ESE ME TEME: Atdheu Im

ESE: Atdheu Im

Atdhe, nje fjale qe menjehere te sjell ndermend vendlindjen tone te bukur. Per ne shqiptaret atdheu eshte shume i rendesishem. Por ende shume toka shqiptare ndodhen jasht kufijve te shtetit shqiptar.

Historia me ne shqiptaret eshte treguar jo miqesore dhe shpesh shume e padrejt. Edhe pse tokat shqiptare shtrihen ne disa shtete, ne na bashkon e njejta gjuhe. Gjuha jone e bukur shqipe, edhe pse armiqte tane ne shekuj jane munduar ta zhdukin. Por nuk na bashkon vetem gjuha qe ne flasim, por edhe e njejta kulture dhe tradita shekullore.

Kohet kane ndryshuar. Bota eshte bere me e mire. Ajo eshte bere me e mire sidomos per ne shqiptaret. Shume te drejta tashme ata i kane fituar. Por ne duhet te perpiqemi si komb, te gjithe shqiptar sa jemi, per ta bere nenen tone Shqiperi zonje. Te gjithe ata shqiptare qe ndodhen jashte kufijeve te shtetit ame, duhet te kerkojne te drejtat e tyre dhe ne duhet ti mbeshtesim me dashurin e vellait per vellane.

Pavaresisht se jetojme te ndare ne shtete te ndryshme, edhe pse kemi edhe diferenca, ne duhet ta duam dhe ta mbeshtesim fort njeri tjetrin. Ta ndiejme prane njeri-tjetrin. Une nuk jam dakort qe disa nga bashkmoshataret e mi nuk e pelqejne menyren se si ata sillen e flasin gjuhen shqipe. Kjo nuk eshte rruga e drejt. Perkundrazi ata kete gjuhe te bukur e kane mbrojtur edhe me gjakun e tyre. Ata edhe mund te mos e flasin shqipen si ne, por ata perpiqen qe ta mesojne mire ate. Prandaj ata jane per t’u lavderuar.

Kur udheton jasht atdheut e ndien se sa shume ai vlen. Vendi me i dashur eshte shtepia jote, keshtu dhe atdheu yne, Shqiperia eshte shtepia e perbashket e shqiptareve kudo ata jane. Pasuria me me vlere eshte atdheu. Kur je larg tij malli te tret e zemra te duket bosh. Aty kemi lindur, mesuar fjalet e para shqipe. Aty kemi femijerine tone, lodrat tona, shoket dhe shoqet tona. Atdheu eshte vendi ku ti ke thene fjalen nene dhe ke hedhur hapat e pare. Per atdheun mund te shkruash gjithe jeten tende, por perseri kjo do te ishte pak. Nuk mjafton vetem ta duash ate, por edhe te punosh e luftosh per te.

Detyra Plote

ESE:Familja IME dhe UNE

ESE:Familja IME dhe UNE

Vijmë në jetë si engjëj jo të kotë,vijmë në jetë si një shpirt i ri,vijmë në jetë për të lumturuar dy persona e për t’ia bërë jetën atyre më perfekte,vijmë në jetë..eh,më saktë erdha në jetë,erdha në jetë nga dy njerëz të mrekullueshëm,nga një dashuri e pafundme dhe sot jam kjo që sheh cdo person tjetër,cdo njeri është i vecantë,cdo njeri

shpesh nuk është ai që duket ne pamje të parë..Shpesh gënjehemi nga pamja e parë dhe biem pre e një iluzioni të gabuar e plot imazhe fallco. Të flasësh për dikë është tepër e vështirë,prandaj si fillim duhet të flasim për veten tone. Kush jemi në të vertetë...si erdhëm në këtë botë mizore por nga ana tjetër tepër madhështore. Të flasësh për veten gjithmonë duhet ti drejtohesh unit tënd si të ishte një person tjetër. E kam parë veten time të rritet e kam qenë e vetmja që i jam gjendur pranë,jam e vetmja që di cdo gjë që do,cdo gjë që urren..cdo gjë për të cilën do të dhuronte jetën. Vetëm unë mund të flas për ty sepse unë jam TI. Po rritesh,dhe unë të kam parë të rritesh,cdo ditë,se kam jetuar me ty cdo sekondë timen,kur ke qenë mire dhe kur ke qenë keq,kur ke pasur aq shumë njerëz përqark dhe kur ke qenë plotësisht vetëm. Njoh ata që të duan dhe ata që nuk të duan,njoh njerëz që të urrejnë dhe iu buzëqesh,sepse realisht kanë dhënë një kontribut të konsiderueshëm që ti të bëhesh ti. Dhe e di? Jam krenare për ty,sepse je krejt e zakonshme dhe njëherazi krejt e vecantë ,sepse di të vesh maska për të fshehur atë që ndjen,sepse ti më mirë se kushdo ke ditur gjithmonë ta mbulosh dhimbjen me një buzëqeshje dhe ta sfidosh atë. Jam krenare sepse ke kaluar aq shumë sfida dhe qëndron akoma e fortë,dhe dukesh kaq e pathyeshme,të admiroj! Jam krenare për ty dhe do doja të isha ti,dhe eshte privilegji im që jam Ti. Jam ajo vajza e ndrojtur në pamje të pare,jam ajo që qesh në castet më të bukura të jetës,jam ajo që di të falë ndoshta edhe për gabimet më të mëdha e mizoritë e kohës. Mund të quhet e padrejtë të flasësh për veten pasi gjithmonë tregojmë vetëm anën e mirë.. Por jo...ndal kohën për një cast dhe tregoj anët e mia më të errëta që askush përvec vetes time nuk i di. Jam ai tipi që qëndron i heshtur gjatë gjithë kohës por në castin që më lëndojnë di të shfaq anën negative,por të shfaqësh anën negative për një moment nuk do të thotë të jesh e tillë gjthmonë pasi të mbrosh veten është njësoj si të lejosh dikë të fluturojë në qiellin e pafund i lirë per t’u kthyer më pas në castin që do për ta bërë jetën më superiore në cdo aspekt.

Detyra Plote

ESE:Ekzistencializmi është humanizëm!

ESE:Ekzistencializmi është humanizëm!

Të jesh ekzistent nuk do të thotë të jetosh, por të jesh hija e atyre që të rrethojnë, të biesh në sy dhe të kesh vëmendjen e personave të cilët çdo kush do të donte t’i kishte pranë. Gëzimi më i madh i njeriut është të ekzistojë për këdo, veçanërisht për një person, ose për një grup njerëzish që në jetë marrin emrin familje.

Ekzistencializmi shihet kudo, tek kushdo që ti vetë hedh sytë. Nëse sheh dikë të qeshë, të luajë, të vrapojë, apo të marrë frymë do të thotë që po sheh dikë që ekziston, që është kapur fort pas të ashtuquajturës jetë dhe po lufton me çdo kusht që të jetë pjesë e saj. Këtë gjë nuk mund ta blesh apo ta shesësh, sepse nuk ka valutë për të. Këtë gjë vetëm mund ta falësh. Por si mund të jesh kaq human me diçka që shumica e jetëve nuk besojnë? Çdo kush të është mirënjohës nëse për një çast të vetëm ti i hedh sytë. Me këtë gjest e bën atë ekzistent ndaj një bote joekzistente. Pikërisht ky gjest është humanizëm, pra ekzistencializmi &eu ml;shtë humanizëm.

Në një rast tjetër ti je arsyeja e jetës së dikujt tjetër në këtë botë. Ekzistenca jote mban në jetë prindërit e tu, të afërmit, të dashurin e jetës sënde dhe ti nuk e vë re se sa shumë i rëndësishëm je për ta. Si mund të tregohesh ti humanist ndaj tyre? Mjafton të jetosh, të ekzistosh dhe të mirmbash të ashtuquajturën jetën tënde të sigurtë dhe bashkë me ty do të ekzistojnë dhe një numër i konsiderueshëm njerëzish.

E njëjta gjë vlen dhe për ty. Ti ekziston falë prindërve të tu, jeton për shkak të dikujt apo diçkaje e cila përpiqet të ekzistojë për shkakun tënd. Dhe në këtë mënyrë krijohet një zinxhir ekzistentësh që qëndrojnë të lidhur fort me njëri-tjetrin. Nëse një prej tyre humbet apo resht së ekzistuari, të tjerat po të njëjtin fat do të kenë. Forca është e barabartë ndërmjet të gjitha hallkave, sepse ashtu është dhe forca edashurisë ndërmjet tyre, e barabartë. Pra, ja tek iu përgjigjëm dhe pyetjes mundimtare se përse ne ekzistojmë. Ne ekzistojmë prej dashurisë dhe për dashurinë.

A mund të paraprijmë ne dobësimin e një hallke? Sigurisht që jo, kjo për shkak se akrepat e orës janë koherent, nuk mund të të paralajmërojnë për diçka që do të ndodhë, por për atë që po të ndodh në atë çast. Ti thjesht përpiqu të jesh ekzistent për veten tënde dhe hallkat e tjera do të jenë po në të njëjtën formë. Ti ekziston si ti, përpiqesh të ruash dhe të përballosh atë peshë që të është besuar, për të tjerat kujdesen ata që kanë përgjegjësi. Ti përgjigju për atë që të takon, ekzisto jo për humanizëm, por për një arsye më të madhe se kaq, për të jetuar dhe për të përballuar atë përgjegjësi që të takon.

E gjitha kjo është humanizmi të cilin ti ke për detyrë ta bësh, sepse çdo kush e di se ti nuk do të dëshiroje këputjen e hallkave që ndodhen sipër teje. Ekzistenca e tyre mundëson dhe tënden. Ky është humanizmi yt, të ekzistosh për të bërë të mundur ekzistencën e hallkave që ndodhen pas teje. Sigurohu të ekzistosh pra.

