BANKA QENDRORE DHE POLITIKA MONETARE

TEMA : “BANKA QENDRORE DHE POLITIKA MONETARE “ 

HYRJA :

Sistemi Bankar ,organizimi i tij  dhe Banka Qéndrore

Modelet e Bankave Qéndrore

Banka Qéndrore Europiane

Banka Qéndrore né Shqipéri

Funksionet e Bankés sé Shqipérisé

Politika Monetare dhe objektivat e saj

Instrumentat e Politikés Monetare

Tregu Monetare dhe mekanizimi i Politikés Monetare.

ZHVILLIMI:

SISTEMI BANKAR , ORGANIZIMI I TIJ DHE BANKA QENDRORE

Banka éshté njé institucion financiar ndérmjetésimi , qé shéeben pér té vendosur ekuilibrat e nevojshem midis flukseve ose subjekteve suficitare dhe atyre deficitare ne ekonomi . Né kete proces ndermjetesimi , ne dallim nga institucionet e tjera financiare, banka transformon maturitetin e fondeve te lira afatshkurtra né afatgjata dhe maturitetin e fondeve te lira afatgjata ne afatshkurtra. Bankat jane biznes i nje lloi te vecante ,objektivi i veprimtarise sé tyre éshté tregétimi i parasé. Né cdo vend bankat jane te shumta e te shuméllojshme. Né téresiné e tyre vendin kryesor e zéné padyshim bankat tregetare. Pérvec bankave tregetare , ne ekonomi te ndryshme ekzistojne edhe banka te llojeve te tjera , qé kryejne funksione té ndryshme pér ekonominé, ose shérbejne si banka té degéve té vecanta té ekonomisé, ose té zonave dhe rajoneve té vecanta. Teresia e llojeve té ndryshme té bankave , me lidhje té ndersjellta me njéra- tjetrén dhe me funksione té caktuara pérbén sistemin banker té cdo vendi.

Sistemi bankar i cdo niveli mund te jete i ndértuar me njé ose mé dy nivele. Né sistemin bankar me njé nivel , qe quhet ndryshe monobankar,funksionon vetem nje banké, e cila luan disa nga rolet e bankés qendrore si : emeton monedhen dhe kartmonedhen kombétare , si dhe kryen njékohésisht edhe disa nga disa funksionet e bankes tregetare ( pranon depozita, krediton ekonomine dhe publikun). Sistemet bankare me njé nivel jané karakteristiké e ekonomive te centralizuara.

Né sistemin me dy nivele ekzistojne dy lloje bankash. Né nivelin e pare funksionon , jo mbi baza tregetare, banka qéndrore si banke emetuese e parasé, si banké e bankave dhe banke e qeverise.

Né nivelin e dyte funksionojné mbi baza tregetare, njé térési institucionesh financiare qe kryejne veprimtari bankare dhe ku vendin kryesor e zéné bankat tregetare.

MODELET E BANKAVE QENDRORE

Bankat qéndrore ne pérgjithési jané ndérmjetés , funksioni kryesor i té cilave éshté realizimi i objektivave te politikes té shtetit , duke operuar me parametra té réndésishém monetaré, sikurse éshté oferta e parasé.

Njihen dy modele té krijimit , organizimit dhe ekzistencés sé bankés qéndrore. Né modelin e paré banka qéndrore organizohet si institucion public , shteteror,si proné e shtetit. Ndérsa né modelin e dyté bankat qéndrore jané té organizuara si shoqéri aksionere. Bankat Qéndrore té modelit té paré gézojné njé pavarési relative nga qeveria, por operojné né emer dhe pér llogari té shtetit. Né rastin e dyté , bankat qéndrore gézojné njé autonomi té ploté dhe pavarési mé té gjéré.

Né shumicén e véndeve , banka qéndrore éshté e identifikuar me emrin e shtetit qé i pérket, si Banka e Shqipérisé, Banka e Francés, Banka e Anglise, Banka e Greqise, etj. Por né disa vende te tjera ka emra te tjeré. Né SHBA banka qéndrore quhet Sistemi i Rezerves  Federale; né Gjermani quhet Bundesbank etj.

Banka Qéndrore éshté normalisht né zemér té sistemit té pagesave te vendit. Ajo pércakton ofertén e parasé dhe drejton sistemet e pagesave e té kompensimeve ndérmjet bankave. Ndéerkohé njé system I pagesave pér té qéné eficent , kérkon njé stabilitet monetar si objektivin e tyre kryesor. Bankat Qéndrore operojné gjithashtu me qéndrueshmériné e cmimeve, politikat e punésimit dhe té rritjes ekonomike. Né kété rast, banka qendrore duhet té arbitrojé , té gjejé ekuilibrin midis politikave  potenciale, né pamje kontradiktore me njéra-tjetren, si stabiliteti I cmimeve dhe punésimi I ploté.

BANKA QENDRORE EUROPIANE

Sistemi Europian I Bankés Qéndrore ka marre rruge filimisht me Traktatin e Mastritit. Ky sistem pérbéhet nga dy elemente : nga Banka Qéndrore Europiane (BQE) dhe nga Banka Qéndrore Kombétare té shteteve antare té Komunitetit Europian. Kéto té fundit jané mbajtéset ekskluzive té kapitalit ne euro , té pércaktuar prej BQE_sé. Né rolin e aksionerit ato marrin pjesé, né pozita té barabarta né pércaktimin e politikés monetare unike té Bashkésisé Europiane. Ndérkaq, vendimet me té réndésishme jané té pérqéndruara né BQE.

Né gjirin e BQE-sé dallohen tre organe té réndésishme : Drejtoria, Késhilli i Guvernatoréve , dhe Késhilli i Pérgjithshém. Dy organet e para gézojné té drejtén e vendimmarrjes té karakterit ekzekutriv, ndérsa Késhilli i Pérgjithshém éshté organ me karakter konsultativ.

Drejtoria – zbaton politikén monetare té BQE-se, né pérputhje me orientimet dhe me vendimet e marra prej Késhillit té Guvernatoréve. Ajo u jep orientimet e nevojshme bankat qéndrore kombétare té vendeve anétare, pérgatit mbledhjet dhe vendimmarrjet e késhillit té guvernatoréve, si dhe drejton punét operative té bankés. Drejtoria  perbehet nga presidenti , njé zévéndéspresident dhe kater antare. Vendimet  e drejtorisé merren me votim. Cdo anétar gézon té drejtén e njé vote. Né  rast se votat  ndahen né ményré té barabarté, vota e presidentit eshte pércaktuese. Antarét emérohen sipas nje akordi té pérbashkét té shteteve  anétare, me rekomandim té Késhillit Europianté ministrave té Ekonomisé dhe té Financave. Anétaret zgjidhen midis personave qé gézojné autoritet, eksperiencé, aftési profesionale dhe qé jané té mirénjohur né fushén monetare e bankare. Mandati i anétaréve té drejtorisé té BQE-se éshté teté vjet, pa té drejté pérseritje.

