Metodat bashkekohore te planifikimit

Metodat bashkekohore te planifikimit

Objektivat e planifikimit

• të zotëroni konceptet dhe idetë kryesore që lidhen me planifikim
• të merrni pjesë aktive në hartimin e planeve strategjike – zhvillimore dhe aksionale
• të demonstroni përdorimin e metodave të ndryshme të planifikimit
• të përpiloni instrumente të ndryshme për ndjekjen e realizimit të planeve
• të përpiloni plane me qëllim të përmirësimit të vazhdueshëm të punës në institucionet tuaja

Ç’ është planifikimi ?

• Planifikimi është një veprimtari intelektuale, e qëllimshme e njeriut, me të cilën parashihen vizionet, qëllimet, objektivat, të cilat duhet arritur nëpërmjet aktiviteteve, mjeteve, resurseve materiale financiare dhe njerëzore në kohën e caktuar për të siguruar një vlerë apo më shumë vlera të dobishme për zhvillimin e individëve a të shoqërisë.
Kemi të bëjmë, pra, me një proces mendor që kërkon shumë veprime dhe operacione mendore.
Udhëtimi i vërtetë për zbulim, nuk ka të bëjë me kërkimin e pejsazheve të reja por me nevojen për sy të tjerë. – Marcel Proust
…ne planifikojmë çdo ditë dhe jemi ata që na ka bërë mendimi (planifikimi) ynë.
…dhe vërtet na duhet një mendim i ri, sy të tjerë në shekullin e informacionit.
Këtë edhe mund ta bëjmë sepse xeherorja e arit, më e madhja është në ne….

Fuqia e paprekshme e mendjes së njeriut
• "Uni tjetër" është më i fuqishëm se uni ynë fizik të cilin e shohim në pasqyrë.
• Neve na udhëheqin forca të paprekshme që nuk jemi në gjendje t’i njohim me asnjë prej pesë shqisave tona. Madje edhe krejt njerëzimi s’ka fuqi t’i kontrollojë forcat e paprekshme. Njeriu plotësisht është i nënshtruar nga ato forca si: gravitacioni, forca e rrufës, e elektricitetit dhe ende nuk e kupton forcën e paprekshme të inteligjencës /ndërdijes së pafundshme / që gjendet në tokë – forcë e cila njeriut i ofron çdo kafshatë ushqimi që e han, veshje e para që ka në xhep… Njeriu edhe përkundër gjithë kulturës dhe edukimit mburrës, di vetëm pak ose asgjë mbi forcën e paprekshme të mendimeve – më të fuqishmen prej të gjitha forcave. Ai di vetëm pak mbi trurin fizik dhe mbi rrjetin kolosal të makinerisë së komplikuar, me të cilin rrjet fuqia e mendimeve shndërrohet në ekuivalent material – fizik
. • Numri i vijave që i lidhin qelizat e trurit është i barabartë me numrin një, pas të cilit qëndrojnë edhe15 milion shifra..- kjo është aq kolosale….

Kush rrezikon? – Ai që nuk rrezikon
• Çdo vështirësi, çdo dështim dhe çdo dhembje në zemër përmban në vete farën ekuivalente ose më të madhe të dobisë. ( ‘’Mendo dhe pasurohu’’ – Napoleon Hill )

Pyetni 100 njerëzit e parë që i takoni se ç‘ dëshirojnë më së shumti në jetë .98 nga ata nuk do të jenë në gjendje të tregojnë se çka dëshirojnë. Por nëse insistoni disa nga ata do të thonë: para, lumturi, fuqi , famë, etj..por nga dëshira e thjeshtë nuk realizohet asgjë. Dëshira e zjarrtë për t’i realizuar ato që dëshirojmë reagon pozitivisht vetëm në plane të mirëmenduara dhe me një qëndrueshmëri të fundshme dhe besim në idetë që ne krijojmë.
Nëse ke menduar dështimin – dështove !
Deri me sot ende nuk ka ndodhur që mendja e njeriut të shpikë makina për të prodhuar ide. Makina që do të kishin imagjinatën e tyre për krijimin e ideve…Këtë privilegj e ka vetëm ndërdija e njeriut, që është e aftë të nxitë imagjinatën, që është ireale e padukshme dhe e paprekshme të prodhojë ide, të cilat ide mund të marrin rrugë drejt ekuivalentit fizik që d.m.th reales, por para se të ndodh kjo që mund ta prekim dhe shohim duhet që idetë tona t’i vëmë në letër, letër kjo që e quajmë plan apo planifikim, e cila letër mbështetet vetëm mbi bazën e ideve që ka prodhuar imagjinata jonë…

Me ndryshimin e mënyrës së të menduarit, mund ta ndryshojmë edhe jetën tonë.- D.Carnegie
• Me miliona njerëz e kalojnë jetën në mjerim e varfëri vetëm pse nuk e kanë planin e vyeshëm për fitimin e pasurisë. – N.H
• Ekziston një Zot, i cili i jep formën qëllimeve tona, qoftë edhe ashtu siç i parashohim ne. – Shekspiri

Shumë njerëz edhe pse marrin të ardhura mujore të barabarta, nuk jetojnë në kushte të barabarta, disa e kanë rregulluar jetën shumë mirë, disa mesatarisht mirë dhe një pjesë jeton në varfëri.

‘’Të dështosh në planifikim, do të thotë të planifikosh dështim’’- H.Hyseni

Dëshira e zjarrtë….
Dëshira e zjarrtë për t’i realizuar ato që dëshirojmë reagon pozitivisht vetëm në plane të mirëmenduara dhe me një qëndrueshmëri të fundshme dhe besim në idetë që ne krijojmë.
Pak kohë ne shpenzojmë për t’u marrë me ato që kemi, gjithnjë flasim për ato që na mungojnë e dëshirojmë t’i kemi !!!
Për të arritur atë që dëshirojmë, idetë tona që ne kemi krijuar, fillojmë t’i vëmë në letër, letër kjo që do të quhet PLAN.

Udhëheqës, fjalë e kotë pa shkathtësi planifikimi

Planifikimi rrugë e garantuar drejt shkollës së mirë për të gjithë

‘’Suksesi nuk kërkon kurrfarë arsyetimi, dështimin nuk e arsyeton kurrfarë alibie – Nëse dini se ç’ doni, atë zakonisht edhe e arrini.’’ – N. Hill
Udhëheqësi i suksesshëm duhet ta planifikojë punën e vet dhe të punojë sipas planit. Udhëheqësi i cili endet duke tentuar t’ua qëllojë gjerave, pa plane praktike dhe të përcaktuara, mund të krahasohet me anijen pa komandë. Herët a vonë ai do të hasë në shkëmb.- N.H

Planet që jepen në formën grafike janë:
• Hodogrami (flaw – chart, ang.; Hodogram – gjerm.)
• Gantogrami – e ka zbuluar amerikani Henry Gant
• Algoritmi – e përdori rusi Landa , psikolog
• Diagrami rrjetor – Metoda e Rrugës Kritike dhe PERT

Plani i zhvillimit të shkollës
Konceptet dhe mendimet për dhe rreth planifikimit, në dhjetëvjeçarin e fundit, në shtetet në transicion, kanë pësuar ndryshime të mëdha.
Plani i Zhvillimit të Shkollës është plan strategjik i zhvillimit zakonisht trevjeçar.
Planet ju mundësojnë shkollave jo vetëm të jenë në hap me zhvillimet shkencore, teknike dhe teknologjike, arsimore, ekonomike shkencore industriale, por ato do të arrijnë suksese të avancuara në zhvillimin maksimal të mundshëm të fëmijëve, nxënësve, studentëve e talenteve të fushave të ndryshme, që ata t’u prijnë ndryshimeve zhvillimore dhe të nxisin zhvillimet dhe përparimet e përgjithshme e në veçanti në arsim.
Shkolla duke planifikuar vet dhe duke realizuar objektiva do të dalë nga gjendja konservuese, d.m.th. nuk do të qëndrojë në gjendje të çimentuar, por do të jetë lëvizëse, efikase, cilësore…
Shkolla me planifikim të mirë do të përballët me problemet dhe do të dijë t’i menaxhojë ato për të krijuar kushte më të mira….

Kush përfshihet në planin e zhvillimit të shkollës?
Shkolla është produkt i vet shoqërisë, prandaj në planin e zhvillimit të saj ajo planifikon me shumë pjesëmarrës duke përfshirë edhe komunitetin e prindërve, nxënësve, dhe të studentëve. Ku do të inkorporohen prioritete me të cilat do të avancohet procesi i mësimdhënies.

Fazat e inkorporimit dhe të njohjes me procesin e planifikimit

Tri fazat e Hargeavesit & Hopkinsit janë:
1. Kujdesi t’i kushtohet planit si dokument (pyetja: ,,si duket plani’’ ? )
2. Njohja që procesi është më me vlerë se plani, duke identifikuar prioritetet dhe strategjitë përkatëse, sistemin e konsultimeve dhe të bashkëpunimeve, si dhe mundësitë për përsosje profesionale.
3. Njohja se cilësia e qeverisjes së planifikimit është çelës i suksesit.

Kjo përfshin aranzhmanet qeverisëse, rolet, përgjegjësitë dhe bashkëpunimin. Ndaj ndoshta do të jetë i nevojshëm revizioni dhe ndërrimi potencial i strukturave dhe i kulturës së shkollës. Vetëm në këtë mënyrë mund të pritet ,,ndikimi i pritur i drejtpërdrejtë në suksesin e nxënësve.

Etapat e planifikimit

Dallojmë katër etapa të planifikimit që janë përgjegjëse për katër pyetje:
1. Ku jemi tani? (vlerësimi i gjendjes fillestare)
2. Ku dëshirojmë të jem në të ardhmen? (planifikimi)
3. Cila është mënyra më e mirë që të shkojmë (lëvizim) në atë drejtim?
4. Si i vlerësojmë ndryshimet të cilat i zbatojmë? (evoluimi)
5. Si e dinë se kur do të arrijnë?

Duke i kombinuar këto mendime fitojmë këto etapa të planifikimit:
1. Cilat janë nevojat e komunitetit arsimor (përgatitja e terrenit)
2. Ku jemi tani dhe cilat janë mundësitë tona (vlerësimi i gjendjes – revizioni)
3. Ku dëshirojmë të shkojmë në të ardhmen (planifikimi)
4. Cila është mënyra më e mirë që të shkojmë lëvizim në atë drejtim
5. Si i vlerësojmë ndryshimet të cilat i zbatojmë (vlerësimi – dhe raportimi)

Struktura e planit të zhvillimit

• Vendimi i Këshillit të shkollës
• Formimi i komisionit për planifikim
• Hyrja
• Qëllimet e shkollës
• Vlerat që duhet arritur
• Prioritetet – lista e zgjedhur e prioriteteve
• Arsyeshmëria e prioriteteve
• Planifikimi kohor i realizimit të projekteve
• Metodat e raportimit
• Valorizimi financiar

Llojet e planeve zhvillimore
• Plani retorik – qeverisje dhe udhëheqje të dobët
• Plani individual- drejtori është i vetmi udhëheqës.
• Plani bashkëpunues- mësimdhënësit kanë përgjegjësi të pjesshme
• Plani korporativ – përgjegjësia e përbashkët

Plani ZhSh – përpilimi
• Vendimi
• Vizioni
• Vlerat që duhet arritur
• Prioritetet
• Arsyetimi i prioriteteve

Detyra Plote

Stresi ankthi dhe paniku

Stresi ankthi dhe paniku

Valët e ankthit dhe panikut mund të jenë shenja dominuese të disa formave deprisive. Prirjet janë vetëm që këto t’i lidhim me stresin dhe paaftësinë për të përballuar shqetësimet e përditshme. Disa ngulin këmbë se ankthi është një lloj pësimi apo çmimi që duhet t’ia paguajmë ‘’modernizimt’’ tonë. Në kudhte normale, organizmi vë në lëvizje një reagim që quhet ‘’ lufto ose mbathja’’. Sistemi nervor simpatik aktivizohet dhe ky nga ana e vet shpalos një sërë reagimesh fizike, si, për shembull: Shtimi i ritmit kardiak apo tensionit muskulor. Në këtë mënyrë, trupi përgatitet për rrezikun që i kanoset. Ama, kur një reagim I tillë aktivizohet pa një motiv të shpjegueshëm, stresi nuk është më një reagim fiziologjik dhe themelor për mbijetesën tonë, por një gjendje e vazhdueshme alarmim e cila sjell një gjendje të ankthit kronik.