Detyra Plote

ESE:Të jetuarit mes dashurisë, tradhëtisë dhe humanitetit

ESE:Të jetuarit mes dashurisë, tradhëtisë dhe humanitetit

Njerëzit kanë një jetë jo të sigurtë, një jetë në të cilën gjenden mjaft elementë sa të mirë aq edhe të këqinj. Janë tradhëtia, besnikëria, dashuria, humaniteti dhe shumë e shumë të tjera.
Çfarë e bën njeriun të jetojë? Kurioziteti, ideja dhe mendimi se çfarë do të ndodhë nesër, pasnesër e kështu me rradhë. Por për kë është më vështirë apo më thjeshtë për të pritur të nesërmen? Ndoshta për të dyja gjinitë, ndoshta për njërën prej tyre. Jeta nuk është fare e thjeshtë. Prandaj dhe çdo kush

përpiqet që të gjejë ngushëllim tek një tjetër person i cili mund të jetë personi i jetës së tij. Burri ose gruaja, krahu i djathë i njëri-tjetrit. Kush do të mund të durojë më shumë pranë tjetrit pa e tradhëtuar? Gruaja sigurisht, shembulli më i mirë i besnikërisë dhe dashurisë. Prandaj dhe shquhet për brishtësinë e saj, sepse është kaq e kujdessh me në atë që bën.
Ndërsa burri tenton gjithmonë të jetë human pranë saj, të jetë i ndjeshëm dhe të shfaqë interesin që ajo kërkon prej tij. Përpiqet të rezistojë sa më shumë të jetë e mundur nga tundimi i tradhëtisë. Ai nuk ka frikë nga tradhëtia, por ka frikë nga ajo çfarë mund të humbasë, ose jo. Ka frikë se mos ndoshta ai kristal që mban në duar do të mund t’i rrëshkasë çastin kur do të jetë i shpërqëndruar nga tradhëtia. Pasojat dihen, kristali do të thyhet. Por sërish ai nuk do të tregojë kujdesin e nevojshëm. Do të mërzitet shpejt me të njëjtën pamje të mënjgjesit që pas sa kohësh do t’i duket si diçka e vjetër, si një ushqim që e konsumon tre herë në ditë dhe që ta shmë nuk është asgjë tjetër veçse një ushqim i dalë kohe. Çudi, sepse ushqimi nuk mund të quhet demode, por një burrë i uritur do ta bënte këtë gjë.
Ai thjesht nuk mund të arrijë të imagjinojë mijëra mënjgjese të njëjta, me të njëjtën fytyrë, me të njëjtën aromë, me të njëjtën këtë apo atë. Është shumë e vështirë. Dhe kështu nisin mendimet e turbullta. Nuk je më ai frikacaku i disa kohëve më përpara që kishte frikë të hidhte spirancat e mendimeve drejt hapësirave të ndaluara. Tashmë ke nisur të kuptosh që nuk po të sheh askush, nuk mund të të spionojë njeri dhe se i ashtuquajturi gardiani grua nuk mund të hyjë dot në qelinë e mendimeve. Mendimet e këqija po të kapëlojnë kokën dhe ti as që po e vë re fare. Tregohesh i shkujdesur. Mendon për një tjetër duke patur tënden përballë dhe sa herë që të pyet se si du ket ti mendon pa hezituar: Jo më mire se ajo që pashë dje në market apo rrugë, apo ku ta di unë. Dhe nga nevojë për tu përgjigjur, dëgjohen fjalët: Shkëlqyeshëm e dashur! Ironia jote është në maksimum.
Sikur ajo të dinte atë që po mendoje?! Kristali me siguri që do të thyhej. Por jo, ai vazhdon të qëndrojë i bukur si në fillim. Dhe ti sërish nuk tregon kujdes. Duket që nuk e di se ç’ke në krah. Mendimet nisin të shprehen konkretisht. Dëshirojnë çdo ditë e më shumë të të kontrollojnë, duan të të marrin nën vete dhe të të bëjnë një njeri të mbaruar. Tashmë ti nuk mendon më, ke nisur të veprosh pa e pyetur veten mirë. Aroma dhe kurioziteti i shijes së një ushqimi tjetër po të bën për vete. Racioni yt i preferuar tashmë të është mërzitur, ke nisur ta shtysh tutje pa asnjë arsye. Shpreso të bësh gjënë e duhur ndryshe, nuk do të ketë kthim pas.
Nuk mund ta quash veten të ngopur pa e provuar qoftë edhe pak. Dëshiron të dish me patjetër nëse është pikant apo i ëmbël, i kripur apo... kush e di se si. Dhe pasi ke shuar kuriozitetin rikthehesh tek racioni yt, tek i ashtuquajturi demode. Tashmë e adhuron me gjithë shpirt, të duket më me shije se kurrë. Shpreso që të mos jetë ftohur, ndryshe do të shohësh një kristal të copëtuar.

Detyra Plote

ESE:Shqiptaret kombi me i vjeter I Ballkanit

ESE:Shqiptaret kombi me i vjeter I Ballkanit

Shqiptaret e lashte nenkuptojme Iliro-Pellasget ne kuptimin e trashegimise se emrit etnik pasi emri i Ilireve dhe Ilirise ishte i njohur ne perjudhen historike, ato si etni ekzistonin me parpara, sepse sipas studimeve gejnalogjike mbartesit e genit te pare "I" Dinarik ne Europe, kane qene populli paleolitike i pare 40.000-35.000 vjeçare i cili krijoj racen qe quhet "raca Adriatike" ose Dinarike. 

Plejada te tera perfaqesuesish te shkences kane dhene ndihmese te frytshme per 

ndricimin e problemeve themelore te pellazgologjise ne kuadrin e kulturave 

mesdhetare. 

Hans E. Tunman (1746-1778) i pari studiues, që ju kushtohet pellazgëve në kohën moderne, i njeh ata si popull autokton para helen në rajonin e Egjeut, dhe shqiptarët pasardhës të tyre. Nënvizon se: “Pellazgët janë stërgjyshët e lashtë të maqedonasve, epirotëve dhe shqiptarëve dhe për rrjedhim edhe gjuha shqipe rrjedh nga ajo pellazge”. 

Gjeografi francez Konrad Maltebrun (1755-1826) shkruan se gjuha shqipe ka karakter pellazgjik, sepse sipas Herodotit emrat e shumë perëndive vijnë nga gjuha pellazge. 

Robert d’Angely (1893-1966) studiues francez, që gjuhën pellazge e lidh me shqipen, epikat e Homerit fillimisht janë shkruar në gjuhën pellazge, më pas u transkriptuan në gjuhën helene

Gjurmët e para materiale dhe më të vjetra të ekzistimit të jetës në këto troje, janë zbuluar në fshatin XARRË ( afër Sarandës) . Këto janë: vegla pune, armë, stoli, enë nga dheu etj. Prejardhja e tyre daton që nga koha e paleolitit të lartë, që vazhdon afërsisht 40.000 – 6.000 vjet para e.s.

Ne krahinen e dardanise (Kosova e sotme) kohët e fundit janë vënë re pesëdhjetë mbishkrime “zeusiane”, tashmë të botuara, shfaqje të tjera të panumërta të trashëgimisë kulturore dhe të teogonisë pellazgjike. Duke mbajtur parasysh lashtësinë dhe vazhdimësinë kaq të qartë e të pandërprerë, studiuesi i shquar i mesjetës, Alen Dyseljë, ka thënë më 1981: “Historia na mëson se lidhur me Kosovën, serbët janë pushtues të ardhur mjaft vonë”..

Kombi shqiptar eshtë një nga më të vjetërit në Ballkan e në botë. Kjo për arësye se ky komb eshte identifikuar më herët si ilirë, ku këta të fundit kane një prejardhje ose nje rrenje te vjeter pellazge. Pellazget konsiderohen si ajo popullsi që ka hedhur rrenjet ne qytetërimin mesdhetar , që me vone do të ndahej në qytetërimet greke, romake, ilire etj. Pra themi se popullsia parahelene e Greqisë dhe disa popullsi te tjera ishin pellazge .Shqiptaret jane sterniperit me autentike te pellazgeve, dardaneve dhe te ilirëve të vjetër .

Edhe pas shume peripecive historike, lufterave, pushtimeve etj, pellazget – iliro –shqiptaret e ruajten me mijera vjet te papërlyer genin e vet me bukuri të virtyteshme. 

Dëshmitë të kesaj përcjellje vlerash jemi të gjithë ne sot. Shpalosja me e madhe e ketyre vlerave ishte festimi madheshtor i 100 vjetorit të shpalljes se pavaresise, gjatë të cilit edhe njëherë treguam se qëndrojme denjesisht përkrah kombeve të tjerë të botës. 

Se pellazgët dhe ilirët e kanë një prejardhje të lashtë në këto troje dhe se ne jemi pasardhës të denjë të këtyre civilizimeve, flasin shumë studime jo vetëm të studiuesve shqiptarë, por numri më i madh i tyre është nga ata të huajt. Në baze te shkencës së mirëfilltë, teoria tanimë e dëshmuar e prejardhjes së shqiptarëve të sotëm nga pellazgët dhe ilirët e lashtë, askund nuk kontestohet.

Detyra Plote

ESE ME TEME DASHURIA

ESE:Dashuria

Te jem e sinqerte eshte pakez e veshtire per mua si nja adoleshente 16 vjecare ta perkufizoj ndjenjen me te bukur ne bote, dashurine. Kam menduar gjate per kete gje dhe akoma vazhdoj te mendoj. Mendoj se eshte casti per te bere nje dallim per fjalen “dashuri” sepse eshte nje term teper i g
jere.thote se kur dashuria midis dy qenieve humane merr persiper karakteristika te lidhura me romantizmin si malli, deshira, pasioni apo bashkimi fizik, kjo, percaktohet si dashuri romantike qe dallon se teprmi nga ndjenja e dashurise se perzemert qe ne ndjejme kundrejt pjesetareve te familjes apo personave te tjere shume te afert me ne. Une, tani dua te flas per dashurine romantike, nje nga lakmite me te medha te njerezimit.
Kohe me pare rastesisht lexova nje shprehje te Herman Hesse qe thote se dashuria eshte aftesia e te interpetuarit dhe e te kuptuarit.
Dashuria eshte nje ndjenja me e fuqishme qe ekziston, motorri i vertete i botes, eshte ajo qe na ben zgjohemi cdo mengjes me nje qellim, eshte ajo qe na con perpara ne cdo cast.
Dashuria, nje subjekt i pafund per kenge, poezi, romanca, filma, nje muze e privilegjuar per te gjitha artet, nje shtepize ku te gjithe artistet kane gjetur strehe.
Dante ne Komedine Hyjnore shkruante: “Dashuria eshte ajo qe leviz diellin e yjet e tjera.”
Te dashurohesh me te vertete do te thote te hysh ne nje dimension tjeter, te ndryshosh planet ndoshta edhe univers. Do te thote te largosh qendren e botes tende e ta drejtosh drejt nje pike tjeter referimi. Fari i mendjes sone ndriçon nje imazh te vetem dhe gjithe pjesa tjeter mbetet nje sfond i bardhe e i pajete. Ky imazh mbizoteron gjithmone ne qenien tone e eshte perhere me ne, ne pune,ne shkolle,ne udhetime, pra ne cdo cast ai eshte i ngulitur si nje damke ne mendjen e zemrat tona. Une besoj se ne fillojme te dashurojme atehere kur njohim intimitetin shpirteror te personit tjeter, detajet me te vogla te tij gjera qe te tjereve mund tju duken teper te parendesishmee vulgare. Ne fiilojme te dashurojme atehere, kur ne arrijme te kuptojme se si do te vepronte e ne nje situate e se si do te sillej ne nje tjeter pra botekuptimin e tij, kur me nje shikim te vetem arrin ti komunikosh çdo gje qe kishe per ti thene, kur nuk ka nevoje per fjale sepse thellesia e syve i ka thene te gjitha, e me e rendesishmja kur arrin ta pranosh personin tjeter me gjithe difektet e te mirat qe ka.
Tek “Nje shetitje e paharrueshme“ Nicholas Sparks shkruan se dashuria ne fillim do t´ju bej te qeshni e pastaj do te qani, por gjithsesi ajo do te mbetet dicka e paharrueshme njesoj si shetitja qe ben nen yje Xhemi dhe Londoni. Me te vertete do te qajme ne nje cast, por do jemi duke lotuar per dashurine. Dashuria mund te na zhgenjeje e te na e thyej zemren ne 1000 copeza ama me mire te dashurosh e te humbesh sesa mos e njohesh kurre cdo te thote dashuri.
Ti jepja dashurise nje perkufizimin timin, personal nuk ishte aspak e lehte por mendoj se me cfare kam pare e perjetuar, ja dola mbane. Do te me pelqente ta mbyllja kete esse qe cuditerisht rezultoi dicka e kendshme me shprehjen me te bukur per mendimin tim te nje njeriu te madh Aristotelit :“Dashuria eshte kompozimi i nje shpirti te vetem qe jeton ne dy trupa te ndryshem.”