Késhilli i Guvernatoréve- éshté organi vendimmarres i BQE-se. Ai pércakton orjentimet dhe drejtimet kryesore té politikés sé  BQE-se si dhe merr vendimet e nevojshme né plotésimin e kétyre orientimeve. Késhilli pércakton politikén monetare, pérqindjet orientuese té interesave. Mbledhjet e Keshillit té Guvernatoréve jané konfidenciale , por ato mund te behen edhe publike. Keshilli mblidhet dhjeté here né vit. Késhilli pérbéhet nga guvernatorét e té gjitha bankave qendrore kombetare, si dhe nga antaret e drejtorise. Presidenti dhe zévendéspresidenti i drejtorisé jane gjithashtu edhe president dhe zévendéspresident i Késhillit té Guvernatoreve. Zgjatja e mandatit té antarit éshté e pércaktuar nga zgjatja e mandatit si guvernatoré té bankave qéndrore té cdo shteti. Mandati nuk mund té jeté né asnjé rast mé i vogél se pesé vjet. Cdo anétar ka njé,voté , e cila éshté e pavarur nga pozicioni qé ai mban si guvernator i bankés qéndrore té vendit te tij. Vendimet pér pércaktimin e politikés monetare té BQE-sé merren me shumicé té thjeshté té votave té Késhillit té Guvernatoréve.  endrore Kombwtare

Késhilli i Pérgjithshém  - éshté njé organ i krijuar pér té evidentuar pérjashtimin nga kontributi té vendeve qé nuk jane béré akoma antaré té BE-sé. Késhilli i pérgjithshém pérbéhet nga presidenti , zévendéspresidenti dhe nga té gjithé guvernatorét e té gjitha bankave  qéndrore kombétare té shteteve qé pérdorin euron si monedhe kombetare.

Pércaktimi i politikés monetare unike. Sistemi europian i bankave  qéndrore ka pércaktuar , qysh prej vitit 1998, njé strategji té politikés monetare, domethéné térésiné e procedurave, mbi té cilat ata mbéshteten pér ti arritur ne periudha kohore afatmesme objektivat kryesore dhe parésore. Né ményre té pérmbledhur, pércaktimi i politikés monetare unike té BE-se éshté njé strategji e politikés monetare né shérbim té objéktivit final qé éshté stabiliteti i cmimeve.

BANKA QÉNDRORE  NÉ SHQIPËRI

Historiku i sistemit bankar shqipétar éshté i shkurtér. Veprimtaria e bankave zé fill nga fundi I shekullit XIX me veprimtariné e degéve té Bankés Otomane dhe Bankés Bujqésore Turke te cilat funksiononin né te gjithe territorin e perandorise turke. Keto banka e ndérprene aktivitetin eme shpalljen e pavarésisé sé shqipérisé mé 1912. Banka qendrore  éshté padyshim institucioni mé I rendesishem financiar i vendit. Banka qendrore e vendit toné emertohet Banka e Shqipérisé. Ajo éshté banké e pavarur nga qeveria , pérgjigjet para Kuvendit dhe ka si objektiv kryesor te veprimtarise sé saj “ arritjen dhe ruajtjen e stabilitetit té cmimeve”. Né péeputhje me kété objektiv kryesor, si dhe mbi bazén e tergut té brendshém bankar, Banka e Shqipérisé nxit dhe mbéshtet zhvillimin e regjimit dhe té sistemit té kémbimeve valutore, tregun e brendshem financiar , sistemin e pagesave , si dhe ndihmon bankat tregétare té pérmirsojné kushtet monetare dhe téq kreditimit, né mbéshtetje té stabilitetit dhe zhvillimit ekonomik te vendit. Banka e Shqipérise éshté né pronési ekskluzive te shtetit shqiptar. Fondi i saj i themelimit éshté financuar prej shtetit.

Funksionet e Bankés sé Shqipérisé:

Banka e Shqipérisé, me veprimtariné e saj realizon disa funksione, ndermjet té cilave si mé té réndéésishme jané:

Harton , miraton dhe zbaton politikén monetare

Harton, miraton dhe zbaton regjimin e kémbimit valutor, si dhe politikén e kurseve té kémbimit té valutave.

Licenson aktivitetin bankar te bankave té nivelit te dyté , apo té institucioneve té tjera qé kryejné veprimtari té ngjashme me veprimtariné bankare. Ajo éshte ekskluzivisht  pérgjegjése pér dhénien e licencave dhe mbikqyrjen e té gjitha bankave né Republukén e Shqipérisé.

Mbykqyr veprimtarine bankare te bankave tregétare me qéllim qé té sigurojé stabilitetin e sistemit bankar.

Disponon dhe administron rezervat e saj valutore

Shérben si agjent fiskal i qeverisé

Nxit funksionimin normal té sistemit té pagesave

Vepron me cilésine e bankierit dhe té késhilltarit pér qeverine

Pérdor instumentet e politikés monetare pér té arritur objektivin kryesor dhe objektivat e tjera.

Banka Qéndrore éshté autoriteti i vetém monetar i vendit dhe si i tillé éshté hartuesi dhe zbatuesi i politikés monetare té shtetit shqiptar.

Pavarésisht nga presioni qé  mund té ushtrojne organet shtetérore mbi Bankén Qéndrore , ajo duhet té marre  dhe né pergjithési , merr vendime qé mendon se jané né interest é shoqérise , megjithése kéto vendime mund té bien ndesh me piképamjet dhe interest e castit té individéve qé jané né krye té qeverisé. Pér té minimizuar kété ndéryrje , veprimtaria e Bankés Qéndrore rregullohet me ligj dhe drejtuesit e saj  emerohen nga organet mé té larta pér periudha té gjata kohe ( psh né SHBA guvernatori emérohet pér njé periudhé 14 vjecare).  Duhet theksuar se pavarésia ligjore éshté vetém njé premisé , dhe jo njé garanci pér suksesin e politikés monetare.

POLITIKA MONETARE DHE OBJEKTIVAT E SAJ.