Ankthi u shton rrugën një sërë manifestimeve të tjera somantike, si: rrahjet e forta të zemrës, ndjenjës së mbytjes, drejsitjes së tepruar dhe migrenës. Në raste të rënda ankthi kronik dhe të pajustifikueshëm mund të kalohet në kurthet e panikut, në frikën e pajustifikueshme (fobi) dhe në depresion.

Ndër shkaqet e shqetësimeve të ankthit dhe të fobive mundë të ketë edhe një prirje gjenetike, një lidhje jo korrekte ndjenjash me prindërit, ngjarje të papëlqyeshme në të shkuarën dhe që nuk janë përtypur kurrë, patologji fizike, si: diabeti ose sëmundje kardiake ose nga tronditje të rënda në jetën private,

Po   ç’është ANKTHI?

Ankthi është një emocion i fuqishëm , i pranishëm  tek  çdo njeri  që nga lindja,  një emocion që i shërben njeriut si një mekanizëm mbrojtës i dobishëm në rastet e një rreziku.

Kur rritet ky emocion përtej masës ai kthehet në një problem për  individin. 

 Me ankthin janë të lidhura edhe çrregullime të natyrave nga më të ndryshmet si: depresioni, ataku i panikut, çrregullimet  fobiko- obsesive , fobia sociale, fobia specifike, çrregullimi obsesiv – kompulsiv, çrregullimi post –traumatik nga stresi …

Ankthi  nuk është një sëmundje, por është simptome e një shqetësimi, shpesh e një shqetësimi të thellë  dhe të panjohur nga   personi ankthioz.

Ataket e panikut  janë një sinjal alarmi dhe një “ftesë” për të eksploruar dinamikat dhe problematikat e pandërgjegjshme  që kanë filluar të “dëgjohen” e të shqetësojnë individin. 

Personi i drejtohet  mjekut  atëherë ky ankth ka filluar të shkarkohet mbi trupin  duke i krijuar atij   probleme me frymëmarrjen, zemrën, stomakun, gjumin,  etj….

A është ankthi i trashegueshem? 

Jo rralle ndodh që ankthi “ trashegohet” gjenetikisht nga brezi në brez. Këtë e mbrojne teorite bio-gjenetike që flasin për një numër të madh të molekulash “ ankthsjellese” si noradrenalina në tru e cila shkakton rritjen e nivelit të ankthit  mbi  normë.

Teori te tjera flasin për    “ trashëgiminë” e modeleve ankthioze të sjelljes.  Një fëmijë që jeton në një familje me prinder ankthiozë, mëson të shohë e trajtojë çdo ngjarje të jetës me një preokupim të madh.  Një nënë ankthioze është e preokupuar se fëmija e saj do të lëndohet, apo  do të ftohet, apo do të zihet me moshataret.  Këto frikëra , javë pas jave e vit pas viti gjenerojnë tek femija frike e pasiguri.

Si mund ta kurojme?

Farmakoterapia.                                                                                                                     Terapia farmakologjike për ankthin  parashikon përdorimin e benzodiazepinave dhe  anti- depresiveve . Ndihmon në uljen e  intensitetit  te ankthit por nuk  e  eleminojne atë. 

Teknika relaksimi: Teknika të autokontrollit që shkojnë  nga mendimi pozitiv,  tek autohipnoza,  training autogjen  etj.. Janë të gjitha teknika të mira, por veprojnë në pjesën e siperfaqshme të ankthit.  Kërkohet ndihmë e nje psikoterapisti, kur ankthi vazhdon të shqetësoje.

Terapitë e mendimit dhe të sjelljes (Cognitive – Behavioral)                                                       Terapitë e mendimit dhe sjelljes përdor teknika për  përforcimin e sjelljeve pozitive,  desensibilizimin sistematik  përballe objektit ankthndjelles. Teknikat e ndryshimit të sjelljes shoqerohen edhe me teknika konjitive (të mendimit)  që zbulojnë  e modifikojnë  bindjet jo funksionuese që gjenerojnë ankthin.  

Këto terapi përdoren me një përmirësim në kohë të rikthimit të krizave.

Terapitë psikodinamike     zbuloi dhe synon  të ngrejë në nivelin e ndërgjegjes    konfliktin  apo konfliktet  e thella të pandërgjegjshme që ushqejnë ankthin  në rrënjë. 

 Psikoterapia  adleriane  funksionon në këtë linjë duke  filluar që prej  menaxhimit  të simptomave ankthioze në inkurajimin , modifikimin e    ripercaktimin  e stilit të jetës së individit. 

Ankthi ndodh në tri nivele : 1. Tru, 2. Sjellje, 3. Përvojat subjective

Shqetësimi nga ankthi i përgjithësuar (GAD) është një gjendje ankthi ekstrem, e cila zgjat shumë (diagnoza e sigurt mund të bëhet pas një periudhe vuajtjesh prej saj, për të paktën gjashtë muaj rresht). Ankthi mblidhet në disa aspekte të jetës, për shembull, rreth shëndetit apo tek problemet e fëmijëve; frika e pengon njeriun të jetë konstruktiv dhe para-pozitiv dhe sjell nga ana tjetër shmangien e situatave, në të cilat mund të ndodhin shpërthime të gjithë këtij ankthi të mbledhur. Tensioni muskulor, frika e përsëritur dhe e pashkak, humori i rënë, dramatizimet e situatave dhe të tjera si këto, janë simptoma dominuese, përvec mungesës së vetëvlersimit dhe ndjeshmërisë ekstreme ndaj kritikave. GAD-i mund të reagojë mirë, si ndaj ilaceve kundër ankthit, ndaj psikoterapive strategjike të shkurtra, ashtu edhe ndaj terapive holistike. Shqetësimi nga kurthi i panikut (DAP), karakterizohet nga kriza ankthi shumë të forta, që vijnë pa një motiv të dukshëm dhe që shpalosin ndjesinë e llahtarshme të humbjes së kontrollit. Kura mund të jepet në mënyrë të harmonizuar; kombinohen ilacet qetësuese për të mbajtur nën kontroll ankthin pararendës me antidepresivët për të përballur kurthet e panikut, por edhe psikoterapitë strategjike të shkurtra, grupet vetëndihmuese, EMDR, hipnoza dhe kura holastike.

Psikoterapia strategjike

Është një ndërhyrje e shkurtër terapeutike, që përqëndrohet në shqetësimet e manifestuarit nga pacienti, duke studiuar mekanizmat e këtyre shqetësimeve, duke skicuar në këtë mënyrë dhe një strategji për eleminimin e tyre. Kjo terapi rekomandohet sidomos kundër ankthit, fobive, panikut dhe obsesioneve.

Disa kura homeopatike

Në vija të përgjithshme mund të thuhet se cfarëdo kure homeopatike mund të përdoret , i përshtatet personit në tërësinë e vet, më tepër se simptomave në patologjinë e tij. Nga homeopatia rekomandohen kura më të përshtatshme. Bëhet fjalë për kura që në studimet eksperimentale studjojnë efektet, kanë treguar se mund të prodhojnë ato simptoma që i hasim shpesh në luhatjet e humorit, si: apatia, acarimi i shpejtëi nervave, pesimizmi, turbullime të vijës logjike, momentet agresiviteti apo trishtimi të thellë, ankthi dhe shumëfishimeve të tij.

ACONTINUM.

Është një nga ilacet homeopatike kundër tronditjeve te ndryshme. Është tipike për shfaqje të ankthit dhe depresionit të papritur dhe mjaft të ashpër.

ARGENTUM NITRIUM. Është ilaci për atë që është gjithnjë në pritje. Jeton vazhdimisht në gjendjen e alarmit,  për atë që vuan nga ankthi dhe frika e parakohshme. Mamatë që shohin vazhdimisht orën duke pritur dajlin qe të kthehet, dhe për studentët që thonë gjithmonë: kam një parandjenjë të keqe për këtë provim’’, si dhe për atë që reagon në mënyrë të ekzagjeruar ndaj cdo ngjarje stresante.

ARSENICUM ALBUM: Përdoret për gjendjet në të cilat mendja është rënduar nga shumë mendime, tek personat që bien në kurthet e panikut dhe të ankthit që sjell ulcerën e stomakut, dhembje koke, astmë bronkiale.

IGNATIA

 Ignatia është ilaçi për të shëruar depresionin me këtë origjinë ankthi. Vepron si qetësues, aq sa quhet me të drejtë. Në këtë pikë, do të jetë më e lehtë për shkaqet e fshehura dhe të thella të ankthit dhe origjinës së depresionit. Ignatia është ilaci për personat që sapo kanë humbur një person të dashur, edhe në planin simbolik.

LYCOPODIUM.   Bëhet fjalë për një bimë që njëherëishte shumë e lartë dhe hijerëndë dhe që sot, në fakt, i është dashur të përshtatët me kushte dhe përmasa shumë më modeste. Ai që do të “bëhet përsëri” i madh e i fortë, i fuqishëm, porse ndjehet i vogël, i pasigurt, pre e ankthit dhe lodhjes nervore. Gjendjen deprisive , si pagjumësinë, ankthin

THUIAnuk gjendet kollaj, edhe ndër ilacet konvencionale, është një ilac i mirë për obsesionet. Homeopatia i ofron këto ilace të përsosura për tu përdorur në të gjitha rastet, në të cilat pacienti bëhej skllav i disa ideve dhe ka ndjesinë se nuk mund të clirohet prej tyre. Thuia, është për atë person që e ka gjithmonë kokën të mbushur me  mendme, preokupimet, idetë, për atë që dëshironë ti eskorciojë frikat e veta, me gjeste compulsive. P.sh.: lan vazhdimisht duart, e kontrollon njëqind herë nëse gazi i sobës është i mbyllur.

WHITE CHESTNUI  për atë që i bluan gjërat përbrenda, që ka mendime obsesive të cilat nuk e lejojnë mendjen të qetësohet, që ka një ndjenjë faji që nuk gjen qetësi, pagjumësi etj. Mendimi i bllokuar, që nuk shprehet apo shfryhet me veprimin, shkakton ankth, vuajtje dhe ankth. Ky bar rekomandohet për shqetësimet obsessive-kompulsive, pagjumësinë.

AGRIMONYËshtë bari për personat që fshehin tensionin dhe ankthin e vet nën një vello alegorie. Nën maskën e klounit mund të fshihet ajo tragjedia e dhimbjes dhe lëngimit të brendshëm, gjë e cila largohet ndonjëherë me ndihmën e drogave dhe alkolit.

CENTAURY Për atë që nuk ka vullnet që tregohet i dobët dhe që merr e jep tërë ankth ndjenjat dhe kënaqsitë, të drejtat thelbësore, si kërkimi i lumtureisë, në rrekjet që bënë duke i plotësuar dëshirat dhe nevojat e të tjerve e duke lënë pas dore veten.

SWEET CHESTUNI  Është për atë që ndjehet me shpatulla pas murit, pas asnjë rrugëdalje, pre e ankthit dhe dëshpërimit. Eduard Bah shkruan lidhur me këtë bar: “Ankthi bëhet aq i madh, sa duket i padurueshëm. Atëherë kur duket se mendja apo trupi kanë arritur kufirin ekstrem të durimit dhe duhet të çentrojë”.

