit të subjektit. Ajo ka një numër kategorish në të cilat shënohenkarakteristikat që shfaq subjekti. Që të bëhet një klasifikim sa më i saktë i subjektit, kjoshkallë është mirë të plotësohet nga disa vëzhgues.

Testet objektive të personalitetit.

Testet objektive të personalitetit zbatohen dhe vlerësohen sipas udhëzimeve tëstandartizuara. Kështu, pavarësisht se kur dhe ku bëhet testi, ai do të zbatohet dhevlerësohet në të njëjtën mënyrë, duke siguruar në këtë mënyrë objektivitet në administrimdhe interpretim. Sot ka një numër testesh objektive që përdoren shumë: 

1.Inventari i interesit Strong-Kampell – kombinon personalitetin e personit me njerëz tëprofesioneve të ndryshme. 

2.Inventari shumëfazor i personalitetit i Minesotës – përbëhet nga 550 pyetje (e vërtetë-e gabuar) që mund të përdoren për të dalluar një numër çrregullimesh në personalitet. 

3.Inventari psikologjik kalifornian – përdoret për të matur personalitetin e njerëzvenormalë. 

4.P16FP.

5.Treguesi i tipit Myer-Briggs (Majer-Brigz) – përdoret për testimin e personalitetit dheaftësive të nxënësve e studentëve në shkolla.

Testet projektive të personalitetit.

Testet projektive të personalitetit japin stimuj të thjeshtë, jo të qartë, që i lejojnë subjektittë përgjigjet siç e mendon, duke projektuar në këtë mënyrë personalitetin e vet. Në këtopërshkrime subjekti e projekton veten në rolin e heroit të tregimit. Meqë nuk ka përgjigjetë prera, të drejta supozohet se kjo i minimizon mundësitë e mashtrimit. 

Disa prej këtyretesteve janë: 

1.Testi i njollës së bojës Rorschach (Roshah) – përbëhet nga 10 karta që përmbajnënjolla boje. Subjekti shikon njollat dhe diskuton lirisht çfarë sheh. 

2.Testi i Aperceptimit Tematik – i jep subjektit fotografi të jetës së përditshme dhe ikërkon të ndërtojë një tregim për njerëzit e portretizuar në fotografi.

 47Megjithatë psikologët kanë vërtetuar se kushtet e përkohëshme si uria, mungesa e gjumitdhe frustracioni mund të ndikojnë shumë në përgjigjet e subjekteve. Kundërshtimikryesor i testeve projektive është keqinterpretimi. Megjithatë ata na japin një pamje tërëndësishme të personalitetit.

Detyra Plote