Detyra Plote

Ese argumerntuese: Lendet shkencore parapelqehen me shume se ato natyrore.

Ese argumerntuese: Lendet shkencore parapelqehen

 me shume se ato natyrore.

 Shkolla ! Shtepia e dijes !Ajo e cila mban gjithmone dyert hapur,e qe ne “tryezen” e saj servir “ushqimin”me vlera te pacmueshme , dijen ,per te gjithe “udhetaret” te cilet ndalojne aty.Shkolla!.Aty ku zhvillohen shume lende shoqerore,natyrore dhe shkencore,te cilat pasurojne bagazhin tone mendor vit pas viti. Vendi ku kalojme pjesen me te madhe te kohes sone ,si dhe vendi ku hedhim themelet e sigurta per te ardhmen tone.Aty ku bashkohet natyra dhe shkenca,thjesht aty ku mesojme te panjohuren si dhe njohim me mire te njohuren.

Bera nje paranteze per rendesine dhe kontributin e shkolles ne formimin tone intelektual dhe shoqeror,per tu ndalur me pas tek lendet qe zhvillohen,tek premisat,aspiratat apo tek te preferuarat ore ,kjo edhe ne varesi te vullnetit ,deshires apo thjesht gjetjes se vetvetes tek nje lende e caktuar. Nje rol te rendesishem luan ajo se cfare ne “enderrojme” apo presim nga vetja ,per nje te neserme,karrierre apo profesion. Shpesh-here ne ,nxenesit nuk shkelqejme ose nuk jemi “elitare”ne te gjitha lendet,por mbajme me me “hater”,ato lende ku ne japim maksimumin tone,dhe kete gje e bejme me deshire. Shume priren drejt lendeve natyrore:fizike,kimi,biologji te tjere priren te lende ekzakte ,shkencore :matematika. Po pse ne pergjithesi nxenesit priren me shume te lendet shkencore,p.sh te matematika dhe jo te lendet shoqerore apo natyrore?Shpesh-he re kemi degjuar shprehjen qe : “Matematika eshte lende me te lindur”te jete e vertet kjo?S’besoj,cdo dite e me shume po vihet re nje tendence drejt zgjedhjes apo mesimit te saj. Ndoshta pikerisht ato misteret e saj ,enigmat e perhershme X dhe Y ,qe asnjehere nuk i gjen,qe ka plot te tille ,te terheqin me misterin e tyre,drejt zgjidhjes. Pikerisht ai X dhe Y i fshehur ne nje ekuacion qe ne pamje te pare te duket krejt i thjeshte ,te mban ngjitur pas vetes per ore te tera ,derisa i gjen,dhe ne fund te japin kenaqesine e fitimit,triumfit te nje cmimi “note te mire”.Pikerisht ky “germim”i se vertetes ,ngjit pas vetes shume nxenes te cilet ju pelqejne veprimet matematikore,me shume sesa fjalet “pergjithsuese” te nje leksioni biologjie p.sh.Ata jane te sigurte qe 1+1 bejne 2 dhe nuk ka variant tjeter dhe nuk ekziston ndonje Njuton,Paskal apo ndonje tjeter te kete thene ndryshe.Pikerisht ,te qenurit strikt ne ate qe thuhet,”te kursen” te mbajturit mend te ligjeve te ndryshme te fizikes,kimise apo biologjise. Lendet shkencore kerkojne pak fjale dhe shume veprime,ndryshe nga lendet natyrore te cilet kerkojne shume fjale.. Nje arsye tjeter mund te jete qe lendet shkencore ka vetem nje variant ne zgjidhjen e problemeve te tyre,,nuk ekziston nje i dyte,e kunderta p.sh mund te ndodhe ne lendet e tjera ku mund te ekzistojne shume variante ne lidhje me nje ceshtje apo nje “ekuacion”te caktuar ,dhe ke veshtiresi ne gjetjen e tij.Tjeter e mire e lendeve shkencore,e cila mund te jete nje arsye qe nxenesit priren me shume tek keto te fundit eshte:Mosmbajtja mend e shume perkufizimeve,termave apo emrav e te autoreve te shumte ,nderkohe qe te matematika ka veprime strikte,fikse dhe ndoshta “ligji”me i rendesishem i cili duhet mbajtur mend eshte “Teorema e Pitagores” e cila edhe kjo ne vetvete mban veprime matematikore,ku edhe po nuk t’u kujtua emri i saj,mjafton veprimi matematikor dhe problemi zgjidhet. Pra nuk nevojitet “mbajtja” mend e matematicienve per te zgjidhur pikepytjet qe mund te lindin. Arsye tjeter mund te jete noshta edhe numri i vogel I “mesuesve” qe ka ekzistuar para disa viteve,te cilet kane dhene lendet shkencore,dhe vihet re nje tendence ne rritje e atyre te cilet kerkojne cdo dite e me shume “ gjetjen” e X apo Y-se.Ndoshta edhe pse lendet shkencore,matematika p.sh nuk kerkon prova laboratorike te biologjise apo te fizikes,reaksione kimike te kimise per te gjetur nese ky element kimik bashkevepron ose jo me el ementin tjeter.,nderkohe qe te matematika te gjitha numrat e “gjejne veten te njeri-tjetri”mjafton vetem te kryhet veprimi mes tyre qofte ky mbledhje,zbritje,shumezim apo pjesetim. Ndoshta sepse llogjika e perdorur ne matematike(jo se mungon te lendet tjera)por rruga deri ne gjetjen e te panjohures ,te terheq ne vetvete,dhe shpesh-here ndoshta i perngjason atyre problemeve qe na parashtrohen dita-dites ,qe edhe pse nuk kane veprime matematikore,duhet te ndjekin nje rruge me “shenja sinjalistike”pra nje vije llogjike deri ne zgjidhjen e problemit,perfundimisht. Gjithashtu nje arsye tjeter mund te jete edhe qe sot,ne kapitalizem,me zhvillimin e ekonomise dhe levrimit te hapesirave te reja per pune,shume nxenes jane te prirur drejt turizmit,ekonomise,
kontabilitetit,apo edhe finances, ku baza ,A-ja e tyre eshte matematika. Pra nje arsye e forte eshte edhe “ftesa”qe ju ben tregu ,per tu bere te sukseshem ne hapat e metejshem,qofte ne bisnes,banke,apo edhe ne inxhinieri ndertimi. Te gjitha keto arsye qe permenda,mes shume te tjerave noshta kane luajtur nje rol thelbesor ne parapelqimin e lendeve shkencore ndaj atyre natyrore,kjo jo per te zbehur rendesine dhe vleren e “natyres” po thjesht qe shkenca ekzakte ka zere me teper vend ne “oazet” e mendjes te secilit prej nesh.
Por pavaresisht kesaj vlen te permendet faktit qe per te qene nje njeri i sukseshem si ne natyre,shkence apo shoqeri duhet te kesh njohuri nga te gjitha,te mbushesh ate “oqeanin” tend te dijes me “pika”njohurie nga te gjitha fushat ,pavaresisht faktit se cilat pika peshojne me shume ne nje te ardhme te afert. Oqeani yne i dijes ka nevoje per “pika” njohurie,sado qe te vogla te jene keto te fundit,sepse pa to ,qofte edhe per mungesen e nje te vetmes do te ndihej i “vogel” dhe jo i afte per te “perplasur valet”ne “brigjet” e jetes. Me nje “oqean” te pasur dijesh do te jemi gjithmone te zote,te afte per tu bere “kapiten”te forte anijesh,(te papriturave qe na vendos jeta).

Detyra Plote

ESE : “Njeriu edhe kur e ka pushtuar lavdine ka nevoje per zemernjerezore qe e cmon dhe e do”

ESE : “Njeriu edhe kur e ka pushtuar lavdine ka nevoje per zemernjerezore qe e cmon dhe e do”

Realiteti njerezor tregon dhe pranon qe ka njerez qe per merita, per vlera apo per arsye te vecanta kane shkelur podiumin e lavdise, e kane pushtuar ate me gjithe forcen e tyre.Ka njerez qe I njohin keto cilesi, por ka dhe nga ata qe nuk e kane njohur kurre me pare. Por keta njerez vertet nuk I kane

njohur keto lavdime por kane pasur prane njerez qe I cmojne dhe I duan, sepse shum njerez mendojne se lavdimet jane thelbi I lumturise.por harrojne se lavdimet jane si nje “kuceder” qe ha njerez. Lumturia nuk mund te blihet me asgje. Lavdi mund te rezatosh po jo lumturi.

Mik I mire eshte ai qe e degjon zemren e mikut te tij nen poteren e dellgeve te jetes dhe jo ne qetesine dremitese te yjeve.Jeta, eshte si deti ku njeriu niset nga nje breg dhe asnjehere s’arin ne bregun tjeter. Gjithnje mbytet midis dy brigjeve.bota te duket bosh kur te gjithe te braktisin. Eshte e veshtire te jetosh me persona te cilet te duan vetem per interes. Vertet ata njerez nuk e kane provuar lavdimin por kane ne krah persona qe I duan ashtu sic jane, kurse keta njeres qe kane hypur ne podiumin e lavdise vetet mund te kene para , fame por I mungon lumturia. Lumturia nuk mund te blihet me asgje, notat e lumturise nuk jane gjithmone ne doren tone. Keta njerez kane shume nevoje per persona qe ti duan me gjith zemer, me zemer te paster dhe jo per interes.

Gjithmone lind dhe egziston nevoja e pranise se dikujt e cili te ngroh me pranine e tij njelloj sikur je afer nje vatre zjarri. Gjithnje eshte e nevojshme dashuria se pa te nuk ka jete, nuk ka kuptim as fjala lavdi . Edhe kur je njeriu më me fame , më me lavdi duhet prania e nje zemre njerezore qe te te tregoje ne cdo moment se cili je , te te tregoje vlerat qe ti ke, duhet nje zemer qe te cmon e te do perjetesisht, te mbush me dashuri dhe te frymezon per te ecur perpara ne rrugen me te drejte, te ndershme dhe te pa gabuar , qe te qorton ne momentet e duhura , te keshillon dhe inkurajon.
Sa mire qe diellin e ka ne dore natyra, sepse pot a kishin patur njerzit , kushedi se cfare do te benin me te.