Një rast

Roberta frekuenton universitetin dhe deri në vdekjen e të atit, që ndodhi disa muaj më parë, nuk ka pasur asnjë problem. Por, duke qenë se mbeti jetime, ndjehet e dëshpëruar, e pushtuar nga një ndjenjë e padurueshme vetmie. Nuk bëhet fjalë vetëm për trishtimin e pashpjegueshëm që ajo ndjen, gjë që i detyrohet edhe kësaj humbje të madhe që ka pësuar. Roberta kupton se kjo ngjarje i ka vënë në diskutim gjithë jetën e saj, që deri në këtë moment kishte kaluar e qetë, nën hijen e të atit. Tani beson se jeta është e padrejtë, asaj nuk i vjen për shtatë të përballojë të gjitha përgjegjësitë prej të rriture. Kjo gjendje kërkonë një ndërhyrje urgjente. Në këtë rast, duhet Sëeet Chestnut, që në një kohë relativisht të shkurtër i jep mundësinë Robertës të dalë nga kriza. Ndërkohë, psikoterapeuti kërkon ta sigurojë në aftësinë e tij për të përballur ekzistencën.

Për frikën

ASPEN(Plep malesh, plep i egër). Ky mund të merret për ankthet, obeseionet me drejtim supersticioz, ndërhyrjet që nuk lejojnë shikimin e realitetit me syrin objektiv.

RED CHESTNUT (Gështenjë e kuqe) Është ilaçi për ankthin e pajustifikueshëm, stresin që lind pa asnjë arsye konkrete.

ROCK ROSE(Mënishte). Rekomandohet për kurthet e panikut (është gjithashtu një prej elementeve të Rescue Remedy), për ankthin që paralizon. Ky bar e bën njeriun të gjejë kurajën, I jep zemër dhe energji.

Anthi e paniku: Rock Rose, Aspen, Sëeet Chestnut

Ankthi: Impatients, Elm, Vervain,  Mimilus, Agrimony.

Bimë me veti qetësuese

Kawa-kawa    Rrënja e kësaj bime përdoret prej shekujsh për të nxjerrë një lloj pije që konsumohet në ishujt e Paqësorit.

Kawa dhe ankthi. Sipas disa studiuesve, ekstrakti I bimës mund të arrijë të zëvëndësojë, me kalimin e kohës, benzodiazepinën, sepse vepron tamam si një qetësues tradicional. Në këtë rast, ama, është themelore që diagnoza të nxjerret nga një mjek, sepse nën petkun e zakonshëm të një ankthi të caktuar, mundë të fshihet një sëmundje.  

Këto veprojnë në sistemin limbic, apo në pjesën më ‘’primitive’’ të trurit, në atë pjesë e cila aktivizon të gjith funksionet e tjera trunore, që është edhe vatra e emocioneve dhe instikteve.

LULEBLETA

Lulebleta është një ilac kundër ankthit në mesjetë fama që kjo bimë kishte si panace ishte aq e madhe, sa Karli Madh porositi që të kultivohej në të gjitha kopshtet botanike të perandorisë të tij.

Tri ilaçe, për tri problem.

Ankthi. Perdoret valesë apo çaj  himesh. Vihen të zijnë himet për 10 minuta në ujë, pra lengu pihet edhe i vakët. Ka një funksion freskues dhe qetësues.

Mendimet obsesive. Hong hua, shafrani kinez. Një copëz pestili në një gote me ujë në mbrëmje. Në mëngjes pihet lëngu. E vë në lëvizje gjakun, pra edhe shen-in, dhe për rrjedhoi edhe mendimet qarkullojnë e shkrihen di si.

Pagjumësia. Gjysëm hide apo kimike gjembash, fare biotelindore në formën e valesës apo cajit.

MAGNEZI.

Është një aleat i sigurtë i humorit të mirë, prirjes për tu merakosur apo për të pasur një ankth të tepruar, mund të arrihet deri në një shqetësim të vërtetë dhe të mirëfilltë të sjelljes.

SELENI

 Peshku është i pasur me selen, një element gjurme mungesa e të cilit favorizon ankthin, lodhjen, depresionin. Aromat për humorin e mire dhe clodhjen.

PORTOKALLI. Bën për tu vendosur në dhomën e fëmijëve, për te harmonizuar dhe freskuar ambientet që frekuentohen nga shumë njerëz. Çlodhes , largon gjendjet e ankthit, nevozizmin dhe pagjumësinë.

RIGONI. Është kundër pagjumësise dhe dhëmbjeve të kokës, këshillohet edhe ne rast trishtimi dhe ankthi. Një e qeshur do ta fundosë ankthin depresionin! Ky qëndrim, shendos muskujt, normalizon rrahjet e shpeshta të zemrës, largon ankthin, dhe është një antipezmatues dhe analgjetik krejt natyral dhe pa anjë efekt anësor. Nga pikpamja e humorit, një e qeshur e fortë, shpërthyese, e hapur dhe çliruese zgjeron kraharorin dhe frymarrjen dhe sjell një rënie të tensionit dhe ankthit. Frymarrja bëhet edhe më thellë (ndërsa ajo frymarrja tipike e ankthit është e shkurtuar dhe e kufizuar vetëm në anën e sipërme të mushkrive). ‘’E qeshura rrit sekrecionin e substancave kimike naturale, si: katekolaminat dhe endorfinat, që na bëjnë të ndihemi të gjallë dhe në formë’’. Ashtu si thotë edhe Pach Adams, mbrojtësi më I famshëm I vlerave terapeutike që ka e qeshura.

MUZIKA

Tingujt, dhe për rrjedhojë muzika, veprojnë në shumë nivele, në ato fiziologjik e duke e ndryshuar tonin muskulor dhe duke dhënë përsëri ritmin e qetë frymëmarrjes. Nëse rënia e tonit të humorit lidhet me ankthin, atëherë rekomandohet meloditë e muzikës Neë Age, sidomos ato që bazohen në tingujt e natyrës, si era, deti, kënga e zogjve. Po aq qetësuese janë adaxjio e famshme e Albinonit, apo sonata e Shopenit.

Çrregullimi Obsesiv-Kompulsiv

Një lloj relativisht i rëmdomtë çrregullimi ankthi është çrregullimi obsesiv-kompulsiv, i cili mund të shfaqet në reformat të ndryshme. Personat me ankth kanë mendime të përsëritura (obsesione) ose shtytje të vazhdueshme  per  t’u  marre me veprime të përsëritura pa kuptim.

Këto  obsesione ose kompulsione krijojnë brengosje dhe shqetësime  të  ndjeshme  në  funksionimin  normal  të  indivitit dhe i shpenzojnë  shumë kohë.

Obsesionet dhe kompulsionet  shpesh janë të kombinuar  me  njëra-tjetrën, siç  është rasti  i shqetësimit  nga papastërtia  e shoqëruar  me lajren  e duarve  pas çdo ore. Ose një person që ka frikë nga të ftotit, vesh disa triko dhe hedh mbi vete disa batanije. Në qoftë se një person ka 100 triko duhet të jemi të sigurtë se  kemi të bëjmë me një sjellje  komplsive. Ne të gjithe kemi mendime dhe manierizma që i kryejme thuajse në mënyrë automatike .

Personi  mund të fantazojë here pas here  për  vrasjen e një njeriu të afërt.  Që të dalë në rrugë lakuriq ose të thërrasë me zë të lart gjëra të turpshme.

Çdo përpjekje për t’u dhënë fund këtyre  mendimeve shpie në një ankth edhe me të theksuar.  Veprimet  kompulsive janë po aq shqetesuese për personin që  i bën ato. Në to mund të përmendim veprime rutinë e të parëndësishme sikurse është të kontrolluarit

Saktësisht pesë here, duke vazhduar me rituale të tilla komplekse sikurse veshja  dhe zhveshja shtatë herë para daljes nga shtëpia, ose mbledhja e numrave të të gjithë targave të makinave që i dalin përpara kalimit në anën tjetër të rrugës.

Për të gjykuar skatë nëse një sjellje e caktuar është obsesive komplusive, duhet  të merret në konsideratë konteksti social .

Egzistojnë disa teori që shpjegojnë çrregullimet obsesive kompulsive. Sipas modelit psikoanalitik ankthi dhe frika për një problem mund ta poshtoj njeriun. Atëhere ai mendon se duke bërë dicka tjetër ja heq mendjen nga ky problem. Teoria e sjelljes së mësuar (apo të fituar) sugjeron që çrregullimet obsesive kompulsive  lindin si përgjigje ngaj përvojave që shkaktojnë ankth. Kur ndjehemi të shqetësuar për diçka ne përdorim metoda të ndryshme për ta zbutur ankthin. Kur vërejme se dick aka difekt, ne vazhdojmë ta bëjmë atë. Dollert dhe Miller thonë se, sjelljet tona të pa përmbajtura mund ta kenë burimin tek sjelljet tona të shpërblyer në fëmijëri. Përshembull, për larjen e duarve, veshjen, ose rregullimin e dhomës shpesh kemi marrë lavdrim. Kërkimet më të fundit vënë në dukje se egziston një baze biologjike për disa nga format e sjelljes obsesive kompulsive.

Çrregullimi i ankthit të përgjithësuar.

Individet me çrregullimi të ankthit të përgjithësuar jetojnë në një gjëndjë ankthi të vazhdueshem. Njerzit me ankth nuk e dinë përse ndienje se diçka e tmerrshme do tju ndodhe; ankthi i tyre është i pa përcaktuar dhe nuk lidhet me ndonjë objekt apo situatë të caktuar. Personat me  çrregullim ankthit të përgjithësuar ndjehen të pa zot dhe të pa fuqishem në përballimin e jetës dhe sfidet e saj. Njerzit me çrregullim  ankthit të përgjithësuar ndjehen në vështirësi te theksuar, kur kanë të bëjnë më probleme që ne të tjerët i kalojmë pa ndonjë zor.

DSM-III-R numëron 18 simptoma, 6 nga të cilët janë të nevojshme për diagnozën e çrregullimit të ankthit të përgjithësuar. Simptomat e tensionit muskulor përfshin dridhjet, tensionin muskulor, shqetësimin dhe vendodhjen. Simptoma të një vigjilece të theksuar shfaqen në formën e dyshimit të të qënit kyçur brënda, me reagime të ekzagjeruara të trembjes. Personi duhet ti manifestojë këto simptoma të paktën për 6 muaj qe të diagnostikohen se vuan nga çrregullimi i ankthit të përgjithësuar. Ka gjithshtu të dhëna se krizat e panikur mund të shfaqen tek individët me çrregullimi të ankthit të përgjithësuar. Çrregullimet e ankthit të përgjithësuar përfaqësojne fundin e zbutur të spektrit të keqpërshtatjes. Sado serioze që janë, siç shihet terapia mund të trajtohet me sukses dhe personin mund të rifilloj një jetë produktive.