 Politika monetare pérfshin njé térési synimesh apo objektivash me karakter makroekonomiké, té cilat mund té arrihen vetém duke pérdorur instrumente té caktuara. Hartimi dhe zbatimi  I njé politike monetare  té caktuar realizohet népermjet njé procesi té gjaté qé quhet mekanizém I transmisionit , I cili  pérfshin instrumentat , objektivat e ndérmjetme dhe qéllimet pérfundimtare. Politika monetare zbatohet né funksion té arritjes sé disa objektivave kryesore makroekonomike qe kérkon té arrijé banka qéndrore ku pérmendim :

Qéndrueshméria e nivelit té cmimeve.

Gjaté kétyre 15-20 viteve té fundit hartuesit e politikave monetare jané bééré té vetedijshém pér koston shumé té larté shoqérore dhe ekonomike qé mbart me vete inflacioni. Ata jané béré té ndérgjegjshém edhe pér té garantuar nivel te qéndrueshm té cmimeve , si synim dhe objektiv I réndésishém I politikave ekonomike. Qéndrueshmeria e cmimeve éshté e déshirueshme , pasi cdo ngritje e nivelit té cmimeve apo luhatjet né to krijojné pasiguri te subjektet ekonomike dhe cénojné standartin e jetesés sé popullatés.

Niveli relativisht I larté I punésimit.

Duke u nisur nga fakti se punésimi i ploté éshté i pamundur , objektivi i bankés qéndrore éshté ta mbajé papunésiné né nje nivel relativisht té ulét, pra pér ta harmonizuar sa mé miré  kérkesén me ofertén né tregun e punés. Ky nivel minimal papunésie, qé ndryshe quhet edhe norme natyrore e papunésisé, gjykohet se luhatet né intervalin 4-6%.

Rritja ekonomike

Qéllimi i rritjes ekonomike éshté i lidhur me qéllimin e punésimit té larté, sepse bizneset jané té interesuara té investojné né teknologji té re, kur papunésia éshté e ulét.

Qéndrushméria e normave té interesit.

Kjo qéndrueshmeri éshté mjaft e déshirueshme pér ekonominé. Luhatja e tyre krijon pasiguri dhe e bén mé té véshtiré parashikimin né té ardhmen pér cdo nivel ekonomie. Ky objektiv éshté i lidhur drejtpérsedrejti me rritjen e pérgjegjésisé sé bankés qéndrore pér konsolidimin dhe stabilitetin e sistemit bankar dhe financiar té vendit.

Qéndrueshméria né tregjet valutore.

Tregjet e kémbimeve valutore jané shumé té réndésishme, pasi ekonomia botérore sot po integrohet gjithnjé e mé shumé dhe kurset e kémbimit kané efekte té ndjeshme mbi ekonominé kombétare. Népérmjet politikés monetare synohet stabiliteti i monedhes kombétare té vendeve pérkatése.

INSTRUMENTAT E POLITIKES MONETARE

Instrumentat e politikés monetare. Analiza e tyre éshté e réndésishme sepse ato pérbéjné hallkén e paré té mekanizmitté transmisionit té politikés monetare. Instrumentat qé pérdoren ndahen né instrumenta direkté dhe indirekté.

Instrumentat direkte pérdoren , kryesisht nga vendet né zhvillim sepse ata jané té thjeshté dhhe nuk kérkojne njé treg financiar té zhvilluar, i cili, pérgjithsisht, mungon né kéto vende. Nga ana tjetér pérdorimi i tyre éshté i pérkohshém sepse ato shoqérohen me kufizimin e konkurrencés né sistemin bankar dhe me uljen e eficences sé tij. Instrumentat e pérdorura né vendin toné gjate transformimeve té sistemit bankar né pérputhje me ekonominé e tregut jané instrumente direkte si kontrilli i kreditit dhe i normave té interesit. Keto instrumenta jané karakteristiké e vendeve ne zhvillim ku pérfshihet  edhe  vendi yné.

Kontrolli i kreditit. Pérfaqson metoden me té thjeshté pér té kufizuar kredité bankare dhe si rrjedhim edhe oferten monetare. Banka e Shqipérisé e ka pérdorur kété instrument kryesor té politikéa monetare duke pércaktuar fillimisht véllimin e kredisé dhe me voné kufijté e sipérm té saj. Natyrisht keto kufij nuk jané té pandryshueshme, por ndryshimin  e tyre mund ta béjé vetém Banka Qéndrorené pérputhje me objektivat e saj. Disavantazhi I ketij instrumenti qéndron né faktin se kufiri pércaktohet nga Banka Qéndrore dhe jo nga forcat e tregut, duke mos nxitur konkurrencén dhe duke kufizuar rritjen e eficencés sé sistemit banker.

Kontrolli I normés sé intersit. Pérfaqéson njé instrument tjetér direkt té pérdorur nga Banka e Shqipérisé, né kushtet e njé tregu financiar té pazhvilluar. Zhvillimet e fundit né tregun financiar kané lejuar njé fleksibilitet mé té madh né pércaktimin e tyre.

Instrumentat indirekte pérdoren kryesisht né vendet e zhvilluhara , jané té shumta dhe mund té ndryshojné nga nje vend né tjetrin, por né pérgjithési ato qe do te permendim me poshté pérdoren né té gjitha vendet.

Operacionet e tregut te hapur. Eshte instrumenti mé i réndésishém i Bankés Qéndrore. Keto operacione pérfshijné shitjen ose blerien  e letrave shtetérore  me vleré si pér shembull : bono thesari, obligacione, etj. Kjo behet me qéllim qé banka té zvogélojé ose té rrisé rezervat e bankave té nivelit té dyté. Shitja ose blerja e letrave me vleré shtetérore behet me vendim té organit perkatés té Bankés Qéndrore né funksion té objektivave qé kérkohen té arrihen. (Né rast se mendohet se kemi njé rritje te inflacionit dhe kerkohet ulja e tij,  atéheré Banka Qéndrore népérmjet organit pérkatés vendos qé té shesé letra me vleré, me qéllim qé té pakésojé rezervén monetare té bankave té nivelit té dyté, duke shtrénguar kushtet e kredisé.)

Keto letra me vleré u shiten firmave, individéve dhe institucioneve financiare né tregun e hapur financiar.