Detyra Plote

Ese:Si e perfytyroj une te ardhmen time?

Ese:Si e perfytyroj une te ardhmen time?
Sa shpejt qe iken jeta ! Ajo hap krahet e saj te brishte dhe merr fluturimin e larget per te na cuar ne horizonte te panjohura per ne. Momentet zgjazin kaq pak sa nganjehere me duket se lumturia te rreshqet nga duart pa e kuptuar aspak dhe nga femjieria jeta mbetet vec nje kujtim i embel dhe i ngrohte qe te ngjadh shume nostalgji.Koha ecen edhe pse ne nga njehere nuk duam. 

Shpirti na kerkon qe perhere te mbetemi femije te ngelimi te vegjel e te pafajshem te vrapojme mes luleve duke qeshur e kenduar te kapur per dore . Por gjerat ndryshojne befasisht dhe ne te gjithe bashke me to.Troket ne dere ai cast kur bota merr te tjera ngjyra gjithcka na duket me e madhe ,e tashme jemi rritur. Ne zemren e brishte ndizet nje drite e re e forte e shkelqyer e na duket se jeta vec ne na pret , ta ndjekim ta pushtojm fort ne krahe , ti flasim cdo deshire cdo enderr ti japim te ardhemn tone . Sa plane sa mendime e ide na vlejne ne shpirte qe duanm te shperthejne , te lulezoje , te tregojme q e jemi ketu se e duam boten , i duam edhe njerzit . 
E ardhmja na duket kaq magjike e mistershme sa mezi presim te zgjasim duart e ta perkellelim ta bejm tonen te jetojme cdo cast te saje me pasion e entuziasem ,te ndjejme lumturine por edhe lotet. Cdo dite zgjohemi me nje enderr te re , cdo mengjes nje tjeter ylber duam te kapercejme ,kurre nuk ngopemi ,se per ne gjerat jane kaq te bukura krejt te verteta. Ajo qe gjithmon kam dashur te bej ne jete eshte te jem nje mjeke per femijet . Asgje nuk ka per mua me te rendesishem se sa te gjendem mes femijeve qe kan fatin e keq te vuajne aq shume. Eshte kaq e bukur te ndihmosh krijesa aq te vogla e te embla , t'iu falesh nje buzqeshje t'iu dhurosh nje shprese per nje te ardhme qe gjithcka te jete me e mrekullushme.
 Secili nga ne ne kete bote e do pak ngrohtesi dhe do ishte kaq e vecant te mund t'ia dhuroja dikujt aq me shume vogelusheve fate keq. Sikur te mos ishin endrrat e te vegjelve vetem trishtim do te ndje hej kudo se iluzionet tona e mbajne shpresen te gjalle bejne qe nje diell i dyte te shkelqeje fort mbi njerzine . Jeta do ishte krejt fantastike sikur te jetohej me endrrat e brishta te nje femije.

Detyra Plote

Ese krahasim kontrasti : "Makbeth-Procesi"

Ese krahasim kontrasti : "Makbeth-Procesi"

Njeriu ne te gjitha koherat ka qene ne lufte me drejtesine ,si brenda vetes dhe jashte saj.Vete si natyre ai e ka te pamundur te rrije i qete dhe i pa tundur ne levizjet e jetes,qofshin keto te duhurat apo te gabuarat.Me te qarte kete mendim na i japin 2 autoret F.Kafka dhe Shekspiri me veprat e tyre te famsheme Procesi dhe Makbethi.

 Procesi paraqet historine e Josef K.-se paraqet historine e cdo njeriu,si trashegues I mekatit fillestar.Njeriu u debua nga parajsa dhe akuzohej se kishte mekatuar kunder ligjit burimor,ligjit te pare.Ne kete bote,njeriu po lane pasojat e mekatit original. Ai nuk e kupton nese ndodhet ne burg apo eshte I lire dhe as se cili eshte e c’pune kane te tjeret me te.Ajo c’ka nis si drame e dyshimit mbaron si drame e fatit njerezor.Jozef K iste nje nenpunes i larte banke,qe gezon respektin e pergjithshem,dhe ketu ne roman perfaqeson njeriun e ndjekur dhe te persekutuar nga nje force e erret dhe e padukshme.Duke mos ditur kujt t’i besoje dhe ku te kapet,ai ulet vete te perpiloje mbrojten e vet ne te cilen kerkon falje per cdo gje qe ka bere,duke firmosur keshtu aktin e fajesise dhe denimin e vet.Kjo force pervec se e erret eshte edhe kaq e dyshimte.Ne lidhje me Jozef K sistemi zhvillon nje process te caktuar i cili eshte llogjikisht i pa arsyeshem dhe thjesht mekani k.Por absurdi lind ne momentin kur edhe pse ky gjyq i pakuptimte merr vendimin per ta vrare,ai nuk eshte aspak i shqetesuar dhe i prêt me seriozitet Xhelatet.Kjo eshte nje zgjedhje gjeniale e Kafkes dhe tregon se drejtesia nuk funksionon sipas logjikes se njeriut,por sipas ligjit te me te fortit.Pra eshte nje sistem ku njeriu eshte I denuar te jete fajtor.Kjo gjithshtu lidhet edhe me teorine e Frojdit: Ne jete njeriu nuk ka nevoje te beje krime qe te denohet,cdo njeri mban ne koshencen e vet nje krim dhe eshte i afte ta beje ate.Edhe kur sipas te gjithe gjasave njeriu mund te denohet kot,ai ne thelb eshte nje qenie e pafajshme.Kjo shpjegon edhe pasivitetin e Jozef K gjate aktit te vrasjes.
Tema kryesore tek Makbethi ehte ambicia egoiste pa skrupuj pa meshire dhe pa ndergjegjie e cila eshte nje kuceder qe ha vetveten dhe krijon per zotin nje ferr mbi dhe.Ferri i Shekspirit eshte i bazuar mbi fakte te provuara nga eksperienca e jetes.Tragjedia e Makbethit dhe e zonjes Makbeth e perseritur qindra here ,me variante te ndryshme neper bote na provon qe ka nje gjyq dhe nje denim ketu per dhe mbi te ligun.Makbethi e di qe s’ka per ti shpetuar ketij denimi e megjjithate thumbat e ambicies nuk e lejojne ate te shkoje ne rrugen e drejte.Etja per pushtet ka hedhur hijen e saj mjegullore ne syte e Makbethit dhe Zonjes Makbeth.Jane te genjyer te dy,se s’kane qene gjakderdhes nga natyra po behen prej ambicies dhe dashurise mallengjyese qe kane per njeri tjetrin.Makbethi e do kuroren per te shoqen dhe Zonja Makbeth e do per te shoqin,duke menduar keshtu se kjo do u sjelle parajsen mbi dhe.Por ndergjegjia e tyre njerezore eshte teper e forte,dhe nuk mund ta mbytin v ec perkohesisht me forcen e vullnetit te tyre te celikte.Zeri i saj e ben Makbethin te kaloje nje nje vuajtje shume te madhe.Nuk fle,nuk qesh,nuk ndjehet rehat.sheh mankthe.Zonja Makbeth kupton gabimin dhe permbyset prej ndergjegjies se saj derisa shkon ne vetevrasje.Tragjikja ketu qendron ne vete faktinn se Makbethi dhe Zonja Makbeth e harrxhojne gjithe heroizmin e tyre per te shtypur te tjeret dhe per te vrare veten.Rruga qe hyne ishte fatale te mbaronte ashtu.Nepermjet kesaj vepre autori nga tregon se ndershmeria eshte rruga me e mire per te zgjidhur cdo gje.Ambicia gjithmone do ta na coje ne rruge qorre.Kjo teme mund te themi se eshte universale,sepse etja per pushtet ekziston ne cdo lloj kohe apo vendi. Dhe pavarsisht rrethanave,ajo te ben te ecesh ne rrugen e gabuar.

Pavarisht diferences se madhe kohore qe jane shkruar keto vepra,ne perseri mund te gjejme ne to pika takimi. Te dyja kane ne qender dramen njerezore te lidhur me absurdin.Temat e trajtuara lidhen me vete njeriun si individ qofte ky ne shek e 16 apo ne te 20,ne cdo kohe ai mund te hase probleme me drejtesine si brenda vetes ashtu edhe jashte saj.Shohim degradim te njeriut,te natyres njerezore,qofte klasicist,qofte modern.Njeriu eshte i destinuar te denohet edhe kur eshte me faj si ne rastin e Makbethit,edhe kur eshte i pafajshem ne rastin e Jozef K.Kjo eshte drama e te qenit njeri.

Detyra Plote

Ese letrare "Vetmia,kthim ne vetvete."

Eseletrare "Vetmia,kthim ne vetvete."

Personalisht vetmine e perceptoj si metamorfoze te gjendjes emocionale. Ne shpirte mbizoteron nje qetesi e ndikuar nga faktoret e jashtem. Individi e terheq veten drejt nje guacke ku mund te shohe me kthjellim cdo moment qe ka kaluar. Sa fjale e brishte dhe

e dhimbshme tingellon kur e shqipton:"vetmi",ama kur e kupton,mbyll syte dhe paqja sundon mbi cdo qelize te tupit tone. Nje ze i brendshem te peshperet dhe te thote:Mos u trishto,jemi bashke. Ahh...kjo eshte vetvetja qe te flet dhe te magjeps.
Nje proverbe e ndan vetmine ne dy drejtime:te kendshme dhe te eger. Vetmia eshte e kendshme kur e zgjedhim vet,mirpo ajo eshte e eger kur detyrohemi ne te!Ndonjehere e adhuroj momentin kur gjendem vetem ne shtepi. Nje frymemarrje e thelle dhe...BUM!Shperthej. Jam une ajo qe vezhgon,kontrollon dhe sundon.Kendimet,kercimet,hedhjet tani me nuk jane nje problem.Ama,kjo eshte vetem njera ane e medaljes se vetmise. Ajo vetmi (qe kurre mos qofte) e shaktuar prej zhgenjimeve te realitetit,te rendon,te peshon dhe nuk te le te marresh fryme lirisht.Nje vel palumturie te mbulon...Mbyllesh ne vetvete sepse mendon se tani me nuk ndodhet asnje aty per ty.Njerezit te duken si copa akulli qe nuk kuptojne.Eshte si te them...nje flete e bardhe e mbushur plot me ngjyta dhe ngadale,me boje te zeze e mbuloj ate.Ta percaktoj vetmine nuk eshte e veshtire,ama ta zgjedh ate eshte thuajse e pamundur

Detyra Plote

Ese argumentuese/ shpjeguese: Shkronja dhe fjala në art

Ese argumentuese/ shpjeguese: Shkronja dhe fjala në art

" Të gjitha shkrimet e tanishme kanë një karakter mbylles te cilat gjinden jashtë gjuhes së folur . Shkrim nuk është aspak një mjet komunikimi , ai nuk është një kanal i hapur përmes të cilit kalojnë vetëm qellime gjuhësore . Tërë nje çrregullim rrjedhë përmes fjalës , dhe i jep lëvizje gllabëritese që mban gjendjen e pezullimit të përjetshëm. Në të kundërt , të shkruarit është një gjuhë e materializuar që jeton në veten e tij dhe nuk ka aspak detyren t'ia besojë kohëzgjatjen e vet një vazhdimësie të lëvizëshme të përafersishme, por përkundrazi për të imponuar, nga njësia dhe hija e shenjave të tij , imazhi i një fjalë të ndërtuar para se të jetë shpikur . " Roland Barthes

Që nga ditët e parahistorisë gjuha ka kaluar një rrugë të gjatë parlelisht me njerëzimin . Ngjarjet që ne i njohim ( falë historisë ) janë ruajtur me anë të gjuhës . Por për të folur për gjuhën unë së pari duhet të flasë për shenjat e para që shërbyen si mjet për t’a shkruar atë . Gjuha është shkruar për herë të parë me anë të imazheve tani shtatë mijë vjet midis lumit Tiger dhe Eufrat me shkrim/shenja sumeriane - Akadiane . Qytetërimet e lashta kanë lënë gjurmë të historive të tyre me anë të ilustrimeve të thjeshta “mnemotechnique”, më vonë, te ashtequajtura në formë pyke . Fenikasët ( Phoenicians) ishin të parët qe zbuluan shenjat alfabetik që përbënin njëzet e dy bashkëtingëllore .