 Studim rasti

Koli është një djalë tetë vjecarëqë referohet për shkak të tërheqes së tij sociale, frikërave të shumta, ankesave të shumta somatike dhe refuzimit të tij për të ndjekur shkollën. Vështërsitë e Kolit fillimisht filluan me të fjeturit dhe me makthet e shumta të tij. Ai ishte shumë I shqetësuar nga mendimet e tij gjatë gjithë ditës për vdekjen e ndonjë të afermi të tij, me dëmtimin e tyre, ose me kërcënimin nga superheronjt e frikshëm dhe shumë të tmerrshëm. Ai në mënyrë kategorike refuzonte të shkonte në shtrat nëse nëna e tij nuk ulej pran tij. Dhe shumë net të tjera atij I duhej të kalonte shumë kohë për ta zënë gjumi nga frika se mos nëna do të largohej. Sidomos në ditët e shkollës, Koli ankohej shumë për dhimbje barku, koke ose stomaku, për të cilat asnjë bazë fizike nuk mund të gjehej. Për shkak të ankesave të shumta fizike, ai shpesh qëndronte në shtëpi pas shkolle dhe kishte shumë vështirësi të përqëndrohej në mësim. Ai shpesh insistonte të ishte I sëmurë dhe kishte nevojë të qëndronte në shtëpi. Perfomanca e tij në shkollë nisi të përkeqësohej dhe notat e tij filluan të ishin gjithnjë e më të ulta. Mardhëniet sociale të Kolit ishin shumë të ngurta dhe strikte, për shkakun se ai kishte frikë të largohej nga shtëpia dhe të shkontë në shtëpitë e shokëve të tij apo refuzonte të flinte te ndonjë shokë netëve. Edhe pse ai ishte shumë I gëzuar të lunate me ta, ai nuk donte të shkonte në shtëpitë e tyre, por i ftonte ata të luanin në shtëpinë e tij. Kur shkonte të lunate në shtëpinë e ndonjë shoku, ai këmëngulte të kishte me vete numrin e telefonit në cdo moment që të mundë ta lajmëronte atë për çdo rast dhe gjithashtu këmbëngulteqë nëna ti thoshte orën e saktë se kur do të vinte për ta marë. Ai shpesh kërkonte që nëna e tij ti telefononte per ta siguruar atë se do të vinte ta merte dhe se ajo ishte ajte. Ai shpesh në mënyrë të përsëritur pyeste për orën dhe për sa kohë tjetër kishte mbetur që nëna të vinte ta merte. Nëse ajo në ndonjë mënyrë mundë të vonohej disa minuta, ai frikësohej dhe bëhej ankthioz si dhe i pa aftë të përqëndrohej në lojra më shokët. 

Detyra Plote

Një seancë rasti këshillimi

FAKULTETI I SHKENCAVE SOCIALE
DEPARTAMENTI I PEDAGOGJISË

MASTER SHKENCOR MËSUESI
LËNDA: PSIKOLOGJI KËSHILLIMI

 TEMA: Një seancë rasti këshillimi

Prezantimi me rastin

Vendosa tiu njoh me këtë rast për vetë natyrën komplekse dhe të hasur shpesh kohët e fundit në shoqërinë shqipare te të rinjtë e sapodiplomuar. Ky rast i përket një njeriu të afërt për mua dhe ka një periudhë kohe që e dëgjoj pothuajse përditë. Si dikush që nuk ka punuar asnjëhrë dhe duke mos qenë në marrëdhënie pune, nuk arrija ta kuptoja dhe të bëja të ndihej mirë dhe sa më pak të stresuar vajzën për të cilën do ju flas.

Kjo vajzë është lindur dhe rritur në qytetin e Tiranës, është 24 vjec, diplomuar me rezultate të larta dhe aktualisht po ushtron profesionin e saj si ekonomiste në një administratë publike në Tiranë. Kur u vu në dijeni se kishte filluar punë ishte njeriu më i lumtur në botë, pasi kishin kaluar disa muaj që nga koha e diplomimit dhe shpresat për punë po shuheshin dita ditës.  Mirëpo kjo lumturi u fashit kur u prezantua me ambjentin e

punë, një ambjent me kushte optimale, por me njerëz ku “nxirrnin bryla” nga të gjitha anët, madje kjo dukej dhe në sytë e tyre, deklaron në një nga bisedat vajza.

Kjo seancë është bërë pa dijeninë e vajzës, pasi vija në dyshim faktin nëse ajo do hapej në atë mënyrë sic bën në pak raste, duke qenë se si natyrë është një vajzë fjalëpak dhe shumë e qetë. Pra, nuk i tregova për detyrën që duhej të bëja. U ulëm në një bar kafe, ku nuk kishte shumë njerëz duke qenë se më mori në telefon duke më thënë se sndihem mirë, dua që të flasim. Në atë moment shrytëzova rastin dhe vendosa të përgatitesha për detyrën e psikologjisë së këshillimit. Në tavolinë zgjodha të qëndronim përballë njëra tjetës, kështu kisha mundësi ta vështroja në mënyrë esplicide. Ambjenti ishte me dritë natyale dhe të krijonte komoditet. dhe  Dhe kështu bëra: sapo u ula në bar, hapa regjistruesin e telefonit në mënyrë gjë që thuhej të ishte e saktë, pasi bisedat nuk I mbaj mend me detaje, gjë që në këtë rast më ndihmonin, pasi dëshiroja të mos lija asnjë hapësirë shkëputjeje gjatë bisedës. Biseda për gjërat që e shqetësonin nuk filloi në moment, pasi si fillim u diskutua për gjëra të përgjithshme si dhe nuk doja ta pyesja unë e para, si bëj shpeshherë në shoqërinë time, por doja ta niste vajza në fjalë. Dhe pas disa minutash diskutimesh të përgjithshme, ishte ajo e cila filloi të tregonte për problemet e saj në punë. Tani erdhi moment i rolit tënd: mendova me vete.

Vajza : Kam ca ditë që më duket sikur nuk po jetoj, sikur fle dhe zgjohem kot, bu….

K: cfarë po të ndodh, cfarë të bën të mos jetosh

V: Deri pak muajsh ose më saktë një viti, dometëhnë kur isha në shkollë, mendoja se po

të isha në punë do isha njeriu më i plotëusar, pasi ti e di për atë shkollë unë sakrifikova cdo gjë. Dhe atni më është bërë vendi më i urryer në botë, pasi fle dhe zgjohem me mendimin se ku do ta kaloj pjesën më të madhe të ditës.

K: Pra prezantimi me punën të ka bërë që të ndryshosh komplet mendim në lidhje më të, pa më thuaj si e mendoje ti punën më parë?

V: Mmmm, po unë kasha dëgjuar njerëzit që thone ska si shkolla, si periusha në të cilën je, po kur isha në shkolla doja të punoja, duke menduar se do ndihesha mirë

K: Ca të bënte të mendoja se do ndiheshe mirë?
V: Eeeeee, po dihet ajo, se sa mirë është të kesh lekët e tua, duke mos dashur tu kërkosh prindërve, si dhe duke prishur për gjëra që ti kesh por që më parë nuk të ishte kruijuar mundësia. Por tani po ndodh e kundërta………

K: Cfarë po përpiqesh të më thuash?

V: që kam ca kohe që jam e detyraur të jap lekë në shtëpi. Pasi babi e mbylli dyqanin se skishte paguar taksat, kurse mami si gjithmonë pa punë. Vëllai im ska dhënë ndonjëherë që të filloj të japi tani, ca ti bëjmë ne atij……..edhe pse në këtë situatë stresi që po kaloj nuk e dua fare atë rrogën , mbaj mend që kam qenë më e qetë pa të.

K: Të shqetëson mungesa e parave si dhe fakti që po kontriubon në shtëpi?
V: Unë nuk po kontriuboj në shtëpi, unë po i dorëzoj rrogën time tim ati dhe nënës time, dhe po marr nga ta pjesën e mbetur… sigurisht që më shqetëson mungesa e parave, jam vajzë e re kam kërkesat e mia, për më tëpër që tani jam dhe në marrëdhënie pune dhe xhepi duhet plot, por më shumë më shqetëson fakti që nuk e dua punën time, ose më saktë njerëzit që më rrethojnë në atë punë….

K: Ca kanë këta njerëz që të shqetësojnë?

V: Po mund të them me siguri që kam drejtorin më të pakomunikueshëm në botë, që nuk gjen rast dhe bërtet, shan , ofendon, të mban në oraret e pushimit, të jep punë plot, si dhe sigurisht që këtë e bën jo me të gjithë duke I diferencuar punojësit….nuk mundem dot më, sepse asnjë smë beson pasi më thonë se si ka mundësi që këto gjëra të ndodhin në një administratë shtetërore, për më tepër në realitetin shqiptar ku ne të gjithë jemi në dijeni, po përfundimisht paskam qenë e pafat…

K: Po më habit e cudit, m trego pak më shumë për shefin tënd, për ditën tënde të punës

V: Po ja,,, është oër tu cuditur fakti se si një djalë I ri si ai, po m cmend mua e disa kolegë të tjërë, duke an diskriminuar, mua sidomos, më jep gjithë dosjet për ti përkthyer nga anglishtja në shqip, për ti dorëzuar te drejtori ekzekutiv ose edhe dokumenta të tjera, në rregull e pranoj kjo është puna ime,,,, po pastaj më thotë që kur do ikësh për trajnime dyhe më cakton datën, dhe kur vinë data në emrin tim vendos dikë tjetër duke mos më lajmëruar fare, ose duke më thënë: Po ce do ti, nuk kanë ctë duhen ty,,,,,nuk është për të qarë, një nga si këto ditë ia plasa të qarit, doja të ikja nga zyra, por nuk mundesha sepse më prêt ditën e punës, madje as për pushimine drekës, nuk më lë. Më e bukura është që asnjë smë beson, as prindërit, I dashuri, asnjë,,,po luaj mendsh.

K: Përpiqu ta mbledhësh veten, janë gjëra që ndodhin edhe pse pritshëritë tona mund të jenë krjt ndrushe për një gjë

V: E di, por mua kjo punë më ka bërë tjetër njeri, po më transformon dita ditës, po më bën tjetër njeri, dhe oreksi më ka ikur,,ca të bëj,,, ca të bëj

K: Më duket sikr po sheh vetëm anëst negative dhe delicate të punës,,,ka ndonjë gjë që të pëlqen te kjo puna jote?

V: Ëëëëëë,,,, të drejtën, përvec rrogës asgjë tjetër, po medsa po e shikoj veten time, kjo gjë nuk mjaftoka për të qenë mirë dhe I qetë,, sikur po më mblidhen të gjitha më duket….

K: Cfarë po ndjen tani që po flasim??

V: Kam kohë që smendoj për gjë tjetër vetëm për punën, I kam lënë të gjithë pas dore, veten time mbi të gjitha, nuk po pëlqen asgjë…..dau vetëm të qaj,,,,, ëëëëë tani që përmenda qarjen,,,në një nga episode e shumta të pakëndëshme në punë, shefi më bërtiti aq shumë për dicka banale,, sa që unë fillova të qaja,,edhe pse po e përmbaja aq shumë veten, doja të isha e fortë, por u dorëzova dhe më dolën lotët,,,, e di si më tha:

K: Po të dëgjoj, më thuaj

V: Gjithë seriozitet,:Fshi qurret më tha dhe më pa gjithë ironi. Bashkë me të gjithë kolegët e tjerë më vështruan si më mëshirë. Skam për ta harruar kurrë atë skenë, e kam gjithë kohës përpara, madje sa herë që fle.

Shprehja e emocioneve  nga intervistuesi ishte e qarte.Percaktim dhe theksim i qarte i emocioneve apo ndjenjave qe ndiente si psh: i nxehur, i merzitur, i pavlersuar, i stresuar, i pa perqendruar ne pune.Pervec theksimit te emocioneve nga ana verbale edhe gjuha jo verbale ishte mjaft aktive.Per cdo emocion ose ndjenje qe pershkruante i intrvistuari kishte ilustrim edhe nga ghuha jo verbale si levizja e kokes, levizja e duarve,ndryshim i pozicionit te trupit, buzeqeshje, skuqje ne fytyre, frymemarrje e thelle dhe kontakti me sy.

Ne fillim intervista u perqendrua ne ndryshimin qe ka perjetuar intervistuesi,pra kalimi nga studente ne marrdhenie pune.Me pas intervistuesi  kaloi ne nje plan tjeter;ne veshtersite qe kishte hasur ne pune, ne marrdheniet me nxenesit, koleget dhe eproret.Gjate realizimit te intervistes, ne pjesen me te madhe te kohes u fokusuam ne marrdheniet qe kishte intervistuesi me koleget dhe eproret.U fokusuam ne kete ceshtje sepse kjo perbente shqetesimin kryesor te intervistuesit dhe gjate gjithe  kohes se intervistes u munduam te nxirrnim ne dukje mendimet dhe ndjenjat per kete ceshtje.Gjithashtu u munduam te gjenim nje zgjidhje sa me efektive per shqetesimin, problemin e tij.