Rifinancimi- pérfaqéson njé instrument tjeter té Bankés Qéndrore i cili pérfshin kredité bankare qé Banka Qéndrore u jep bankave té nivelit té dyté pér nevoja té likuiditetit. Kéto kredi, né vende té ndryshme njihen me emértime té ndryshme, si kredia me skonto (né SHBA), rifinancimi ( né Shqipéri), kredia lombard ( né Gjermani), etj. Kur nje banké merr hua nga banka Qéndrore, kemi shtim fillestar té parasé né qarkullim, e cila shuméfishohet népérmjet sistemit bankar, né masén qé pércaktohet nga multiplikatori. Veprimi i kétij instrumenti si instrument i politikés monetare realizohet népérmjet ndryshimit té pérqindjes té rifinancimit e cila pérfaqson interesin qé paguajné bankat pér krdiné, qé marrin nga Banka Qéndrore. Ky instrument éshté mé pak i pérdorshém se ai paraardhés, sepse Banka Qéndrore nuk mund té pércaktojé me saktési sa kredi do té marrin bankat. Ajo vetém i nxit ato, népérmjet ndryshimit té pérqindjes sé rifinancimit. Kur banka Qéndrore déshiron té rrisé ofertén monetare , nxit marrjen e kredive duke ulur perqindjen e rifinancimit por ajo nuk i detyron dot bankat té marrin kaq apo aq kredi. Kjo éshté arsyeja qé ky instrument pérdoret mé tepér si instrument i kontrollit dhe mbikqyrjes sé bankave té nivelit té dyté se sa si njé instrument I politikés monetare.

Rezervat e detyrueshme. Banka Qéndrore vendosé njé norme ligjore té rezervave qé duhet té mbajé cdo banké tregétare, e cila quhet normé e rezervés sé detyrueshme. Kjo i siguron asaj mundésiné e kontrollit té ofertés monetare. Vecoria e kétij instrumenti éshté se cdo ndryshim sado i vogél i rezervés sé detyrueshme con né njé ndryshim shumé té madh té ofertés monetare. Banka Qéndrore  pérdor normen e rezervés sé detyrueshme si mjet pér té ngushtuar ose zgjeruar diapazionin e shumefishimit té parasé, pér njé shtesé té depozitave bankare. Pér shembull, né qofté se Banka Qéndrore synon té ndjeké njé politiké té shtrenguar moneétare ajo pérvec instrumentave té tjeré , mund té rrise normén e rezervés sé detyrueshme. Né qofté se supozojmé qé rezerva e detyrueshme rritet nga 10% né 20%, kjo do té bénte qé njé njési monetare, e cila né rastin e paré, népérmjet sistemit bankar, mund té dhjetéfishohet, tani vetém peséfishohet. Kjo mund té vértetohet shumé lehté duke llogaritur multiplikatorin e ofertés monetare.   Instrumenti i normés sé rezervés sé detyrueshme pérdoret me kujdes nga Banka Qéndrore, sepse cdo ndryshim I késaj reserve , sado I vogél con né njé ndryshim té menjéhershém dhe té madh té ofertés monetare.

Politika monetare e ndjekur nga Banka e Shqipérisé ka qéné kryesisht njé politiké monetare e shtrénguar qé éshté ndikuar nga vecorité e tranzicionit shqiptar i cili filloi me njé rénie drastike té prodhimit. Zhvendosja e produktit potencial majtas pér shkak té mbylljes té shumé ndérmarrjeve, né radhé té paré pér arsyé té prapambetjes teknologjike, etj dhe mos reagimi i drejte i kérkesés agregate pér shkak té liberalizimit té pagave dhe té cmimeve sollén njé inflacion tre shifror. Njé politiké e tillé u diktua nga nevoja pér té stabilizuar inflacionin dhe pér té reduktuar financimin e deficitit buxhetor nga Banka Qéndrore, i cili  pérbén njé nga burimet mé kryesore té inflacionit.  

Tregu monetar dhe mekanizmi i politikés monetare.

Ndikimi i politikés monetare né variablat kryesoré makroekonomiké, realizohet pérmes njé mekanizmi té caktuar, ku njé vend kryesor zé tregu monetar. Tregu monetar pérfshin njé bashkési institucionesh ku realizohet shitja dhe blerja e letreve afatshkurtra me vleré. Letrat me vleré jané dokumente qé pérdoren pér té vértetuar pronésiné ndaj aktiveve te ndryshme dhe paraqiten si obligacione, bono thesari, aksione etj. Letrat me vleré jané afatshkurtér dhe afatgjaté , né varési té afatit té maturimit. Letrat me vleré qé kane afatin e maturimit  deri né njé vit quhen afatshkurtra, té tjerat mbi njé vit quhen afatgjata. Tregu monetar ndryshon nga institucionet e tjera financiare, si bursa e aksioneve etj,té cilat jané té vendosura né njé vend té caktuar, sepse ai pérbéhet nga njé rrjet i gjéré komisionerésh( shitésish dhe blerésish).

Dy jané kategorite  kryesore té tregut monetar: kérkesa dhe oferta pér para. Bashkéveprimi I kérkesés dhe ofertés pér para né kété treg pércakton sasiné e parasé dhe normén e interesit té ekuilibérit. Kérkesa pér para shpreh marrédhenie midis sasisé sé kérkuar pér para dhe normés sé interesit, duke supozuar konstante faktorét e tjeré qé ndikojné né sasiné e parasé qé deshirojné té mbajné njerézit.

Kérkesa pér para siç e ka theksuar edhe Kejnsi mbéshtetet né tre motive:

Motivi i transaksioneve- ky éshté motivi kryesor i mbajtjes sé parasé. Blerjet e té mirave dhe shérbimeve né jetén e pérditshme kérkojné qé njé pjesé kérkojné qé njé sasi parash té mbahet si para e gatéshme para néndoré. 

KONKLUZIONE:

Sistemi Bankar ,organizimi i tij  dhe Banka Qéndrore:

Banka éshté njé institucion financiar ndérmjetésimi , qé shéeben pér té vendosur ekuilibrat e nevojshem midis flukseve ose subjekteve suficitare dhe atyre deficitare ne ekonomi .

Sistemi bankar i cdo niveli mund te jete i ndértuar me njé ose mé dy nivele. Né sistemin bankar me njé nivel , qe quhet ndryshe monobankar,funksionon vetem nje banké,

Sistemet bankare me njé nivel jané karakteristiké e ekonomive te centralizuara.

Né sistemin me dy nivele ekzistojne dy lloje bankash. Né nivelin e pare funksionon , jo mbi baza tregetare, banka qéndrore si banke emetuese e parasé, si banké e bankave dhe banke e qeverise.

Né nivelin e dyte funksionojné mbi baza tregetare, njé térési institucionesh financiare qe kryejne veprimtari bankare dhe ku vendin kryesor e zéné bankat tregetare.

Modelet e Bankave Qéndrore:

Njihen dy modele té krijimit , organizimit dhe ekzistencés sé bankés qéndrore.

Né modelin e paré banka qéndrore organizohet si institucion public , shteteror,si proné e shtetit.