" Në qoftë se sistemet e ndryshme të shkruarit janë lindur veç e veç në kohë të ndryshme dhe në vende të ndryshme ( Mesopotami, Egjipt , Kinë , para- kolumbian Amerikë ) , duket se të gjitha shkrimet alfabetik kanë një origjinë të vetme. Krahasimi i alfabeteve të para , duke përfshirë i proto - Sinaitic shenja me alfabetin fenikas , është shumë e dobishme . Konvergjencat në forma , emrin dhe vlerës fonetik të shkronjave i krijojë atyre një lidhje familiare te pamohueshëme. Sa i perket alfabeteve aziatike ( nuk njohim me pak se dyqind ),mendohet së datojnë gjithë qysh ne kohen e shkrimit Brahmi . Të gjitha alfabetet e botës rrjedhin nga i njëjti burim : Lindjes së Afërme . " - Autor i panjohur.

Në mesjetë alfabeti u thjeshtësua. Më parë alfabeti shkruhej në të mëdha, pas kësaj periudhe, posaqerisht ne shekullin e IX, shkronjat mund te shkruheshin ne te vogla par shkak te shpejtesisë në të shkruar si ne te lexuar.

Pesë shekuj me vonë, Johannes Gutenberg, i lindur rreth vitit 1400, shpiku shtypsen e pare në vitin 1450. Ky zbulim privilegjoi artin e te shkruarit. Që nga këtu, shkrimi në materialet e ngurta si guri, mermeri, druri, si dhe shkrimi i realisuar me dorë manuskrit po praktikohet pak e më pak.

Gjatë rilindjes italiane, atëherë kur arti po mirrte përsipër shëndrrimin e tij nga një dije e thjeshtë si rrjedhojë talenti, në atë të saktë, si shkencë e cila ka baza në të cilat mund të mbështetej për të krijuar vepra siç mund të quheshin shkencore/ përpikta. Rilindasit italian lanë pas tyre artin e shkrirë në shkencë, që atëherë e deri më sot ato njohuri mendjendritëse mbizotrojnë dhe praktikohen me përpikshmëri për të arritur në një përsosshmëri artistike. Të gjitha këto të dhëna teorike mbi artin si shkencë e cila mund të praktikohet si shkencat e tjera, janë të ruajtura nga ana e shkrimit që shijojnë ditën edhe sot. Ky historan që morri përsipër teorifikimin e artit, dhe memorizoi atë njhet m e emrin Leon Batitsta Alberti.

Një nga figurat më të rëndësishme të Rilindjes, shkrimtar madhështor edhe filosof, në latinishtë e toskanë, teoricient i perspektivës matematike dhe më përgjithsisht atë të arteve.

Teorite e tij mbajnë mbi ligjet e perspektivës, që u muarrën nga artistët bashkëkohor të tij për tu përgjigjur prosive dhe nevojave në pikturë.

Me kalimin e kohës, njerzimi grumbulloi libra të panumërta që shërbyen si një mjet për të transmetuar njohuritë. Për t'a shqyrtuar temën e tekstit është e domosdoshme te flasësh në lidhje me mjetin si actor/ faktor i rëndësishëm në punën e shkrimit. Tjetër ngjarje pas shtypëshkronjes se Gutenberg, ishte paraqitja e makines se parë të shkrimit në vitin 1714 nga Henry Mill. Makina e shkrimit njeh suksesin e saj më të madhë gjatë shekullit të XIX. Roli i saj thjesht administrativ kaloi shpejt në fushat e artit që ende në ditët tona nënkupton nje nxitje te madhe.

Artisti nuk është mbyllur në një mjet të vetëm për të krijuar art me shkronja. Makina e shkrimit është një nga mjetet në mesin e shumë të tjerave. "Orgu në ujë " është një poemë figurative që është punuar në shekullin e IX-të,e cila përbën një praktikë të këtij lloj poeme edhe para kaligramit të Apollinerit. Mallarme në " Një hudhje zare nuk e çbënë kurre rastësine " krijon nje lojë mes tipografisë dhe sipërfaqes se fletës ... Dadaistët të cilët e kritikuan me anë të shkrim dhe të gjitha format e artit , luftën dhe shoqërinë borgjeze , dhe deri tek shpikja e kompjuterit , shkronja dhe fjala në art është shumë e përhapur.

Detyra Plote

Ese me Teme Jeta

Jeta … Nje fjale e cila permban kaq ndjenja por mbizoteron egoizmi. Egoizem si mund ta perkufizojme me nje term kete fjale e cila permban shume. Por te tille mund te quajme kohen e cila kalon pa pritur askend e duke menduar vetem per veten e saj, por koha eshte jeta. Hidh nje shikim
rrotull e sheh shume gjera por thelle brenda vetes nuk e kupton pse ekzistojme e bashke me ate qe sheh dhe ti vete nuk e ke kuptuar se cila eshte arsyeja pse eksistojme e ne ate cast kupton se sekondat, minutat, ditet, javet, muajt e vitet kane ikur pa te lajmeruar e ne cast kupton qe ashtu sic koha kishte kaluar ashtu do te kalonte perseri e casti I fundit kur ti e mendon kete eshte ne castet e fundit te jetes, e ti vdes pa e kuptuar si kaloi koha e ti ike nga ajo bote pa shijuar kohen e cila duket se te tradhetoi e te lodhi. 

E kur perseri mendon per te shkuaren shume gjera do te doje te ndryshoje, por sa keq qe koha nuk te jep mundesine te kthehesh ne te shkuaren e larget e cila duket sikur te ishte dje. E perseri sheh rrotull e kerkon ndonje gje qe nuk ka ndryshuar, por jo sepse dhe ajri ka ndryshuar, dhe qielli ka levizur edhe dielli nuk te pershendet me si dikur e as pemet nuk peshperisin, duket sikur ne ato caste koha per ty ka ngrire e nuk kalon , e jane pikerisht ato caste deshperimi qe ti deshiron te mbarojne sa me shpejt. 

Nata ra e kupton qe ajo erresire kaq e thelle e pafundme edhe plot ngaterresa te shfaq para syve jeten ne te cilen jetojme, nje labirint I vertete por pa dalje, fundi I labirintit eshte vdekja e cila duket se vjen shpejt. Por dhe vdekja do tia vlente nese ata qe ti le mbrapa do te ishin te lumtur por jo , vdekja sjell vetem trishtim por eshte I vetmi cast kur ti mendon se sa dhurate e vlefshme te ishte bere por qe nuk e shijove dot se nuk dite te menaxhoje kohen. Lumturia e dhimbja jane pjese e kohes e kalojne por a do te kishte lumturi pot e mos rrinte perkrah saj dhe dhimbja, por a do ekzistonte jeta pot e mos ishin keto ndjenja?! Pergjigjen do e kerkonim ne zemrat tona e zemra do ten a thoshte… Jo nuk do te ekzistonte sepse castet e dhimbshme te bejne te kuptosh vleren e lumturise e nese e kupton vleren e lumturise do te perqafoje jeten e do te pajtoheshe me kohen. 

“Koha eshte flori” e “Jeta eshte thesar “ e kemi per detyre ti ruajme ti vleresojme e ti duam. Shih perseri rrotull tani, bisedo me kohen e jeta perseri do te te perqafoje.

Detyra Plote

ESE: Boten prapa desh ta kthente dhe me ushte ta mberthente - Don Kishoti i Mances :

ESE: Don Kishoti iMances : Boten prapa desh ta kthente dhe me ushte ta mberthente!

Boten mbrapa desh ta kthente dhe me ushte ta mberthente! Don Kishoti, ky kalores me pazmore idealiste qe deshiron te ktheje kohen mbrapsh, eshte bere nje figure simbol pergjate koherave. Mund te duket paradoksale : Te kthesh kohen mbrapa? A eshte e mundur? A eshte gjeja e duhur? 

Keto pyetje Don Kishoti i kishte te zgjidhura ne mendjen e vet. Ai niset i vetem , i bindur, i verbuar nga vetebesimi dhe i zhytur ne boten fantastike te librave ne kerkim te te pamundures, por njekohesisht edhe endrres se tij. Nuk e dime si t’a percaktojme kete hero tragjikomik ;  te ndershem dhe te zgjuar, apo nje njeri i mberthyer nga kthetrat e cmendurise? 

Kete problem rrok dhe romani i madh i Servantesit.  Spanjollet e asaj kohe jetonin ne nje rreth te mbyllur ku korrupsioni, pandershmeria dhe injoranca po mbytnin cdo mendje te lire. Don Kishoti nuk pranon te bjere pre e kesaj fryme, por merr ushten duke besuar ne natyren e tij romantike  dhe naive se me te do te ktheje kohet e vjetra, kohet e lavdishme te Spanjes dhe te kaloresve legjendare per te cilet lexonte tere diten ne libra.

Ky veprim ne pamje te pare duket sa qesharak, dhe i thelle, por duhet te pranojme dhe qe ndryshimi dhe ecja perpara e kohes nuk duhet dhe nuk mund te ndalet. Revolucioni i Don Kishotit nuk do te sillte medoemos te mira, madje eshte qesharake te duash te kthesh kohen pas. Don Kishoti eshte sa qesharak me manierizmat e tij, sa edhe i mencur. Ai njeh mire literaturen dhe historine dhe ndoshta simbolizon njerezit e mencur qe mund te bien pre e budallallekut te tyre. 

Ne nje kontekst me te gjere, mesazhi lidhet me ata njerez te cilet bien ne krahet e fantazise me teper sec duhet dhe ne nje moment te caktuar realiteti I zbret me kembe ne toke, dhe e gjitha kjo eshte ne perpjestim te zhdrejte.  