2- Per cfare ke deshire te flasim?

Pyetje e hapur per ti dhene mundesi klientit te flase,per ti krijuar hapsiren e tij dhe per tu hapur me tej.(Intervistuesi drejton trupin, merr fryme thelle, me veshtron ne sy, eshte i qete dhe fillon te flase.Nga ana joverbale eshte gati per te filluar intervisten).

2- Per cfare ke deshire te flasim?

Pyetje e hapur per ti dhene mundesi klientit te flase,per ti krijuar hapsiren e tij dhe per tu hapur me tej.(Intervistuesi drejton trupin, merr fryme thelle, me veshtron ne sy, eshte i qete dhe fillon te flase.Nga ana joverbale eshte gati per te filluar intervisten).

7- Keshtu ju thate se ju kritikonte dhe se ishte e padrejte, ka ndodhur dhe here tjeter?

(Intervistuesi pohon perseri duke levizur koken dhe veshtron librat ne raft).

A eshte e nevojshme apo e deshirueshme vazhdimesia  (folloë up)?

Mendoj se vazhdimesia eshte e nevojshme sepse ne nje sesion interviste nuk u paraqiten te gjitha aspektet e situates apo problemit te intervistuesit. Disa detaje nga intervista duhet te trajtohen me gjere dhe ne menyre me te detajuar per t’u kuptuar,trajtuar shqetesimin ose problemin ne menyre me te thelle dhe per te identifikuar te gjithe elementet qe ndikojne mbi te. Gjithashtu eshte e nevojshme vazhdimesia e intervistes per te ndjekur hap pas hapi te intervistuarin ne zbatimin e zgjidhjes qe propozoi. Te shikohet nese zgjidhja e propozuar eshte efektive apo jo. Si ndikoi ajo tek intervistuesi? Cilat jane ndjenjat e perjetuara gjate zbatimit te saj? Nese nuk eshte efektive diskutimi mbi pikat e dobta te saj dhe gjenerimin i mundesive te tjera per zgjidhje si dhe efekti i tyre ne jeten e intervistuesit.

Cili eshte perceptimi i pergjithshem dhe ndjenjat e perjetuara gjate realizimit te intervistes?

Mendoj se intervistuesi kishte nevoje te ndante me dike tjeter mendimet dhe ndjenjat e tij sepse sapo kishte filluar pune ne nje ambient te ri, ndihej e vetmuar dhe nuk komunikonte shume me koleget e tjere. Nga ndjenjat e perjetuara me e theksuar ishte ndjenja e pergjegjesise per te realizuar nje interviste sa me te mire nga ana profesionale. Pasiguria ishte nje ndjenje tjeter qe me shoqeroi gjate gjithe realizimit te intervistes, pasiguri ne disa nga pyetjet e bera dhe ne reagimin qe do te kishte intervistuesi. Emocionet ishin te pranishme gjate gjithe kohes gjithashtu.

Detyra Plote

Daniel Defoe - Jeta dhe Veprat

Daniel Defoe

Daniel Defoe (1660-1737) St. Giles Cripplegate, Londër, ishte shkrimtar, gazetar, i cili njihet me veprën e tij “Robinson Kruzo”. Ishte bir i kasapit Xhejms Fo, mbiemër të cilin meqë tingëllonte bukur Danieli e ndryshoi Defo. Ai mësoi në një shkollë fetare dhe më pas filloi tregëtinë. Duke shitur e blerë mallra të ndryshme. Në këtë mënyrë ai bëri shumë udhëtime nëpër Evropë.

Daniel Defo në fillim luftoi kundër mbretit Xheims II. Kurse më vonë u fut në ushtrinë e Uilliam III. Asaj kohe u burgos dy here, pasi kishte shkruar disa tekste kundër kishës dhe qeverisë.

Ai punoi shumë në fillimet me gazetën e tij, ku botoi më shumë se 500 shkrime me emrin e vet - më shumë se çdo shkrimtar tjetër në gjuhën angleze. Ndërkohë , duhet përmendur se ai pati një jetë shumë aktive. Vdiq në vitin 1731, në Londër.

Diçka e veçantë dhe e çuditshme ka ndodhur me këtë shkrimtar. Daniel Defo filloi të shkruante novela kur mbushi gjashtëmbëdhjetë vjeç dhe nxori nga dora gjëra të mrekullueshme të cilat u bën të njohura në gjithë botën.

Veptat:

                Kapiten Singellton

                Moll Flanders

                Roksana

                Robinson Kruzo

Përmbledhja

 Robinson Kruzo 

Robinson Kruzo është novela e parë e Daniel Defos, e shkruar më 1719, dhe korri një sukses të menjëhershëm dhe të paparë ndonjëherë. Daniel Defo për romanin Robinson Kruzo është mbështetur në historinë e vërtetë të një detari i titulluar Aleksandër Selkirk, i cili u braktis nga piratët në ishullin Juan Fernandez, një ishull i vogël në oqeanin Pacifik. Ai jetoi atje, i vetmuar, për 28 vite me radhë dhe arriti të largohej së andejmi me ndihmën e një anijeje në vitin 1709.

Kjo novel nis me njëshkrim të Kruzos që kur ishte fmije e se lindi ndrra e tij pr tu të lundruar detet. Që në fillim të novels autori na njeh me një hyrje të veçantë duke e filluar kështu: Historia ime është e gjatë dhe zbavitëse, por.

Robinson Kruzo e kishte jetuar dikur i qetë një periudhë kohe në shtëpinë e tij në Angli. Mirëpo, dikur, ai vendosi të bëhej marinar dhe të lundronte në të gjithë detet e botës mbarë. Aty nga viti 1659 papritur e pakujtuar ai u gjend në një anije duke udhëtuar nga Brazili për në Afrikë dhe një ditë të bukur shpërtheu stuhia e cila e çau anijen dhe kështu Robinsoni së bashku me shokët e tij u gjendën në mes të dallgëve. Bënë aq e aq shumë përpjekje për të shpëtuar por u mbytën mizorisht, ndërsa Kruzo shpëtoi nga dallgët të cilat e hodhën në breg të një ishulli të vetmuar. Ky ishte një vend i çuditshëm, i egër. Kështu ai mbeti i vetëm pa ushqim, pa shokë, pa anije dhe pa asnjë mjet shpëtimi. Aty ai ndenji e jetoi për njëzet e shtatë vjet. Aty takoi edhe shokun e tij të egër Premtin. Kruzo (emri i familjes transkriptuar nga emri gjerman "Kreutznaer" ose "Kreutznär"), vendos të niset nga dok Mbretëreshës në Hull në një udhëtim në det në shtator 1651, kundër dëshirave të prindërve të tij, të cilët duan që ai të qëndrojnë në shtëpi dhe të marrin një karrierë në ligj. Pas një udhëtim të zhurmshëm që sheh anija e tij të mbytur nga një stuhi vicioze, epshin e tij për në det mbetet aq e fortë që ai parashtron në det përsëri. Ky udhëtim shumë përfundon në katastrofë si anije është marrë përsipër nga piratët Shitje dhe Kruzo e bëhet skllav i një Moor. Ai arrin të shpëtojë me një barkë dhe një djalë me emrin Xury, më vonë, Kruzo është miqësua nga kapiteni i një anije portugeze në brigjet perëndimore të Afrikës. Anija është në rrugës për në Brazil. Atje, me ndihmën e kapitenit, Kruzo bëhet pronar i një plantacion.

Vite më vonë, ai bashkohet me një ekspeditë për të sjellë skllevër nga Afrika, por ai është lundërthyes në një furtunë rreth dyzet kilometra në det në një ishull (të cilën ai e quan ishulli i sheh dritë në fund), në afërsi të grykëderdhjes së lumit Orinoco më 30 shtator, 1659 . shokët e tij të gjithë vdesin. Duke e tejkaluar dëshpërimin e tij, ai nxjerr  armët, mjete, dhe furnizime të tjera nga anija para se ai e thyen larg dhe zhytet. Ai vazhdon për të ndërtuar një të rrethim, në banim pranë një shpellë të cilën ai gërmoi vetë. Ai mban një kalendar duke i bërë shënon në një kryq prej druri e ndërtuar nga vetë, gjuan, rritet misri dhe oriz, rrush, shtrohet pyetja për të bërë rrush të thatë për muajt e dimrit, mëson për të bërë qeramikë, ngre dhi, etj, duke përdorur mjetet e krijuar nga guri dhe druri të cilën ai korrat në ishull, dhe miraton një papagall i vogël. Ai lexon Biblën dhe papritmas bëhet e fetare, duke e falënderuar Perëndinë për fatin e tij në të cilin asgjë nuk është e humbur, por shoqëri.

Vite më vonë, ai zbulon kanibalët armatorë cilët herë pas here vizitoni ishullin për të vrarë dhe ngrënë të burgosurit. Në fillim ai ka në plan për të vrarë ata për kryerjen e një neverie, por më vonë e kupton se ai nuk ka të drejtë ta bëjë këtë si kanibalët nuk kanë vetëdije dhe kryejnë një krim. Ai ëndrrat e marrjes së një ose dy shërbëtorët e liruar nga disa të burgosur, dhe në të vërtetë, kur një i burgosur ia del mbanë të shpëtuar, Kruzo e ndihmon atë, e emërtoi shokun e tij të ri "e Premte" pas ditë të javës që ai u shfaq. Kruzo ia mëson atij  anglisht. Pas një pale tjetër të vendasve arrin që të marrim pjesë në një gosti kanibal, Kruzo dhe e Premte arritur të vrasin më të madhe të vendasve dhe për të shpëtuar dy nga të burgosurit. Njëri është babai i Premtit dhe të tjeri është një spanjoll, i cili informon Kruzon se ka spanjollë të tjera në aneijen lundruese në kontinent. Një plan është hartuar, ku spanjolli do të kthehen me babain e premtit në kontinent dhe sillni të tjerët këtu për të ndërtuar një anije, që do të lundroi në një port spanjoll.

Para kthimit spanjollë, një anije angleze duket; mutineers kanë marrë kontrollin e anijeve dhe për qëllim të ngjyrës gështenjë ish-kapitenit të tyre në ishull. Kruzo dhe greva e anijes arritën një marrëveshje, në të cilën ai e ndihmon kapitenin dhe detarët luajalist të  rimarrë anije nga kryengritësit, pas së cilës ata kanë për qëllim të largohen nga e keqja e kryengritësit në ishull. Para se ata të nisen për në Angli, Kruzo i tregon ish kryengritsit se si ai ka jetuar në ishull, dhe deklaron se do të ketë më shumë burra vijnë. Kruzo më 19 dhjetor 1686 lë ishullin, dhe arrin kthehet në Angli 11 qershor 1687. 

u ktheva në Angli shëndoshe e mir, por, o cudi e madhe, e ndjeva veten krejtësisht te huaj. 2Ai mëson se familja e tij e menduan atë të vdekur. Kruzo pastaj niset për Lisbonë për të kërkuar fitimin e pasurisë së tij në Brazil, i cili ka dhënë atij një sasi të madhe të pasurisë. Në përfundim, ai e merr pasurinë e vet mbi tokë në Angli për të shmangur udhëtimin në det. I premti vjen me atë dhe gjatë rrugës ata durojnë një aventurë të fundit së bashku si ata ndal qindra e ujqërve uritur, ndërsa kalimi Pyrenees.