Ndérsa né modelin e dyté bankat qéndrore jané té organizuara si shoqéri aksionere. Bankat Qéndrore té modelit té paré gézojné njé pavarési relative nga qeveria, por operojné né emer dhe pér llogari té shtetit. Né rastin e dyté , bankat qéndrore gézojné njé autonomi té ploté dhe pavarési mé té gjéré.

Banka Qéndrore Europiane:

Sistemi Europian I Bankés Qéndrore ka marre rruge filimisht me Traktatin e Mastritit.

Ky sistem pérbéhet nga dy elemente : nga Banka Qéndrore Europiane (BQE) dhe nga Banka Qéndrore Kombétare té shteteve antare té Komunitetit Europian.

Drejtoria – zbaton politikén monetare té BQE-se, né pérputhje me orientimet dhe me vendimet e marra prej Késhillit té Guvernatoréve.

Né gjirin e BQE-sé dallohen tre organe té réndésishme : Drejtoria, Késhilli i Guvernatoréve , dhe Késhilli i Pérgjithshém

Banka Qéndrore né Shqipéri

Ajo éshté banké e pavarur nga qeveria , pérgjigjet para Kuvendit dhe ka si objektiv kryesor te veprimtarise sé saj “ arritjen dhe ruajtjen e stabilitetit té cmimeve

 Banka e Shqipérise éshté né pronési ekskluzive te shtetit shqiptar. Fondi i saj i themelimit éshté financuar prej shtetit.

5.Funksionet e Bankés sé Shqipérisé

-  Harton , miraton dhe zbaton politikén monetare

Licenson aktivitetin bankar te bankave té nivelit te dyté , apo té institucioneve té tjera qé kryejné veprimtari té ngjashme me veprimtariné bankare.

Mbykqyr veprimtarine bankare te bankave tregétare me qéllim qé té sigurojé stabilitetin e sistemit bankar.

Politika Monetare dhe objektivat e saj

Politika monetare pérfshin njé térési synimesh apo objektivash me karakter makroekonomiké, té cilat mund té arrihen vetém duke pérdorur instrumente té caktuara.

Instrumentat e Politikés Monetare

Instrumentat qé pérdoren ndahen né instrumenta direkté dhe indirekté.

Direkte : kontrolli i kreditit dhe norms sé interest

Indirekte : operacionet e tregut té hapur, rifinancimi, rezervat e detyrueshme

Tregu Monetare dhe mekanizimi i Politikés Monetare.

Tregu monetar pérfshin njé bashkési institucionesh ku realizohet shitja dhe blerja e letreve afatshkurtra me vleré.

Tregu monetar ndryshon nga institucionet e tjera financiare, si bursa e aksioneve etj,té cilat jané té vendosura né njé vend té caktuar, sepse ai pérbéhet nga njé rrjet i gjéré komisionerésh( shitésish dhe blerésish).

BIBLIOGRAFIA:

BUNDO Sherif , Finance ,albpaper,Tirane ,2007.

BINDSEIL Ulrich , Monetary Policy Implementation,OXFORD University.

Haderi. S; Kule.Dh; Mançellari.A; Qirici.S.; HYRJE NE EKONOMI, Pegi,Tirané, 2007.

Hoti Ilir, Paraja dhe Banka

Murrja Arif, Baza té Finances,Progres 2011.

Politika Monetare Raporti vjetor 2011, Banka e Shqiperise.

Detyra Plote

Organizatat joqeveritare ne Shqiperi - ne biznes

Lenda:”E drejte biznesi”

Tema: “Organizatat joqeveritare ne Shqiperi”

Krahas rregullimit qe gjejne ne Kodin Civil, organizatat jofitimprorese rregullohen ne menyre te hollesishme nga ligji nr. 8788, date 07.05.2001 ‘ Per organizatat jofitimprurese’. Ky ligj percakton

rregullat per themelimin , regjistrimin funksionimin organizimin dhe veprimtarine e organizatave jofitimprurese, te cilat ndjekin qellime ne te mire ne interes te publikut’.

Organizatat ose te quajtura ndryshe formacionet kolektive private bejne pjese ne kategorine e personave juridik privat. Dhe eshte pikerisht termi ‘organizate’ qe i vecon personat subjekte te ketij ligji nga personat juridik publik, te cilet sipas Kodit Civil jane institucione, ndermarrje shteterore ose ente te tjera publike.

Termi jofitimprurese perdoret per te bere dallimin brenda kategorise se personave juridik privat, duke i dalluar nga shoqerite tregetare si dhe entet me karakter privat, qellimi i krijimit dhe i veprimtarise se te cileve eshte realizimi i fitimit.

Me Organizata jofitimprurese kuptohet shoqatat, fondacionet dhe qendrat, veprimtaria e te cilave zhvillohet ne menyre te pavarur dhe pa u ndikuar nga shteti.

Perjashtohen nga koncepti : sindikatat, partite politikendhe organizatat e tjera jofitimprurese, te cilat ndonse jane jofitimprurese rregullohen me ligj te vecante.

THEMELIMI

 Organizatat jofitimprurese themelohen nga persona fizik ose juridik, vendas ose te huaj. Regjistrimi i organizatave jofitimprurese regullojet nga neni 13 i Ligjit :

‘Organizatat jofitimprurese, subjekte te ketij ligji, fitojne personalitetin juridik pasi te jene themeluar dhe regjistruar ne gjykate, ne perputhje me kushtet dhe procedurat e parashikuara me ligj. Te njejtat procedura te regjistrimit u nenshtrohen edhe deget e organizatave jofitimprurese te huaja.

Themeluesit e organizates jofitimprurese mblidhen dhe miratojne aktin e themelimit dhe statutin e saj, si dhe  mund te autorizojne nje ose me shume persona per te kryer  veprimet per regjistrim.

Statuti

Rregullimi i hollesishem i ceshtjeve te organizimit te funksionksionimit dhe te veprimtarise se organizates jofitimprurese parashikohet ne statusin e saj.

Statusi i organizates jofitimprurese hartohet nga themeluesit dhe miratohet ne mbledhjen themeluese te organizates. Ne rastin e themelimit te fondacionit me testament, statusi mund te hartohet  dhe te miratohet  nga ekzekutori I testamentit ,pervec rasteve kur testamentin e percakton ndryshe .