A ka ende sot Don Kishote?  Sigurisht qe po ; artistet e vertete dhe bohemet kane qene dhe do te jene Don Kishote, fatkeqesisht per jeten e tyre qe shkon si nje iluzion, dhe fatmiresisht per boten qe  ende ushqen njerez japin tere jeten per pasionin e tyre dhe qe besojne tek endrrat aq shume saqe humbasin ne to.

Si perfundim mund te themi qe sado paradoksale mund te duket, sado jashte kohe apo “te cmendur” keta njerez mund te jene, botes i nevojiten Don Kishote, pasi jane ata njerez te cilet te vetem me endrrat e tyre, marrin guximin te ndryshojne boten, gje te cilen te tjeret jane te dobet dhe nuk e bejne. 

Detyra Plote

Don Kiahoti i Mances Analize dhe komenti i vepres

DonKishoti koment dhe analize (Servantes)

Roman I shkruar nga Servantes per te vene ne loje prirjen e kalorsise se Spanjes si dukuri shoqerore dhe historike. Hodhi Idene e daljes nga erresira.

Don Kishotizmi eshte nje dukuri shterpe e panevojshme ku njeriu nuk arrin te vendose ekuilibrin midis te shkuares dhe te tashmes dhe nuk njeh ligjesite e jetes. Aventurizem qesharak dhe terheqje patologjike per leximin e nje libri te caktuar.

Format e komikes jane : komizmi I gjestit, karakterit dhe situates.

Menyrat e shrehjes se komikes jane :

Manierizmi- menyre artificial e te folurit sidomos ne fjalimet kalorsiake te Don Kishotit

Anakronizmi qe ka te beje me perdorimn e shprehjeve te vjetra.

Gjinia eshte parodi . Forma kryesore e parodise eshte kontrasti, gershetimi I elementeve grotekse me ato reale dhe fantastike.Personazhet jane tragjikomike. Ndiehet ne stil fryma popullore.

Subjekti :

Don Kishoti eshte nje zoteri nga Spanja qendrore, qe pasi kishte lexuar shume libra mesjetare kalorsiake vendos te behet dhe ai nje kalores. Keshtu merr shpaten dhe mburojen dhe del ne kerkim te aventurave, bashke me mikun e tij fshatar Sanco Panco, te cilit I premton zoterime pa fund pas fitoreve te tyre.  Ai le cdo gje nga jeta e tij ne emer te te dashures, Dulcinese se Tobozos. Bashke me Sancon kerkojne aventura por shume here ato I shkojne per ters. Ne  fund te romanit, Don Kishoti vdes si pasoje e temperatures, dhe rrefyesi te cilit Servantrsi thote se I ka degjuar historine, del dhe thote se pas vdekjes se Don Kishotit, nuk pati me asnje kalores.

Personazhet :

Don Kishoti – heroi tragji-komik. Tragjik sepse ai  priret nga deshira per te kryer heroizma, deshiron te luftoje per drejtesine dhe ka ndjenja humane dhe deshiron te ndihmoje te tjeter. Komik eshte sepse ka mosbalancim te fjaleve dhe veprimeve,  jeton me endrra dhe iluzione dhe sepse do te ktheje prapa rroten e historise. Megjithate ai eshte besnik, I ndershem, idealist dhe madje dhe I mencur. Ai di shume rreth letersise se mesjetes, dyluftimeve etj. Pra nga ana tjeter ai mund te perfaqesoje idene se edhe njerezit e mencur mund te bijne pre e budalallekut te tyre. Don Kishoti shpesh flet me manierzima.

Sanco Panco – shtojce e Don Kishotit, ka iluzione si I zoti, eshte perfaqesues I mentalitetit te ngushte fshatar,  I shkon mrapa Don Kishotit per interesat dhe lakmite e tij dhe ka nuhatje instiktive. Ai eshte personazhi I vetem qe jeton renda dhe jashte marrezise se Don Kishotit , here duke e besuar ate e here duke u treguar skeptik. Ai misheron anet negative dhe positive te asaj epoke. Edhe pse ai eshte I paditur,ai nuk e shfaq veten si injorant, por ka virtyte si besnikeria, humanizmi etj. Shpesh ai I referohet dhe zotit.

Dylqineja e Tobozes- karakter, personazh I papare, I paekspoluar fizikisht ne veper. Disa truke e mbajne ate jashte skenes se romanit.Edhe pse ajo nuk duket, ajo ka nje rol kryesor sepse I jep fuqi dhe frymezim Don Kishotit per veprat e tij. Pra ajo eshte e rendesishme per gjendjen qe I shkakton heroit.

Marredheniet midis Don Kishotit dhe Sanco Panco  : Jane plotesime te njeri tjetri, njeri nje here komik ,tjetri  tragji,  enderrojne te dy me sy hapur dhe ndryshojne nen ndikim e njeri tjetrit dhe te realitetit.

Temat :

Sistemi I moralit

Klasa shoqerore dhe vlera e tyre – Servantesi goditi idene se medoemos shtresat fisnike perbeheshin nga njerez te tille

Motivet :

Nderi

Romanca

Literatura

Simbolet :

Librat dhe literatura- tregojne per rendesine dhe influencen e libravr ne jeten e .perditshme,marredhenia patologjike e njerezve me librat.

Kuajt-simbolizojne klasen se cilen I perkasin personazhet, simbolizojne levizjen dhe jane miq te mire.

Hanet- jane vende ku takohen njerez nga te gjithe klasat.Ato simbolizojne strehen dhe ushqimin por dhe korrupsionin. Sanco Panco shpesh deshiron te kalojne naten ne hane, ndersa Don Kishoti poshte yjeve.Kjo tregoj lidhjen e Sanco Pancos me shume me realitetin.

Koment fragmenti : “Don Kishoti dhe mullinjte e eres”

Lufta me mullinjte e eres eshte simbol I luftes absurde, ndaj nje armiku abstrakt,  shume here me te fuqishem qe as nuk shfaqet, as nuk ka emer. Eshte sit e luftosh kunder asgjese, te sajosh situata per t’u dukur interesant dhe hero para ate tjereve.

Nderkohe qe Sanco eshte realist dhe me kembe ne toke, Don Kishoti  deformon realitetitn. Ai eshte komik sepse jeton me iluzione, dhe tragjik sepse lufton me synimin se ai po  lufton per rrrugen e Perendise.

Fjala anakronike xhiblet- fare e keqe  perdoret me nje ngjyrim emocional. Ketu permblidhet thelbi I deshires donkishoteske, pastrimi I perhershem I botes nga mbeturinat, veset dhe padrejtesite dhe lulezimi I virtytit dhe te vertetes, qe ne te vertete s’mund te realizohet ne realitet.

Don Kishotin e perplas ne toke realiteti, enderrat e tij behen cope cope  nga realiteti. Ne nje kontekst me te gjere, mesazhi lidhet me ata njerez te cilet bien ne krahet e fantazise me teper sec duhet dhe ne nje moment te caktuar realiteti I zbret me kembe ne toke, dhe e gjitha kjo eshte ne perpjestim te zhdrejte.

Detyra Plote

FJALE TE URTA

Fjale te urta nga Populli Populli

Fjale te urta nga Gjergj Fishta

Fjalë të urta nga Mit`hat Frasheri

Fjalë të urta nga SAMI FRASHERI

Fjalë të urta nga Nene Tereza

Detyra Plote

Fjale te urta nga Populli Populli

Fjale te urta nga Populli Populli

1. Ara ime varri im 

2. Ardhin galat dhe prishën folenë e bilbilit 

9. Ç'ke në xhep të marin hop, ç'ke në tru s'ta marrin dot. 

10. Din më shumë i vuari, sesa i mësuari.

11. Dhelpra plakë i di shtigjet. 

12. E di qeni ku fle lepuri. 

13. Fjalë me vlerë, ku të gjesh merr. 

14. Guri i gdhendur hyn kudo. 

15. Harabeli plak nuk rrehet me bukë. 

16. Hoqëm dhe vuam, po diçka mësuam.

3. A don, e s'din, a din e s'don.  

4. Ai që të kallzon, të bën nder, ai që të pyet të qet në hall.

5. Arin ku e njohin, atje e çmojnë. 

6. Ay që s'njef lekun, mos i ler lekë nëpër duer.

7. Çdo mësim e ke fitim, çdo pësim është mësim. 

8. Ç'i do qeni opingat. 