Mbi personazhin kryesor :

Robinson Kruzo - protagonist i romanit . Kruzo fillon romanin si një i ri në shkollë të mesme në Jork në kërkim të një karrierë. Ai babai i rekomandon te stdioj per ligjin, por Kruzon e  mallëngjehen ideja për një jetë në det, dhe rebelimin e tij të mëvonshëm dhe vendimi për t'u bërë një tregtar është pika e fillimit për aventurë të tërë që vijon. Ndjenjat e tij të paqarta, por e përsëritur e fajit mbi ngjyrën e tij të mosbindjes pjesën e parë të gjysmës së parë të tregimit dhe të na tregojnë se si frika shpesh her e dominon. Kruzo është i qëndrueshme dhe i ngadalshëm në çdo gjë që ai bën, dhe këmbëngulja e tij i siguron mbijetesën e tij përmes stuhive, skllavërimi dhe një njëzet e tetë vjet izolimi në një ishull të shkretë.

Analiza

Tregimet më të mira të fillojë me një listë themelore: gjendja fillestare, konflikti, ndërlikim, kulmi, pezullim, pajtimin, dhe përfundim.

Situata fillestare

Kruzo dëshiron të shohë botën. Babai i tij e ndalon atë.

Kruzo është i ri në shkoll të mesme. Ai është kurioz dhe dëshiron për të udhëtuar në botë dhe të lundrojnë në det. Babai i tij nuk mendon se kjo është  një ide e mirë, dhe ofron një paralajmërim se nëse largohet nga shtëpia, do te ketë  probleme. Në këtë fillim ne shohim Kruson duke sfiduar dëshirat e babait të tij dhe duke mos treguar respekt .

Konflikt

Kruzo lë shtëpinë dhe udhëton në botë. Fat i keq.

Mos harrojme se para se  Kruzo te niste jetën e tij si aventurjere ai kishte nje jetë shumë të mirë. Kur Kruzo lë shtëpinë pavarsisht se has në shumë  aventura atë duket se e ndjek gjat gjithë kohës fat i keq. Ai arrin ne afrik në Afrikë, ku  kthet ne  skllav. Pas arratisjes së tij, ai arrin Brazil, ku ai bën një jetesë për disa vite në plantacionin e tij të sheqerit

Ndërlikimet

Kruzo ngec në një ishull të shkretë

Në një udhëtim ai mbetet në një ishull të shkretë. Kruzo është vetem në një ishull, sepse askush tjetër nuk i ka mbijetuar një përmbytje. Izoluar plotësisht, ai disi arrin të mbijetojë. Ai gjithashtu ka një zgjim shpirtëror dhe fillon duke lexuar Biblën.

Kulmi

Kruzo gjen një gjurmë në rërë.

Pas shumë vitesh vetmie ne fund mësojmë se Kruzo nuk është i vetëm në ishull. Ka edhe të tjerë dhe ata janë, tmerri i tmerreve, kanibalë!

Përfundim

Kruzo ndihmon të largohet nga ishulli

Ai i bashkohet një varke të madhe angleze plotë me marinarë. Kruzo mëson se njerëzit kanë rebeluar kundër kapitenit të tyre. Pas Kruzo ndihmon për të rivendosur rendin në anije, burrat dhe kapiteni zotohen për besnikëri ndaj kruzos  dhe të bien dakord për të marrë atë në shtëpi.

Përfundim

Kruzo kthehet në shtëpi.

Kruzo pastaj kthehet në Evropë me mikun e tij, ku ai vjen në një marrëveshje të madhe të parave nga plantacione të tij sheqer. Kruzo martohet dhe përfundimisht riviziton ishullin në vitet e tij më vonë. Romani përfundon me premtimin e më shumë nga aventurat e tij në vazhdim.

Gjuha në këtë vepër është e thjeshtë dhe e kuptueshme. Ky romanë është një romanë që nuk i përket letërket letsisë për fëmijë por preferohet nga ato për mënyrën se si autori trajton ngjarjen që çdo faqe e librit ngjallë një kurjozitet të mëtejshëm dhe fëmijët janë kurjozë për leximin e librit.klithet nte novel janë të pakta .psh.: - Zotëri, zotëri! –klithte.

U shkrua në 1719, kur autori ishte 60 vjeç dhe ishte “ngopur” me përvojë jetësore dhe artistike. Subjekti nuk është i trilluar. Një ngjarje e tillë kish ndodhur në fillim të shekullit 18-të me në marinar skocez që jetoi 4 vjet në një ishull të pabanuar. Dëfo, që u njoh me këtë ngjarje të bujshme, para se ta shkruante i vuri vetes detyrë: së pari, të krijonte një tregim sa më tërheqës dhe krejtësisht të ngjashëm me një ngjarje reale; së dyti të mos largohej nga e vërteta e besueshme. Ai kaloi kështu me mjeshtëri nga fakti real (detari skocez)vnë faktin artistik (Robinsoni).

Heroi i Dëfosë, megjithë vështirsitë e shumta, e ruan deri në fund energjinë, forcën e vullnetit, interesimin për shoqërinë njerzore, ndërsa detari skocez pothuaj u bë i egër, ndonëse mbeti gjallë. Këtu qëndron ndryshimi thelbësor midis njeriut real në vetmi dhe heroit ideal të Dëfosë. Shkrimtari përparimtarë futi në figurën e Robinsonit dëshirat dhe mendimer e veta. E vuri heroin në kondita që ngjallin simpatinë e njerëzve të thjeshtë.

Ka mendime që Robinsoni, në jetën e tij në ishullin e vetmuar, na riprodhon në miniaturë epokat e ndryshme historike që ka kaluar njerzimi, që nga komuniteti primitiv deri tek civilizmi i kohës së autorit. Mendojmë se nuk është pikërisht kështu. Ai, vërtet krijon për ndriçim një kandil me dhjemë, bën enë prej balte, sajon një kapele me lëkurë dhie etj. Atij vërtetë filluan ti mungojnë shumë gjëra të domosdoshme, por ama kishte me vete përvojën njerëzore, njohuritë shkencore të marra në shkollë, të cilat e ndihmuan për t’u orientuar disi më lehtë në jetën e shkretuar të ishullit. Ajo që mbajti gjallë Robinsonin në ishullin e vetmuar ishte optimizmi.

Krahaso vazhdimishtë të keqen me të mirën dhe dilte gjithmonë në përfundimin “ka dhe më keq” pasi ai pakloi peripeci nga më të çuditshmet e përsëri del mbanë me sukses. Ktu qëndron edhe mesazhi kryesor i autorit përmes kësaj vepre: njeriu me vullnet, me punë këmbëngulse, me zgjuarsi, e mbi të gjitha me optimizëm, mund ti bëj ballë të gjitha vështirsive

---

Detyra Plote

Komunikimi ne publik DHE Komunikimi iterpersonal

Fakulteti i edukimit

DEGA : PSIKOLOGJI/SOCIOLOGJI

LENDA : Komunikimi ne publik

TEMA : Komunikimi iterpersonal

Shtetet palë do të marrin të gjitha masat e përshtatshme:

 a) Për të ndryshuar karakteristikat dhe modelet sociale e kulturore të sjelljes së burrave dhe të grave, në mënyrë që të arrijnë të zhdukin paragjykimet dhe praktikat zakonore, dhe të gjitha praktikat e tjera që mbështeten në
idenë e inferioritetit ose të superioritetit të njërit apo të tjetrës gjini ose në rolet steriotipe të burrave dhe të grave; b) Për të siguruar që edukimi i familjes të përfshijë të kuptuarit e duhur të amësisë si një funksion social dhe të njohjes së përgjegjësisë së përbashkët të burrave dhe të grave në edukimin dhe zhvillimin e fëmijëve të tyre duke bërë të qartë se interesi i fëmijëve është kusht kryesor në të gjitha rastet.  1. Shtetet palë u japin grave të drejta të barabarta me ato të burrave në fushën e marrjes, ndryshimit apo mbajtjes së shtetësisë së tyre. Ato do të sigurojnë, veçanërisht, që as martesa me një të huaj apo ndryshimi i shtetësisë së burrit gjatë martesës nuk e ndryshojnë automatikisht shtetësinë e gruas, nuk e bën atë pa shtetësi dhe nuk e detyron të marrë shtetësinë e burrit. 2. Shtetet palë u japin grave të drejta të barabarta me ato të burrave për sa i përket shtetësisë së fëmijëve të tyre.  1. Shtetet palë do të marrin të gjitha masat e përshtatshme për të eliminuar diskriminimin ndaj grave në fushën e punësimit, për të siguruar, mbi bazën e barazisë midis burrave dhe grave, të drejta të njëjta, e veçanërisht: a) Të drejtën për punë si një e drejtë e patjetërsueshme e të gjithë qenieve njerëzore; b) Të drejtën për mundësi të njëjta punësimi, duke përfshirë zbatimin e kritereve të njëjta të përzgjedhjes lidhur me çështjet e punësimit; c) Të drejtën për të zgjedhur lirisht profesionin dhe vendin e punës, të drejtën për ngritje në detyrë, për siguri në punë dhe për të gjitha përfitimet dhe kushtet e punës, të drejtën për të përfituar përgatitje profesionale dhe rikualifikim, duke përfshirë edhe stazhin e punës, përgatitje profesionale të avancuar dhe kualifikim të herëpashershëm; d) Të drejtën për shpërblim të barabartë, duke përfshirë përfitimet, dhe për trajtim të barabartë për punën me vlerë të barabartë, si dhe për barazinë e trajtimit në vlerësimin e cilësisë së punës; e) Të drejtën për sigurime sociale, veçanërisht në rastet e pensionit, të papunësisë, të sëmundjes, të invaliditetit dhe të pleqërisë ose të çdo humbje tjetër të aftësisë për punë, si dhe të drejtën për pushime të paguara; f) Të drejtën për mbrojtjen e shëndetit dhe sigurisë në punë, duke përfshirë ruajtjen e funksionit riprodhues të gruas. 2. Për të parandaluar diskriminimin ndaj grave për shkaqe martesore apo amësie, dhe për të siguruar të drejtën e tyre efektive për punë, shtetet palë do të marrin masa të përshtatshme: a) Për të ndaluar, për shkak të vendosjes së sanksioneve, pushimin nga puna për shkaqe shtatzënie apo të lejes së lindjes, si dhe diskriminimin në raste të pushimit nga puna të bazuar në gjendjen martesore; b) Për të zbatuar leje lindje me pagesë ose me përfitime sociale të krahasueshme, pa e humbur vendin e mëparshëm të punës, të drejtave të vjetërsisë apo të avantazheve sociale; c) Për të inkurajuar sistemin e shërbimeve mbështetëse sociale të nevojshme që t’I mundësojnë prindërit të kombinojnë detyrimet familjare me përgjegjësitë në punë, dhe të marrin pjesë në jetën publike, veçanërisht duke nxitur krijimin dhe zhvillimin e një rrjeti infrastrukturor për kujdesin ndaj fëmijëve; d) Për të siguruar një mbrojtje të veçantë për gratë shtatzëna në ato vende të punës në të cilat provohet se puna që kryejnë është e dëmshme. 3. Legjislacioni mbrojtës në lidhje me çështjet e përfshira në këtë nen do të rishikohet periodikisht, në varësi të njohurive shkencore e teknike. Këto masa, sipas nevojës, do të rishikohen, shfuqizohen apo zgjerohen.  1. Shtetet palë do të marrin të gjitha masat e përshtatshme për të eliminuar diskriminimin ndaj grave në fushën e kujdesit shëndetësor për t’u siguruar, mbi bazën e barazisë së burrit dhe të gruas, mundësitë për të përfituar shërbime mjekësore, duke përfshirë e dhe ato të planifikimit familjar.