Statuti i organizates jofitimprurese duhet te permbaje :

a)formen e organizimit

b)emrin,siglen dhe simbolin e vecante te organizates

c)themeluesin

ç)qellimin dhe fushen e veprimtarise se organizates

d)ndalimin e shperndarjes se fitimeve

dh)kohezgjatjen

e)organet drejtuese dhe kompetencat e tyre

è)perberjen e organeve te para drejtuese ,qe parashikohen ne statut

h)procedurat dhe menyrat per zgjidhjen osendryshimin e organeve drejtuese

i)rregulla per mbajtjen e mbledhjes ,pjesmarrjen ,menyren dhe proceduren e votimit per marrjen e vendimeve

j)kriteret e administrimit te pasurise

k)menyren e miratimit te ndryshimit te statutit ,te aktit  te themelimit dhe te rregullave te brendshme

l)rregullat per bashkimin dhe ndarjen e organizates jofitimprurese

ll)menyren e perfaqesimit ligjor

m)rregullat per likuidimin dhe destinimin e pasurise pas mbarimit te organizates

Statuti I organizates jofitimprurese  si skti ne te cilin behen rregullimi I hollesishem I ceshtjeve te organizimit ,funksionimit dhe veprimtarise se saj .Ashtu si akti i themelimit dhe termi statut perdoret ne dy kuptime ,ne kuptimin e veprimit juridik dhe ne kuptimin e aktit te shkruar ku materializohet permbajtja e vete veprimit

Ndarja e organizatave jofitimprurese sipas te drejtes

Sipas nenit 12 te Ligjit per Organizatat jofitimprurese ,ne varesite vendit te regjistrimit te tyre ,organizatat jofitimprurese ndahen ne :

Organizata jofitimprurese vendase ,jane ato qe jane themeluar,njohur dhe regjistruar  sit e tilla sipas ligjit shqiptar.Ato mund te themelojne dege te tyre ne qender ose ne cdo njesi tjeter administrative territorial te Shqiperise .Keto dege nuk jane persona juridike te  vecante ,por pjese e organizates.Ato kane te drejte te themelojne dege te tyre jashte territorit te Shqiperise.

Organizatat jofitimprurese te huaja jane ato organizata te themeluara ,te njohura dhe regjistruara sit e tilla sipas ligjit te  n je shteti tjeter.Ato lejohen te ushtrojne nje a disa veprimtari te caktuara ne territorin shqiptar ,me kusht qe ato te mos vijne ne kundershtim me Kushtetuten dhe legjislacionin  shqiptar.

Organizatat jofitimprurese te huaja lejohet te ushtrojne veprimtarine e tyre ne territorin shqiptar edhe nepermjet themelimit dhe regjistrimit sipas te drejtes shqiptare ten je dege te tyre ose ten je organizate jofitimprurese te re .

Dallimi :

Organizata eshte vendase kur themelimi I saj eshte kryer sipas ligjit shqiptar dhe regjistrimi eshte bere ne gjykaten shqiptare;organizata eshte e huaj kur themelimi dhe regjistrimi i saj jane bere ne baze te ligjit te nje shteti tjeter.

PARIME TE PERGJITHSHME TE ORGANIZIMIT  DHE FUNKSIONIMIT

 E drejta e themelimit dhe e pjsemarrjes

Sipas nenit 4 te ligjit ‘ ,  person fizik apo juridik vendas ose i huaj ka  te drejte te themeloje nje organizate jofitimprurese, te jete antar I saj ose te marre pjese ne organet drejtuese ose ne personelin administrativ te organizates jofitimprurese.

Pervec te drejtes per themelim ky nen garanton dhe te drejten per te qene antar I njeorganizate jofitimprurese. E drejta per antaresim nuk do te thote qe ka nje detyrim te pergjithshem, te pakushtezuar te gjithkujt per te respektuar kete te drejte. Kjo ne kuptimin qe ushtrimi I saj mund te kufizohet me plotesimin e kushteve te caktuara te vendosura nga vullneti i themeluesve ne statutin e organizates. Qe do te thote , se ne prizmin e te drejtave te njeriut , shteti nuk mund te kufizoje askujt te drejten e pjesmarrjes ne nje apo me shume shoqata, ndersa ne prizmin e te drejtes civile, e drejta konkrete per te marre pjese ne nje shoqate te caktuar mund te kufizohet me permbushjen te kushteve te caktuara te cilat jane produkt i vullnetit te lire te paleve.

Parimi i mbrojtjes dhe respektimit te te drejtave te njeriut

Sipas nenit 5 te Ligjit, ‘ Organizatat jofitimprurese e bazojne veprimtarine e tyre ne parimin e respektimit, te mbrojtjes dhe te zbatimit te te drejtave dhe lirivethemelore te njeriut, te parashikuarra ne kushtetute ligje dhe marreveshje nderkombetare te ratifikuara me ligj’

Parimi i mbrojtjes dhe respektimit te te drejtave te njeriut eshhte nje nga elementet baze te demokracise kushtetuese. Ky parim ne thelb ka te beje me vendosjen e kufizimeve ndaj shtetit lidhur me te drejtat qe ai ka kundrejt individeve dhe eshte i lidhur ngushte me parimin e shtetit juridik, si shtet i kufizuar ne veprimtarine e tij nga e drejta. Rastet e mbrojtjes jane te shumta, poe si me tipiken permendim mbrojtjen nga dispozitat qe rregullojne shkaktimin e demeve. Demi mund te vije si rezultat i cenimit te nje te drejte te njeriut dhe mund te jete pasuror ose jopasuror. Ne organizatat jofitimprurese te drejtat e njeriut duhen pare ne disa plane:

Ne veprimtarine e organizates: eshte e ndaluar cdo lloj veprimtarie qe vjen ne kundershtim me keto te drejta.

Ne marredheniet e organizates me te tretet: nuk mund te cenohen te drejtat e te treteve te mbrojtura me ligj. Ne te kunderd organizata do te vuaje pasojat e veprimit te vet, pasoja qe vijine drejtpersedrejti nga ligji.

Ne marredheniet e organizates me te punesuarit: organizatat jane te detyruara te respektojne te drejtat e te punesuarve te tyre dhe te  mos lejojne diskriminimin per shkak gjinie, race, feje , etnie, gjuhe, bindjeje politike, fetare e filozofike, gjendje ekonomike, arsimore, sociale ose perkatesie prinderore.

Te drejtat dhe detyrimet civile te organizatave jofitimprurese

Sipas nenit 8  ‘Organizata jofitimprurese kane te drejta dhe permbushin detyrimet ne perputhje me dispozitat e Kodit Civil, pervec kur parashikohet ndryshe ne kete ligj ose ne dispozita te tjera ligjore’.

Kjo do te thote seorganizatat jofitimprurese ashtu sic so subjekt tjeter I te drejtes private kane lirine per te zgjedhur dhe per te lidhur kontrata te cdo lloji  qe te imagjinohet, brenda limiteve te rendit publik, lirine per te vendosur nese do te lidhin apo jo kontraten , lirine  per t e percaktuar kushtet e kontrates sipas deshires se tyre, me kusht qe te merret pelqimi i pales tjeter.