17. I dogj plakës qumështi, ta' po i frynë kosit

18. I pësuari, i mësuari. 

19. Kënga dhe përralla s'kanë zot. 

20. Kur s'di me ligjëru, ke dy vesh me dëgju. 

21. Kush më shumë di, më shumë do të dijë. 

22. Kush nuk ka shijuar të hidhurën, nuk di ç'ashtë sheqeri. 

23. Libri ashtë arma e të mençurit. 

24. Mëso sa je i ri, se kur plakesh s'ke dobi. 

25. Në u bëfsha përsëri nuse, di unë si do të nusëroj. 

26. Njeriu vlen sa di, e din sa mban mend. 

27. Noti mësohet në det, jo në stere. 

28. Nuk dinte dhe lopa, ç'ishte bishti, po mësoi kur ia prenë. 

29. Prindi të rrit, shkolla të ndrit. 

30. Pyet njëqind vetë, se kurrë nuk humbet. 

31. Sa do të rrojmë do të dëgjojmë. 

32. S'ka skaje dituria e urtia e njeriut. 

33. Shit kalin e mëso djalin. 

34. Breshka ferrën do. 

35. Burrin e prishin huqet. 

36. Druri i thatë nuk drejtohet. 

37. Druri ndreqet mbë të njomë. 

38. Edhe plaku kur pi verë, kërcen pup si djalë me erë. 

39. Edhe shakaja ka kohën dhe vendin e vet. 

40. E kam djalin me një dorë, - Po pse? , - sepse pin duhan. 

41. E para - bar, e dyta qejf, e treta helm. 

42. E para gotë është bar, e dyta ar, e treta sermç, e katërta helm. 

43. Fshat e zanat, derë e tabiat. 

44. Gotën e parë e pi vetë, të dytën, pi rakia rakinë, të tretën, pi rakia njerinë. 

45. Huqi vdes shtatë ditë pas shpirtit. 

46. Kali plak nuk mëson revan të ri. 

47. Katundi digjet, zakoni s`prishet. 

48. Ku janë dy vetë, mos i ban i tretë. 

49. Ku di derri, ç`është nderi. 

50. Ku janë dy i treti është i tepërt.

51. Kush i vogël e i qërtuar, i madh e i lavdëruar. 

52. Lumi shtratin e ndëron, po burrimin s`e ndalon. 

53. Ndryshku vjetër dhe zakoni i vjetër, nuk hiqen kollaj. 

54. Njerëzit e një barku i bashkon gjaku, pijanecët bardhaku. 

55. Rakia marton edhe dhespotin. 

56. Rakia është më e mirë se allahu, se rakia merr mendjen e ta kthen prapë, kurse allahu , ta merr e s`ta jep më. 

57. Rakia s`din ç`ka është kadia. 

58. Rakia nuk zihet mik kurrë, të tradhëton ku s`ta pret mendja. 

59. Rakia thotë "Të parën hidhe ti, të tjerat i hedh vetë". 

60. Ruaje fjalën kur t'i vijë radha. 

61. Rrahe sa të jetë këlysh, se kur të bëhet qen ai të ha. 

62. Sa të presin, më mirë priti. 

63. Shtëpia me dy të këqija, duhani dhe rakia. 

64. Trim i rakisë ashtë ai që s'e pi. 

65. Zakoni i ka rrënjët e thella. 

66. Vajza ashtë gardh i shkulë. 

67. Vajza e kthyer si qerrja e thyer. 

68. Vajza për botë, e djali për shtëpi. 

69. Xheneti i gruas është nën këmbë të burrit. 

70. Kunata, si nata, kunetërit si lugetërit. 

71. Kur bëhet gruaja e mençme, plaket burri. 

72. Kur fjalosen dy gra, shajnë shoqen e tyre. 

73. Kur plaket, s'i duhet as vedit, as të tjerëve. 

74. Kur rriten fëmija, prishet shtëpija. 

75. Kur të vjen pleqëria, nuk të do as bir, as bija; edhe qeni kur të sheh, ulet në bisht e të leh. 

76. Kush ka burrë punëtuar, mban stolira të paçmuar. 

77. Kush ta ka nxjerrë synë? - Imi, - prandaj ta ka nxjerrë kaq thellë. 

78. Kalit që djerset, e gruas që kjan, mos i xen besë. 

79. Kur s'punon fati, kot përpiqet drapni. 

80. Ajo që s'arrihet, duket ma e ambël. 

81. Bukuria asht si lulja, në të ri lulëzon e në pleqëri të dëshpëron. 

82. Bukuria e njeriut është sjellja në shoqëri. 

83. Bukuria të habit, bukuria të korit. 

84. Bukuria e gruas duket në mëngjes. 

85. Bukuria pa dituri, dru e thatë pa stoli. 

86. Duaje bukurinë, po mos e zbukuro kot. 

87. Dheu i zi bën bukën e bardhë. 

88. Gruaja e bukur e vera e ëmbël, farmak për zemër. 

89. Gjanë e mirë e duan gjithkush. 

90. Ku din qeni t'u marrë erë luleve. 

91. Syri zgjedh të bukurën, goja të ëmbëlën, mendja të mirën. 

92. Ç'ja ban botës, ia ban kokës. 

93. Çfarë mbillet, korret. 

94. Çfarë ti bësh nënës, ta bën djali. 

95. Gjellën si do ta gatuash, ashtu do ta hash. 

96. Kush mbjell erë, korr stuhi. 

97. Kush përtyp piper, nuk pështyn sheqer. 

98. Një farë që mbillet, do të mbijë. 

99. Pushka e çon gjakun te shpia. 

100. I ngopuri nuk beson të urtin. 

101. I varfëri di shumë, po nuk e pyet njeri. 

102. I varfëri vjel rrushin, i pasuri e ha. 

103. I varfëri heq sikur ka zënë perëndinë me gurë. 

104. I vogli shërbëtor i të madhit. 

105. Jetë - kuletë, fukarallëk - maskarallëk. 

106. Ka ashtë fuqia, andej asht dhe drejtësia. 

107. Atë që merr me një dorë, kthehe me të dyja. 

108. Ban mirë e harro, ban lig e kujto. 

109. Bëj nder e gjej qeder. 

110. Edhe ëngjëlli, edhe djalli, janë brenda tek i gjalli. 

111. Edhe kopësht i mbret të jetë, një gjemb brenda do e ket. 

112. E keqja nuk harrohet, e mira po. 

113. E mira dhe e keqja nuk kanë fund. 

114. E mira nuk ka tavan, e liga s'ka taban. 

115. Ha njëzet e nëntë kafshita me gjellë, s'thua gjë, të tridhjetën thatë dhe bën kiametin. 

116. I ligu kur të hipën mbi shpinë, nuk din me zbritë kurrë. 

117. I ligu të puth e të kafshon. 

118. I ligu ngatërron dhe yjet në qiell. 

119. I mirë sa më s'ka, kur fle nuk ha. 

120. Jo i mirë sa të të lëpijnë, jo i keq sa të të pështyjnë. 

121. Kur pi ujë, kujto burimin. 

122. Kur s'më bën nder, mos më bëj qeder. 

123. Malli i keq shifet në bojë, dhe njeriu i keq shifet në sy. 

124. Për çdo punë që bënë, mejto se ke edhe vdekje. 

125. Pyka e vet e shkyn lisin. 

126. Pyll pa derra s'ka.

127. Qen i bardhë, qen i zi, qen i kuq, qen murrash, qen balash, qen është … 

128. Qeni kur kërkon të hajë të zonë, vritet. 

129. Qepa, qoftë e re, qoftë e vjetër, po era qepë vjen. 

130. Qeni edhe me sapun të lahet, era qen do të vijë. 

131. Rrit këlyshët të të hanë kokën. 

132. Rrufeja nuk bie në hale. 

133. Sëpatës bish mos iu ban. 

134. Ska din zemra, atje shkon mendja. 

135. Të mirën në e hedh prapa, e gjen përpara. 

136. Ai që e ka trupin e drejtë, nuk ka frikë se i del hija e shtrembër. 

137. Ai që e ka mizën në kapuç, e ka vjedh bletën. 

138. Bëni si them unë, e mos bëni si bëj unë. 

139. Bie molla që ka krimbin. 

140. Buçja po nuk luajti bishtin, nuk i ngjiten qentë prapa. 

141. Çika pa nder, si lulja pa erë. 

142. E drejta pa forcë, s'të pi ujë. 

143. E zuri krimbi peshkun, nuk e zuri grepi. 

144. Fajat janë që pjellin ligjin. 

145. Faji është jetim, s'i ka dalë zot njeri. 

146. Fajin e ka gomari, nuk e ka samari. 

147. Fjala e drejtë është e shkurtër, fjala e shtrembër është e gjatë. 

148. Gabimi falet njëherë, e jo përherë. 

149. Gjithkush ka dy kandarë, një për vete, një për të tjerët. 

150. Hatëri të lë pa brekë. 

151. Hesapi i qëruar, të nxjerr të nderuar. 

152. Ka të mençur për të marrë. 

153. Koka e falur s'pritet. 

154. Kur falet e liga, dënohet e mira. 

155. Kur ke të drejtë, lëviz dhe malet. 

156. Kur qeth, bën qime, kur ha, bën thërrime. 

157. Kur të gjen një vdekje, të ngushëllojnë; po kur të gjen turpi, ç'të thonë? 

158. Kusari para se të vjedh, bën hazër vendin. 

159. Kush ha bukë, bën thërrime. 

160. Kush ka ngrënë mjaltin, ka mizën pas veshit. 

161. Kyçi vihet për të ndershmin, pa rezili shpon murin. 

162. Malin lëvroje për lisin, fushën për misrin. 

163. Më parë vra ujkonjën: pastaj mbyt këlyshët. 

164. Mos pyet si vdiq, po pyet si rrojti. 

165. Nderi vjen e ikën, por turpi vjen e nuk ikën. 

166. Në të humbi unaza, gishti ta ka fajin. 

167. Ngarkoje tjetrin aq sa mban. 

168. Nuk është e drejtë me u ba dikujt nanë e dikujt njerkë. 

169. S'hahet në vend të djathit. 

170. S'hahen bashkë turp e bukë. 

171. Zoti vonon, po nuk harron. 

172. Vritet faji e jo njeriu. 

173. Ariu s'i arrinte dot goricat e thoshte: "Qenkan të pa pjekura". 

174. Atij i thonë: "Ja ujku", ay thotë: "Ku është gjurma". 

175. Ay që të do, të qorton, ay që nuk të do, të lëvdon. 

176. Ç'bluan mendja, zbulon pija. 

177. Ç'ka barku, nxjerr bardhaku. 

178. Difton fëmija, ç'ka shtëpia. 

179. Dinaku hyn në pus e del pa lagur. 

180. Dinaku të çon në dyzet çezma e s'të jep ujë. 

181. Atdheu e nana nuk harrohen 

182. Atdheu mbi të gjitha 

183. Ay që lë arën e vet, nget arën e huaj 

184. Balta më e ëmbël se mjalta 

185. Bijë vendi pikë argjendi Puna; Qëndrimi; Vlera 

186. Ai që priton sot, pendohet mot. 

187. Bujku i mirë, ia merr me zorr bukën tokës. 

188. Burri në shtëpi, si dreqi në xhami. 

189. Çelësi që punon, nuk ndryshket. 