 2. Pavarësisht nga dispozitat e paragrafit 1 të këtij neni, shtetet palë do t’u sigurojnë grave gjatë barrës, lindjes dhe pas lindjes, shërbime të përshtatshme, nëse është e nevojshme pa pagesë, si dhe ushqim të përshtatshëm gjatë barrës dhe mbajtjes së fëmijës në gji.  1. Shtetet palë do të marrin të gjitha masat e përshtatshme për të eliminuar diskriminimin ndaj grave në të gjitha çështjet që kanë të bëjnë me martesën dhe me marrëdhëniet familjare. Në mënyrë të veçantë, do t’u sigurojnë grave mbi bazën e barazisë së burrave dhe të grave:

 a) Të drejtën e njëjtë për të lidhur martesë; b) Të drejtën e njëjtë për të zgjedhur lirisht bashkëshortin dhe për të lidhur martesë vetëm me pëlqimin e vet të lirë dhe të plotë; c) Të drejtën dhe përgjegjësinë e njëjtë gjatë martesës dhe në prishjen e saj; d) Të drejtat dhe përgjegjësitë e njëjta si prindër, pavarësisht nga gjendja martesore, për ato çështje që kanë të bëjnë me fëmijët. Në të gjitha rastet interesi i fëmijëve duhet të jetë kryesor; e) Të drejtat e njëjta për të vendosur lirisht dhe me përgjegjësi për numrin dhe kohën e lindjeve dhe për të marrë informacion, arsimim dhe mjete të nevojshme që bëjnë të mundur ushtrimin e këtyre të drejtave; f) Të drejtat dhe përgjegjësitë e njëjta për çështjet që kanë të bëjnë me mbikëqyrjen, kujdestarinë, ruajtjen dhe birësimin e fëmijëve, apo me institucionet e ngjashme, ku këto koncepte ekzistojnë në legjislacionin kombëtar. Në të gjitha rastet, interesi i fëmijëve duhet të jetë kryesor; g) Të drejtat e njëjta personale të burrit dhe gruas, duke përfshirë edhe të drejtën për të zgjedhur mbiemrin, profesionin dhe llojin e punës; h) Të drejtat e njëjta për secilin prej bashkëshortëve lidhur me pronësinë, fitimin, administrimin, gëzimin dhe disponimin e pasurisë, si falas ashtu edhe me pagesë. 2. Fejesat dhe martesat e fëmijëve të mitur nuk kanë asnjë efekt juridik, prandaj do të merren të gjitha masat e nevojshme, duke përfshirë legjislacionin, me qëllim që të caktohet një moshë minimale për martesë dhe të bëhet i detyrueshëm regjistrimi i martesës në një regjistër zyrtar.

Vështrim mbi konventën për luftën kundër diskriminim ndaj grave  

Sot, roli i rëndësishëm i grave në familje dhe shoqëri është i pamohueshëm. Gjatë dekadave të fundit, çështja e grave është trajtuar si një çështje botërore nëpër deklarata dhe konferenca ndërkombëtare. këtu mund të përmendim konventën për luftën kundër diskriminimit ndaj grave. Kjo konventë është miratuar në AP të OKB më 18 Dhjetor 1979 me qëllim njësimin e ligjeve mbi të drejtat e grave në vende të ndryshme të botës. Konventa për luftën kundër diskriminimit ndaj grave përbëhet nga një parathënie dhe 30 nene. Në nenin e parë theksohet mbi zhdukjen e çdo lloj diskriminimi kundër grave dhe të çdo lloj kufizimi dhe shkelje të të drejtave në bazë të gjinisë. Nga neni i dytë deri në nenin e 16-të, thekson mbi barazinë mes grave dhe burrave në të gjitha aspektet. Deri tani, një numër i vendeve anëtare të OKB e kanë pranuar këtë konventë por sigurisht disa nene të kësaj konvente janë në kundërshtim me jurisprudencën islame, vlerat morale dhe me ligjet e vendeve të ndryshme. Për këtë arsye, shumë vende islamike dhe joislamike nuk e kanë miratuar këtë konventë ose e kanë pranuar atë me kushte. RII, nuk ka pranuar disa pika të kësaj konvente dhe sidomos nenet nga 1-16. Këto nene janë në kundërshtim me udhëzime e Kur'anit të shenjtë, jurisprudencën fetare dhe kushtetutën e RII.
Kushtetuta e RII i kushton rëndësi të veçantë pozitës së lartë të gruas në sistemin islamik si dhe të drejtave të saj të pamohueshme. Në këtë kushtetutë, në kuadër të udhëzimeve islame, njihet e drejta e grave për të marrë pjesë në administratë dhe në aktivitetet sociale, kulturore dhe ekonomike. Në bazë të kushtetutës së RII, femra nuk është një mjet por duke patur parasysh detyrat e saj të rëndësishme dhe rolin e saj të jashtëzakonshëm në familje, femra ka vlera, dinjitet dhe pozitë të lartë. Kundërshtimi i disa vendeve ndaj konventës së lartpërmendur është për shkak të kontradiktës së neneve të kësaj konvente me interesat kombëtare dhe principet fetare të vendeve. Në një kohë kur një vend synon të anëtarësohet në një traktat, fillimisht shqyrton këtë çështje: Vallë ky traktat a është në interes të këtij vendi? Vallë a përputhet me vlerat dhe principet e vendit? Në princip, ligjet dhe rregullat e vendeve përcaktohen në bazë të vlerave dhe mendimeve sunduese në atë vend. Meqenëse principi teorik sundues në vendet perëndimore dhe në disa organizata ndërkombëtare bazohet në idetë liberale, edhe përmbajtja kryesore e kësaj konvente ndikohet nga të tilla ide. Si rrjedhim, disa nene të kësaj konvente janë në kundërshtim me sistemin teorik të vendeve islamike. Konventa për luftën kundër diskriminimit ndaj grave krijon probleme për institucionin e familjes. Padyshim, familja është baza më kryesore e shoqërisë dhe nga aspekti i vlerës dhe rëndësisë, ka një pozitë të veçantë. Por në konventën e lartpërmendur, gruaja dhe burri konsiderohen si dy qenie të pavarura që nuk kanë nevojë për njëri-tjetrin. Kjo pikëpamje redukton angazhimet e burrit dhe gruas dhe dobëson bazat e familjes. Konventa për luftën kundër diskriminimit ndaj grave vazhdimisht thekson zhdukjen e pabarazisë mes gruas dhe burrit.
Nga pikëpamja e kësaj konvente, çdo diskriminim kundër grave duhet të zhduket dhe ato duhet të kenë të drejta të barabarta me burrin. Konventa, çdo dallim mes burrit dhe gruas në bazë të gjinisë e konsideron diskriminim në një kohë që principi i barazisë mes gruas dhe burrit është një produkt i kulturës perëndimore. Meqenëse teoricienët e principit të barazisë mes gruas dhe burrit kanë gabuar në njohjen e vërtetë të rolit të burrit dhe gruas në sistemin e krijimit, ata nuk mundën të vendosin drejtësinë mes gruas dhe burrit. Në botën perëndimore, gratë u dëmtuan më shumë se të gjithë nga slogani i barazisë me burrat. Me pretekstin e barazisë mes gruas dhe burrit, përgjegjësitë familjare u ndanë në mënyrë të njëjtë mes gruas dhe burrit pa marrë parasysh karakteristikat e tyre fizike dhe psiqike. Kjo i detyroi gratë që për të siguruar pozitën e tyre sociale të vërshojnë në tregjet e punës dhe kjo u bë shkak që gratë nga aspekti fizik dhe shpirtëror të dëmtohen me shumë se burrat. Kjo është një e vërtetë të cilën e kanë pohuar edhe disa mendimtarë madje edhe feministët postmodernë të cilët kanë deklaruar se barazia mes gruas dhe burrit nuk i vendos ata në pozitën e tyre të vërtetë por është një lloj padrejtësie dhe shtypje kundër grave. Pikëpamja e islamit është e ndryshme nga pikëpamja e liberalizmit.

Ajo cka perëndimi e quan vendosje e drejtësisë mes burrit dhe grua është barazimi i tyre në të gjitha aspektet, por në Islam gruaja dhe burri kanë identitet të njëjtë njerëzor dhe në arritjen e përsosmërisë njerëzore dhe të sukseseve shkencore e shpirtërore janë të barabartë. Por gruaja dhe burri për shkak të rolit të ndryshëm të tyre në sistemin e krijimit kanë edhe tipare të veçanta. Në këtë mënyrë, gruaja dhe burri nuk kanë vetëm ndryshime në aspektin fizik por edhe në aspekte të ndryshme si ai shpirtëror, mendor dhe në ndjenja. Duhet theksuar se të tilla ndryshime nuk luajnë asnjë rol në krijimin e supremacisë së njërës gjini ndaj tjetrës. Nga aspekti i islamit, këto ndryshime janë burim i forcimit të lidhjeve mes dy gjinive. Ata plotësojnë njëri-tjetrin sepse nevoja reciproke është faktori kryesor i lidhjes së njerëzve me njëri-tjetrin dhe nga ky rregull nuk përjashtohen gratë dhe burrat. Xhon Gerri, psikolog amerikan, në librin e tij të njohur me titull "Burrat nga Marsi dhe gratë nga Venusi", thekson se problemet mes gruas dhe burrit lindën që në kohën kur të dy gjinitë i harruan ndryshimet mes tyre.
Lideri suprem i RII Ajetollah Khamenei, në lidhje mes ndryshimeve mes burrit dhe gruas, thekson: " Të qenit grua për gruan është një vlerë e lartë dhe një princip tepër me vlerë. Në asnjë mënyrë imitimi i burrave nuk mund të konsiderohet si një vlerë për gratë, ashtu si edhe imitimi i grave nga burrat nuk mund të quhet vlerë. Secili prej tyre ka rol, pozitë, natyrë dhe destinacion të caktuar në sistemin Hyjnor të krijimit dhe ky destinacion është një cështje tepër e rëndësishme". Gratë në botën e re, megjithë barazinë sipërfaqësore, vuajnë nga pabarazitë e fshehta. Sot, pabarazitë e fshehta kanë dëmtuar personalitetin e gruas. Tashmë shtrohet pyetja se a trajtohet në këtë konventë çështja e pabarazive të fshehta? Duhet theksuar se në takimin e Pekinit që u zhvillua në vitin 1994, u shtruan kundërshtime të shumta ndaj çështjes së barazisë midis gruas dhe burrit dhe disa përfaqësues të vendeve e braktisën sallën e takimit në shenjë proteste ndaj kësaj konvente. Një prej tyre ishte znj. Sharon Hiz, deputete e parlamentit kanadez e cila u deklaroi gazetarëve: " Duhet të përpiqemi të ruajmë ndryshimin mes gruas dhe burrit sepse një ndryshim i tillë ekziston që në zanafillën e krijimit dhe ky ndryshim na mbron". Më tej, znj. Sharon Hiz shton: " Problemi më i madh i grave kanadeze është barazia, për shkak se gratë janë detyruar të hyjnë në disa fusha ku kryhen punë të papërshtatshme. Si rezultat, bashkëshorti im me një punë 8 orëshe kthehet në shtëpi dhe pushon, ndërsa unë punoj dy herë më shumë se ai dhe marr gjysmën e rrogës së tij".Të nderuar miq, këtë emision do ta mbyllim me fjalën e Ajetollah Khameneit, i cili duke theksuar se pozita humane e gruas dhe burrit është e njëjtë dhe të dy ata plotësojnë njëri-tjetrin, shton: " Ne i kemi dhënë gruas vlerën e vërtetë njerëzore dhe mes gruas dhe burrit nuk bëjmë asnjë dallim. Ne mendojmë se gruaja dhe burri janë dy qenie me dinjitet të plotë njerëzor dhe fusha e përsosjes për të dy ata është e hapur. Sa më shumë të mundohen dhe të ecin drejt Zotit, në po atë masë do të përparojnë dhe do të përsosen".

Dhuna kundër burrave në familje

Shumë pak dihet rreth numrit aktual të burrave që përjetojnë aktualisht dhunë nga partneret e tyre. Në çdo 100 raste të dhunës në familje, rreth 40 janë raste të dhunës së grave kundër burrave. Në Shtetet e Bashkuara llogaritet se rreth 400 000 gra në vit abuzohen fizikisht nga partnerët. Kjo do te thotë se pak a shumë 300 deri 400 mijë burra trajtohen në mënyrë të dhunshme nga gratë e tyre gjithashtu.