Parimi i pavaresise nga shteti. Marredheniet e organizatave jofitimprurese me organet shteterore.

Sipas nenit 6 te Ligjit, ‘Organizatat jofitimprurese e ushtrojen veprimtarine e tyre ne menyre te pavarur nga organet dhe interesat shteterore.’

Pasqyrimi ne ligj i parimit te pavaresise se organizatave jofitimprurese nga shteti e ka bazen e vet ne qendrimin tradicional diskriminues te shtetit ndaj tyre. Vecanerisht ne kushtet e Shqiperise , trashegimia  e shkeljes ne mase te te drejtave te njriut ka bere prej kohesh evident krijimin e garancive ligjore per mbrojtjen e tyre. Krijimi i ketyre garancive perben nje hap te madh perpara i cili konsiston ne nje mbrojtje te pergjithshme te te drejtave te individit ku perfshihen jo vetem te drejtat e tij personale ,por edhe te drejtat e tij si pjesmarres i nje fondacioni kolektiv. Dhe shteti eshte i detyruar ti respektoje dhe ti mbroje keto te drejta.

Shteti nuk mund ti mohoje nje organizate kolektive ende te paregjistruar qe te regjistrohet si person juridik ( organizate jofitimprurese) dhe as te nderprese veprimtarine e nje organizate te regjistruar.

Organet shteterore nuk nderhyjne ne veprimtarine e organizatave jofitimprurese. Ndalimi ose kufizimi i veprimtarise se organizatave jofitimprurese behet vetem ne rastet dhe menyren e percaktuar ne ligj.

SHEMBULL :

Qendra e Informacionit dhe Kerkimeve per te Drejtat e Femijeve ne Shqiperi

Qendra e Informacionit dhe Kerkimeve per te Drejtat e Femijeve ne Shqiperi (IRCCRA) u krijua ne 26 Gusht 1999 nga nje vendim i Bordit te Drejtoreve te Qendra per Mbrojtjen e te Drejtave te Femijeve ne Shqiperi - CRCA. Qe prej muajit Janar 2002 IRCCRA fuinancohet nga The Olof Palmes International Center me qender ne Suedi, qe eshte edhe donatori kryesor i Qendres. Nje donator tjeter i IRCCRA eshte edhe Fondacioni Soros ne Tirane.

QELLIMET

Qellimi kryesor i IRCCRA eshte:

- Te koordinoje informacionin per femijet dhe te drejtat e femijeve ne Shqiperi;
- Te rrise numrin e kerkimeve dhe studimeve ne fushen e te drejtave te femijeve ne Shqiperi;
- Te forcoje kapacitetet e OJQ-ve ne nivel lokal dhe kombetar,
- Te beje te mundur krijimin e lehtesive per femijet, OJQ-te, organizatat joqeveritare dhe ekspertet.

OBJEKTIVAT

Te rrise informacionin rreth punes, projekteve dhe kerkimeve qe jane bere ose po behen nga OJQ-te.
Ti ofroje OJQ-ve dhe organizmave qeveritare treinime te specializuara nga nje staf I kualifikuar per ceshtjen e trajtimit te femijeve dhe te te drejtave te tyre.
Te krijoje nje database te OJQ-ve ne Shqiperi, si dhe nje liste te projekteve te realizuara prej tyre.
Ngritja e nje qendre interneti qe do te bente te mundur qe OJQ-te, profesionistet, avokatet, juristet, studentet etj te ishin ne kontakt te vazhdueshem me Boten per çeshtjen e femijeve dhe te drejtave te femijeve.
Te shperndaje informacion te vazhdueshem persa i perket granteve, fondeve, projekteve, konferencave, ne Sjhqiperi dhe jashte saj qe lidhen me punen e OJQ-ve ne Shqiperi.
Mbajtja e kontakteve te ngushta dhe informimi i masmedias.

ÇFARE SHERBIMESH OFRON IRCCRA

IRCCRA e mbeshtetur nga nje grant i The Olof Palmes International Center, tani mund te ofroje per te gjithe ju sherbimet dhe lehtesite e meposhtme:

SHERBIMET PA PAGESE PER ANETARET E IRCCRA

Informacion per femijet dhe te drejtat e femijeve ne Shqiperi dhe ne bote
Gazeten Elektronike "Ndihmoni Femijet"
Gazeten Elektronike "Femijet dhe Massmedia" ne partneritet me
Rrjetin e Gazetereve per Femijet
Revista per Femijet dhe te Drejtat e Femijeve ne Shqiperi
Trainime per pergatitje liderishipi OJQ-je menaxhimit financiar te tyre.
Trainime per KDF-ne ne standarte te tjera nderkombetare per te drejtat e femijeve.

SHERBIMET ME PAGESE

Në datat 3 dhe 7 Maj 2001, Kuvendi i Republikës së Shqipërisë miratoi një paketë ligjesh për organizatat jofitimprurëse. Paketa përbëhej nga Ligji nr. 8788 "Për Organizatat Jofitimprurëse" dhe Ligjin nr. 8789 "Për Regjistrimin e Organizatave Jofitimprurëse". Miratimi i këtyre ligjeve ishte vetëm etapa e fundit e një procesi 4 vjeçar gjatë të cilit organizatat joqeveritare shqiptare kërkuan me insistim plotësimin e kuadrit ligjor për veprimtarinë e OJF-ve në Shqipëri. Procesi që shpuri në miratimin e ligjeve të sipërpërmendura ishte një ndër më të spikaturit si nga pikëpamja e aktivizimit që treguan OJF-të, ashtu edhe nga cilësia e Legjislacionit që rrezultoi në përfundim të procesit.
si rrjedhojë, sot Shqipëria ka një legjislacion modern për sektorin jofitimprurës. Në fakt, me miratimin e ligjeve në fjalë, Shqipëria konfrimoi një traditë pozitive ekzistuese duke pasuruar atë (traditën) ndjeshëm me elementë të rinj.
Kështu, sanksionimi i së drejtës së OJF-ve për të zhvilluar veprimtari ekonomike (natyrisht me disa kufizime të cilat kanë për qëllim të parandalojnë denatyrimin e OJF-ve), regjimi i kontrolleve të lejushme shtetërore mbi OJF-të, rregullimet në lidhje me autorizimin e veprimtarisë së OJF-ve të huaja, detajimi i procedurave të regjistrimit dhe përmbajtjes së dokumentave të regjistrimit duke krijuar kështu kushtet për unifikimin e praktikës gjygjësore për regjistrimin, prezantimin e instituteve të reja si bashkim apo ndarja e OJF-ve janë vetëm disa nga arritjet më të spikatura të legjislacionit të ri.

Nga pikëpamja strukturore, Komentari është ndërtuar në fromën e analizës për çdo nen. Përtej interpretimit literal të dispozitave, komentet kanë marrë gjithashtu shkas nga teavaux preparatioires për hartimin e ligjeve dhe praktikat më të spikatura botërore. Një vend të rëndësishëm zënë edhe referimet në jurisprudencën e gjykatave për regjistrimin e OJF-ve duke i analizuar ato në dritën e rregullimeve të reja ligjore.

Komentarit i janë bashkangjitur disa si shtojca modele kërkesash, statutesh, e aktesh themelimi të cilat, shpresojmë të orientojnë OJF-të në procedurat e regjistrimit. Eksperienca e komentarëve të tillë në vende të tjera të botës, na ka bindur se përfshirja e modeleve të dokumentacionit për regjistrimin, i jep komentarit një vlerë praktike përveç vlerave me karakter teorik-doktrinar. Nga ana tjetër, ky aspekt praktik i komentarit pritet të shumfishojë auditorin e mundshëm të tijë dhe, për pasojë, efektin informues.
Me botimin e këtij komentari, Instituti për Studimet Publike & Ligjore pasuron serinë e tij të botimeve juridike-shkencore si dhe shpreson të kntribuojë në forcimin e sektorit jofitimprurës në Shqipëri.

Komentari është rezultat i punës së një grupi ekspertësh të përbërë nga Andrea Lako, Ardian Nuni, Douglas Rutzen, Gent Ibrahimi, Vangjel Kosta dhe Ylli Manjani të cilët i falenderojmë në emër të Institutit për Studimet Publike & Ligjore. Një kontribut të rëndësishëm në pasurimin e komentarit me eksperienca të vendeve të tjera kanë dhënë Amy Horotn dhe Catherine Shea.

Financimi i përgatitjes dhe botimit të këtij komentari është bërë i mundur nga International Center for Not-for-profit Law me fonde të qeverisë amerikane.

Ashtu si dhe në rasitn e botimeve tona të mëherëshme, Instituti për Studimet Ppublike & Ligjore do të mbetet në pozita vëzhguese në raport me zhvillimet legjislative e jurisprudenciale në këtë sektor për të ardhur tek ju me botime të reja, të pasuruara, në rastin më të parë.

BIBLòIOGRAFIA:

Nuni Ardian’ E Drejta E Biznesit’, Tirane 2007

Omari Luan,’ Parime dhe institucione te se drejtes Publike’, Tirane 2007

Detyra Plote

SHTATZANIA DHE PERDORIMI I KAFESE

Sa kafe duhet të pijë një grua shtatzënë?

Ekziston një pajtueshmëri se gratë shtatzëna dhe ato të cilat përpiqen të mbesin shtatzënë nuk duhet të marrin shumë kafeinë, ndonëse akoma nuk ka një konsensus se cila sasi e kofeinës është e parrezikshme gjatë shtatzënisë.

Është mirë që shtatzënat të mos pinë më shumë se një filxhan kafe në ditë (që korrespondon me 200 miligram kafeinë).

Është botuar një studim sipas të cilit gratë që kanë konsumuar më shumë se 200 mg kafeinë në ditë, kanë pasur rrezik dyfish më të lartë për abort krahasuar me gratë të cilat nuk kanë konsumuar fare kafeinë.

Një gjë është e sigurt se një shtatzënë do ta ndjejë veten shumë më mirë nëse nuk konsumon shumë kafeinë. Kafeina është stimulant dhe bën që zemra të rrahë më shpejt. Përveç kësaj kafeina shkakton pagjumësi dhe ju bën që të ndjeheni të shqetësuar. Kafeina shkakton urthin (djegie prapa gjoksit), sepse e stimulon sekretimin e acidit të lukthit.

Të gjitha këto efekte janë shumë më të shprehura sa më shumë që të përparojë shtatzënia për shkak se organizmi e ka më të vështirë që ta metabolizojë kafeinën dhe rrjedhimisht kafeina qëndron më gjatë në organizëm. Në tremujorin e dytë të shtatzënisë koha e metabolizimit të kafeinës është dyfish më e gjatë krahasuar me periudhën jashtë shtatzënisë. Në tremujorin e tretë nevojitet trefish më shumë kohë për ta metabolizuar kafeinën krahasuar me kohën jashtë shtatzënisë.

Në këtë rast kafeina qëndron më gjatë në qarkullimin e gjakut, më shumë kafeinë kalon placentën dhe mbërrin në gjakun e bebes të cilën bebja nuk mund ta metabolizojë. Kjo vlen edhe për bebet e porsalindura, prandaj nuk është mirë që edhe një grua lehonë të pijë shumë kafe derisa është duke e ushqyer beben me gji.

Një arsye tjetër se përse nuk duhet tepruar me kafe dhe me çaj është se pa marrë parasysh se a janë me kafeinë ose të dekafeinizuara, të gjitha këto pije kanë substanca të cilat quhen fenole. Fenolet e bëjnë më të vështirë që të përthithet hekuri nga zorrët, Rekomandohet që kafen ose çajin ta pini midis dy racioneve të ushqimit në mënyrë që të ndikojë më pak në përthithjen e hekurit.

Në Danimarkë është bërë një studim sipas të cilit rreziku për të lindur fëmijë të vdekur është dy herë më i lartë tek gratë të cilat kanë pirë tetë filxhanë kafe në ditë, krahasuar me gratë të cilat nuk kanë pirë kafe. Bebet e porsalindura nënat e të cilave kanë konsumuar më shumë se 500 mg kafeinë në ditë, kanë pasur rrahje më të shpeshta të zemrës dhe në ditët e para pas lindjes kanë fjetur më pak.

Nuk ka lidhshmëri midis konsumit të moderuar të kafeinës dhe lindjes së parakohshme. Poashtu, konsumimi i kafeinës nuk e rrit rrezikun e hipertensionit gestacional dhe preeklampsisë.

Cilat pije kanë kafeinë?
Natyrisht që kafeja ka kafeinë. Sasia e kafeinës dallon nga lloji i kafes dhe nga mënyra si përgatitet si dhe nga madhësia e filxhanit në të cilin servohet. Nuk duhet harruar se kafeinë ka edhe në pijet tjera, pijet energjike, në çokollatë dhe në akullore. Kafeinë ka edhe në disa barna të cilat përdoren për kokëdhimbje, pije për flamë dhe barnat antialergjike, prandaj për çdo bar duhet të konsultoheni paraprakisht me gjinekologun tuaj.

Detyra Plote