Pse dimë kaq pak rreth dhunës në familje dhe veçanërisht për dhunën kundër burrave?
Ka shumë arsye pse dimë kaq pak për dhunën kundër burrave në familje. Shkaku i parë është se burrat thuajse nuk raportojnë dhunën e pësuar në familje. Nga ana tjetër dhe grave ju desh një ndërgjegjësim i madh për të denoncuar dhunën në familje. Aktualisht nuk është bërë asgjë për të inkurajuar burrat të denoncojnë dhunën kundër tyre. Ideja që burri mund të jetë objekt i dhunës është aq e papranueshme në sytë e shoqërisë, saqë burrat nuk raportojnë thuajse kurrë.
Dinamika e dhunës në familje mes burrave dhe grave ndryshon gjithashtu. Arsyet, qëllimi dhe motivacioni i dhunës janë gjithashtu të ndryshëm mes sekseve. Megjithëse është punuar shumë për këshillimin dhe mbrojtjen e grave të dhunuara nuk është bërë asgjë për burrat e dhunuar, as të paktën për të kuptuar situatën.
Në shumicën e rasteve dëmtimet fizike të shkaktuara nga burrat janë shumë më evidente nga ato të shkaktuara nga gratë, kjo për arsye thjesht fizike. Dhuna ndaj burrave gjithashtu ka shumë më pak mundësi të tërheqë vëmendjen e shoqërisë, për arsye të shumta.
P.sh, mendohet gjithnjë se një burrë me një sy të nxirë ka pasur një aksident apo është zënë më një burrë tjetër. Edhe kur burrat raportojnë dhunën ndaj tyre, shumica e njerëzve rrotull janë aq të habitur saqë denoncuesi fillon të mendojë se askush nuk e beson.
Problemet me paragjykimin e dhunës në familje
Gjithnjë paragjykohet se gratë janë viktimat dhe burrat dhunuesit në një situatë dhune në familje, por vetëm rreth 50 deri 60% e dhunës në familje bëhet kundër grave. Ka shumë arsye pse mendohet që burrat nuk mund të jenë viktima të dhunës. Si fillim, dhuna në familje është mbajtur mbyllur dhe justifikuar për shumë kohë. Gratë tani janë më të organizuara dhe gjejnë më shumë mbështetje në rastet e dhunë. Shumë pak vëmendje i jepet dhunës kundër burrave për shkak sepse dhuna kundër grave ka qenë shumë e përhapur dhe evidente për shumë kohë.
Çfarë është dhuna kundër burrave në familje?
Nuk ka rregulla për të kuptuar diferencat emocionale mes burrave dhe grave, ka vetëm principe që lejojnë analizimin e çdo rasti veç e veç. Dhuna kundër burrave dhe grave ka disa të përbashkëta dhe ndryshime.
Për burrat dhe gratë, dhuna në familje përmbledh: shtyrjet, shuplakat, goditjet, hedhja e objekteve, përplasja e dyerve ose goditja e tjetrit me një objekt ose armë. Por dhuna në familje mund të jetë gjithashtu mendore dhe emocionale. Megjithatë, ajo që do të lëndonte një burrë mendërisht dhe emocionalisht mund të ndryshojë në rastin e një gruaje. Për burrat, shpesh, emërtimi si: frikacak, impotent ose i dështuar, mund të ketë një efekt shumë më të rëndë psikologjik se sa te një grua. Fjalë të rënda dhe mizore lëndojnë në mënyra të ndryshme. Në shumicën e rasteve burrat janë më të influencuar nga dhuna mendore dhe emocionale se sa nga ajo fizike. Për shembull, aftësia për të toleruar dhunën e një femre në shumë raste shfaqet me pretekstin se burri është i fortë dhe mund të durojë pa i kthyer dorë një gruaje. Një lloj kodi kavaleresk që gruaja nuk goditet. Por shumica e burrave janë tepër të ndjeshëm ndaj dhunës dhe abuzimeve mendore, verbale dhe emocionale. Në shumicën e rasteve, tallja dhe fyerjet ndaj një burri përballë një burri tjetër mund të jetë më shkatërruese sesa dhuna fizike, qoftë kjo e ashpër.
Sociologët shpesh dalin në konkluzionin se gratë janë në shumicën e rasteve shumë më mizore mendërisht dhe emocionalisht se sa burrat. Burrat nga ana tjetër janë më të dhënë pas dhunës fizike, që shpesh është brutale dhe pse jo, vdekjeprurëse në disa raste!
Cilat janë karakteristikat e grave që janë abuzive dhe të dhunshme?
-Abuzimi me alkoolin. Njerëzit e intoksikuar kanë shpesh më pak kontroll ndaj emocioneve dhe vetes. -Çrregullime psikologjike. Ka shumë çrregullime psikologjike, sidomos çrregullime të personalitetit, në të cilat gratë bëhen të dhunshme ndaj burrave. Borderline Personality Disorder, sidomos është një ndër shkaqet kryesore të dhunës. Është një patologji mendore që shfaqet me ndryshim të shpeshtë të humorit, ndryshime të marrëdhënieve ndërpersonale, dyshime dhe lëkundje në vetëvlerësim dhe sjellje. Rreth 2 % e grave vuajnë nga BPD dhe rreth 50% e dhunës ndaj burrave vjen nga ky çrregullim. Ky çrregullim lidhet gjithashtu me tendencat për vetëvrasje, ndryshime të shpejta humori, të gënjyerit dhe probleme seksuale.
-Kërkesa dhe dëshira të tepruara. Gratë që janë të dhunshme  ndaj burrave zakonisht kanë kërkesa dhe dëshira jorealiste ndaj burrave. Këto gra zakonisht do të përjetojnë momente të përsëritura depresioni, ankthi, dëshpërimi dhe imitimi, që zakonisht thonë se i kanë si pasojë e sjelljes së burrave. Në realitet, gjendja e tyre mendore dhe emocionale është si pasojë e pasigurive të tyre, problemeve emocionale ose traumave në fëmijëri dhe tërheqje nga alkali. Zakonisht, në vend që të pranojnë problemet fajësojnë burrat për gjendjen e tyre të dëshpëruar. Refuzojnë të korrigjojnë asgjë te vetja dhe kërkojnë këto korrigjime të burrat.
Kur burrat nuk arrijnë t’i bëjnë të ndjehen mirë, këto gra mendojnë se burrat po ja bëjnë me qëllim.
Një e përbashkët: Shpërthimi i dhunës
Ka një numër situatash në të cilat zakonisht dhuna kundër burrave fillon.  Ja një shembull:
Gruaja është pak e stresuar dhe e mërzitur.
Burri e ve re dhe shqetësohet se mos ajo fillon inatoset.
Gruaja tenton të komunikojë dhe të shprehë ndjenjat e saj.
Kërkon të flasë, të ndjehet e mbështetur dhe më pak e vetmuar.
Në fillim ajo i atribuon një pjesë të stresit të saj atij.
Burri fillon të mbrohet, shuan emocionet dhe fillon të gjykojë mbi situatën.
Ndjen se një sherr po afrohet.
 Gruaja ndjen që nuk po merr vëmendjen e duhur dhe fillon të inatoset.
Ajo do të diskutojnë mbi problemin por ai fillon të diskutojë me logjikë.
Burri tenton të jetë sa më pak emocional dhe në kontroll të situatës.
Ai nuk pranon të ketë asnjë faj për gjendjen se si ajo ndjehet.
Ai shqetësohet se mos ajo do “shpërthejë” nga momenti në moment.
Burri fillon të flasë për problemin e gruas dhe për mundësinë që ajo mund të ndihet me mirë nëse ndjek logjikën e tij.
Ai nuk arrin të kuptojë se si gruaja ndjehet dhe përpiqet të qëndrojë i qetë.
I thotë gruas të qetësohet dhe në këtë mënyrë duket i pandjeshëm në sytë e saj.
Ajo fillon të mendojë nëse ka apo ska ndjenja fare ky njeri?
Ajo i thotë se ai mendon se është i përsosur vetë.
Ai thotë se nuk është i përsosur.
Ajo e akuzon se është i pandjeshëm.
Ai e sheh me vëmendje dhe duket vërtet i acaruar.
Gruaja e akuzon se po fsheh ndjenjat dhe sillet kot sikur është në kontroll.
Nga ana tjetër ndjehet pa kontroll të situatës dhe i duket se në atë bisedë ka vend vetëm për ndjenjat e saj. Komunikimi prishet dhe gruaja fillon ta fyejë burrin.
Kur burri shpreh se nuk pranan fyerjet dhe përpiqet ta mbyllë sherrin, gruaja shpërthen e nxehur dhe fillon të hedhë sende. Një burrë arrin të durojë fyerje dhe situata të tilla për javë e ndoshta muaj të tërë. Kjo sjellje përsëritet shpesh e më shpesh.
Burri fillon të bëhet pak nga pak tepër i ndjeshëm
Ndaj sjelljes së gruas dhe fillon të qëndrojë larg.
Burri fillon të mendojë se nuk mund të bëjë asgjë dhe ndoshta është dhe faji i tij.
Inati dhe dëshpërimi mund të mblidhet me muaj në këtë formë.
Rreziku i dhunës shtohet kur gruaja fyen burrin në sy të fëmijëve, kërcënon marrëdhënien e tij me fëmijët ose refuzon të kontrollojë sjelljen abuzive verbale në sy të fëmijëve.
Ajo mund ta quajë një baba dhe burrë të keq në sy të fëmijëve.
Pak nga pak ai fillon të ndjehet i inatosur jo për shkak të faktit se si ajo e trajton, por sepse sjellja e saj mund të lëndojë fëmijët. Në një pikë burri mund të përplasë derën, godasë tavolinën apo diçka tjetër, për të lënë të kuptojë se durimit të tij i ka ardhur fundi.
Deri tani ajo nuk ka dëgjuar asgjë nga ato që ai ka dashur të thotë.
Ai mendon se ajo ndoshta mund të ndalojë nëse e kupton se sa i inatosur është ai.
Për shumë kohë është përpjekur ta fshehë inatin.
Po pse duhet ta besojë gruaja që ai këtë herë e ka seriozisht?
Ai ka duruar gjithë këto kohë në heshtje!
Në vend që të kuptojë se gjithçka po shkon keq gruaja afrohet dhe thotë diçka të ngjashme:
“Ç’ke ndërmend të bësh? Do më rrahësh? Do thërras policinë dhe nuk do i shohësh më kurrë fëmijët.”
Kur këto janë thënë situata bëhet e rrezikshme për të dy.
Dera e dhunës tani është e hapur me dy kanata.
Ai mund të largohet, por kur e bën këtë, ajo fillon të inatoset më shumë se kurrë, fillon ta fyejë dhe ta godasë vazhdimisht. Zakonisht fillon të hedhë objekte që ka rrotull.
Pse rrinë burrat në marrëdhënie të tilla të dhunshme?
-Për të mbrojtur fëmijët. Burrat e abuzuar zakonisht nuk duan t’i lenë fëmijët me gratë abuzive. Shpesh kanë frikë se nëse largohen nuk do lejohen t’i shohin me kurrë fëmijët e tyre. Burri ka frikë se mos nëna i thotë fëmijëve se ai është i keq dhe nuk i do ata.
-Marrja e fajit. Shumë burra mendojnë se është vërtet faji i tyre dhe e meritojnë këtë trajtim. Ndjehen përgjegjës dhe mendojnë se realisht duhet të bëjnë diçka.
-Varësi. Burrat e abuzuar janë zakonisht mendërisht dhe emocionalisht të varur nga partneri. Ideja e ndarjes i bën të ndihen keq.

Detyra Plote