190. Dembeli është nëna e të gjithë veseve. 

191. Dera e përtimit, caku i mjerimit. 

192. Dita pa punë nata pa gjumë. 

193. Dora me baltë buka me mjaltë. 

194. Dora e larë, zorrë e tharë. 

195. Edhe ujët po të rrijë në një vend qelbet. 

196. Gruaja që nuk do të gatuajë, shosh gjithë ditën. 

197. Gjykon puna, s'gjykon guna. 

198. Hekuri sa punohet, aq zbukurohet. 

199. I mjeri ai që s'mendn për pleqëri. 

200. Kau që nuk vete në arë e pret sëpata. 

201. Kazma në dorë, buka në gojë; kazma ne katua, trasta del për miell hua. 

202. Kush ka turp, vdes për bukë. 

203. Kush mori udhë, dhe do të lodhet. 

204. Kushtrimi del për të ligshtin, pse trimi kujtohet vet. 

205. Lima dalëngadalë bëri tranë gjilpërë. 

206. Malet tunden, po nuk bien. 

207. Me fal gjakun është burrni. 

208. Mos kij turp nga kush s'ka turp. 

209. Mos prit të të kërkojë e mira, po kërkoje. 

210. Mushka do dru, e demi kular. 

211. Mos u fshi si miu prapa poçes. 

212. Në kurdhën e nxehtë, s'rrihet me çekan druri. 

213. Njeriut iu bëj njeri, qenit bëniu qen. 

214. Po kërciti dhëmbët qeni i qëndro me shkop në dorë. 

215. Po nuk qau fëmija, nuk i jep nëna sisë. 

216. Po nise një udhë, do kaptosh dhe sheshe, dhe male, dhe gurë. 

217. Po nuk u turbullua, nuk kthjellohet. 

218. Kënga për darkë, brenga për drekë. 

219. Ku ka bletë, ka dhe mjaltë. 

220. Ku ka zemër ka dhe krahë. 

221. Kullote dhinë të të mbushë kusinë. 

222. Kur s'ke mbjellë, s'ke çfarë korr. 

223. Kur s'ke punë luaj derën. 

224. Kush fërkon pulën, ha edhe vezën. 

225. Kush fle ngorhtë ka edhe ftohtë. 

226. Kush i kullot deshët, ai qeth dhe leshët. 

227. Kush nuk di ç'është lodhja, ai nuk di ç'është çlodhja. 

228. Kush përton vdes urije. 

229. Kush rri në pemë, ha edhe kokrrat. 

230. Kush s'punon, dheut i rëndon. 

231. Kush zë brumë do të gatuajë. 

232. Me mirë "punë e mbarë", se "mirë se të gjej". 

233. Mbill me një dorë, korr me të dyja. 

234. Me lopatë ari dhe shat argjendi tunden e lëkunden edhe malet nga vendi. 

235. Mirë se të gjej, o hija e madhe!- mirë se vjen o dembel hamë- A kamë leje të rri pak? 

236. Po pate me hangër rri sa të duash. 

237. Mos rri si nusja në dasëm. 

238. Moti ndihmon atëqë punon. 

239. Nga puna po nuk rrodhi, domosdo do pikojë. 

240. Nuk mund të dalë punë e madhe nga ai që nuk do të voglën. 

241. Një ujë që nuk ecën s'pihet. 

242. Paraja nuk i zgjedh njerëzit. 

243. Po shkove me të kërciturit gishtërinjtë sot, mos u anko nga të kërciturit e zorrëve nesër. 

244. Pula që këndon në mbrëmje nuk bën vezë në mëngjes. 

245. Puna e rinisë, jorgan i pleqërisë. 

246. Qan ara se nuk i vjen fara. 

247. Ruaj dhinë të pish qumështin. 

248. Sa më shpejt kositet livadhi; aq më shpejt lind bari.

 249. S'bëhet vreshti me urata, po me shata e lopata. 

250. S'gjuhet me zagar lidhur. 

251. Nuk zihet pleshti me dorashka. 

252. Shpjere gojën te buka e jo bukën te goja. 

253. Trupi shëndoshet me të punuar, mendja ndërtohet me të mësuar. 

254. Ujku e ka qafën e trashë, se ka kambët e shpejta. 

255. Vure vezën more pulën. 

256. Bukë e hi në shtëpi 

257. Çdo hi në vatrën e tij 

258. Çdo vlerë t'i vërë vetes një komb, atë i venë dhe të huajt 

259. Çdo zog kërkon folenë e tij 

260. Dardha bie nën dardhë 

261. Derë e botës s'është strehë e kokës 

262. Duaje atdhenë si shqipja folenë 

263. Duaj at e duaj nënë, por më shumë duaj atdhenë 

264. Dy duar për një kokë, koka për atdhenë 

265. Dheu zhuritet por bari mbin përsëri 

266. Qeni leh tek stani i tij 

267. Fjala në vend të huej, bahet gur 

268. Guri i rëndë në vend të vet 

269. Gjeli në pleh të tij këndon më mirë 

270. Gjeli mbret mbi pleh të vet 

271. Gjuha dhe njerëzit janë tapia e vendtit 

272. Gjuha bashkon kombin 

273. Gjuha ruhet atje ku shkruhet 

274. I ikuri dhe i vdekuri s'kanë hatër 

275. Kur të jesh në dhe të huaj, dita të bëhet një muaj 

276. Kush ka vdekë për atdhe, nuk ka vdekë por ka le 

277. Mace e botës vjen në shtëpi, për të përmbysur tenxheret 

278. Mbrohe atdhenë si shqiponja folenë 

279. Një nënë nuk na ka bërë, po një vend kemi të tërë 

280. Nji zogu që i prishet foleja hidhet degë më degë 

281. O shtëpi, o bukë e hi, nuk gjendet varri si ti 

282. Qeni te shpia e vet gjithmonë asht trim 

283. Shqiponja fluturon në qiell, po folenë e bën në tokë 

284. Arnaut, he arnaut, në vend të bukës po blen barut 

285. Besë e shqiptarit si purteka e arit 

286. Dy milion kur hanë bukë, dyqind milion kur bëjmë pushkë 

287. Gjakut të derdhur të shqiptarit i bie dielli e nuk e than, i bie shiu dhe nuk e lan 

288. Supet e maleve dhe supet e shqiptarit nuk janë kërrusur kurrë 

289. Shqipëria është e vogël, po shqiptarët janë shpirtmëdhenj 

290. Shqiptari kryet e pren dhe besën s'e then 

291. Shqiptari kur jep fjalën, ther djalën 

292. Shqiptari me armë e shokë, s'i lutet kurkujt mbi tokë 

293. Shqiptari për mik asht tret e asht fik 

294. Shqiptari s'ha pulë të ngordhur 

295. Shqiptari s'lë hak pa marrë e borxh pa larë 

296. Shqiptari shqiptarit nuk ka k'i mburret për trimëri 

297. Shqiptarit e ne nga varri me i shku, me e pasë frikë 

298. Shqiptari vetin e jep e shokun s'e jep 

299. Shqiptari vritet por pushkën nuk e hedh 

300. Shqiptari s'e han trupin me bukë 

301. Toskë e gegë, pemë nga një degë 

302. Kush rren shtetin, rren vetin 

303. Ai që ndërton me djersë, mbron me gjak 

304. Ai që bahet i butë si dele e hanë ujqtë 

305. As veshi të mos mbajë plur, as këmba të mos durojë gjemb 

306. Bilbili te kafazi s'këndon nga qejfi, po nga marazi 

307. Breshka po ferrën don 

308. Buka e botës s'të ngop 

309. Buka e botës, laku i kokës 

310. Burri nuk shtrihet as për së vdekmi 

311. Çdo mal e din barrën e vet 

312. Çdo njeri është mbret në shtëpinë e tij 

313. Çdo shpresë fluturon me krahët e saj 

314. Ç'hall ke, vështroje 

315. Dasëm pa mish nuk ka 

316. Dasma do mish, lufta do gjak. 

317. Dele e butë në qafë të ujkut 

318. Dora e huj të krun, po jo ku të kruhet. 

319. Ec me këmbë tueja e jo me mend e huaja 

320. E di gjalmi ç'ka torba 

321. E di vetë gomari ku i vret samari 

322. Gunë e huaj s'të mban ngrohtë 

323. Gjithkush teshat i lan në shtëpinë e vet 

324. Hallet e mia i di trari im 

325. Hall me qè e hall me buaj, po më keq me qè të huaj 

326. I zoti ia sheh plagën kalit, nën samar, se qiraxhiu, ngrihet e shkon. 

327. Jeton bleta majë malit, jeton dhe miza nën bisht të kalit. 

328. Kali i botës s'të nxjerr jashtë portës. 

329. Kafshata e huaj të mbet në fyt. 

330. Këmba e di se ku e vret këpuca. 

331. Kur se mbajnë njëzet e katër tuejt, nuk e mbajnë as katërdhetë e tetë të huejt. 

332. Kur m'i punonin arat, u liga dhe u thava, kur i punova vet, u maha dhe u ringjalla 333. Kur s'ka trimni, s'ka liri. 

334. Kush mba vesh botën, prish kokën. 

335. Kush merr mendjen e botës, i sjell dëm kokës 

336. Kush s'lufton për liri, robërinë e ka në shpi. 

337. Kush unj qafën i bie zverkut. 

338. Ku të ha, kruaje. 

339. Leku i huj, peshon rëndë në xhep. 

340. Liria fitohet e nuk dhurohet. 

341. Liria fitohet vetëm me gjak. 

342. Liria i ka rrënjët në gjak. 

343. Liria nuk blehet me para e me tokë, po fitohet me gjak e me kokë. 

344. Lira vjen kur s'i duhesh vdekjes. 

345. Më mirë një ditë në liri, se njëqind vjet në robni. 

346. Më mirë i lig e i lirë, sesa shëndoshë e me zinxhirë. 

347. Më mirë nën hijes ne ferres sime, sesa nën hijen e fikut tonë. 

348. Më mirë një ditë gjel, sesa tre ditë pulë. 

349. Më mirë Sokol një herë, se sorrë gjithherë. 

350. Mashë e tjetrit mos u bëj. 

351. Me dorën e tjetrit, mos vrafsh as gjarprin. 

352. Me duart e mija rrafa kokën time. 

353. Më e urtë se delja nuk ka, por edhe asaj i ngjiten ferrat pas. 

354. Më mirë gomar, po tëndin, se kalë, po të botës. 

355. Më mirë nën dhè i mbuluar, se mbi dhè i gjynjëzuar. 

356. Më mirë të vdesësh duke luftuar, sesa të rrosh i gjynjëzuar. 

357. Më mirë të vdesësh në këmbë, sesa të jetosh në gjunjë 

358. Më mirë zog e në liri, sesa bilbil e në kulvi. 

359. Mikun nderoje dhe vëre në qoshe, po ozt shtëpie të jesh vetë. 

360. Mish të ngordhur edhe egërsira nuk ha. 

361. Mjer ay që pret nga tjetri! 

362. Mjer puna ime, qe se bani dora ime. 

363. Mos shko maz pas pele. 

364. Mos shko pas qerres së tjetrit. 

365. Mos u ban mjaltë, se të han mizat. 

366. Nën hije as bari nuk ngren krye. 

367. Nuk rron peshku pa ujë. 

368. Një gjë që të merr dora, mos prit të ta japin. 

369. Një punë që s'e bën vetë, mos kërko të gjesh të metë. 

370. Për çdo punë, puth dorën tënde. 

371. Po nuk nderove veten, s'të nderon njeri. 

372. Pyet shtatë a tetë, e bëj si di vetë. 

373. Qafa e unjur, koka e prerë. 

374. Qëndro shtyllë e mos u bëj urë. 

375. Rrushi varet në degët e vet. 

376. S'bëhet dasma pa thyer kupa. 

377. Gjithsecili në punën e tij është zot. 

378. S'mbahet shpirti me falimnders. 

379. Syri i të zotit plehron arën. 

380. Shqiponja nuk gjuan miza. 

381. Trimëria dhe liria janë si nanë e bijë. 

382. Ari në zjarr provohet, miku në rrezik kuptohet. 

383. Armiku s'pritet me fjalë, por me plumb. 

384. Armiku më i rrezikshëm është, ai që harrohet. 

385. As buka nuk haet vetëm. 

386. Atje ku luftojnë dy, fiton i treti. 

387. Kur merr dërrasa të plasur, çahet e tëra. 

388. Kur je veti i dytë, të ngoh dhe fryma e shokut. 

389. Lulja e këputur nuk lëshon më. 

390. Me mikun ha e pi, të dhënë e të marrë mos ki. 

391. Mendja me mendjen, pjellin mëndje. 

392. Me një ka nuk bëhen pendë. 

393. Me nji tra nuk mban shtëpia. 

394. Mëson nga armiku më shumë se nga miku. 

395. Miku i mirë të nderon shtëpinë, miku i vjetër nuk hidhet poshtë. 

396. Miku është mik deri sa nuk përzihet në hallet e shtëpisë. 

397. Miku harrohet po të largohet. 

398. Miku i mirë vjen nga porta. 

399. Nuk bëhet stani me dhi të egra. 

400. Njeriu ka nevojë më tepër për dashuri, se për lavdi. 

401. Njeriu pa shokë, si muri pa tokë. 

402. Miku i mikut tim, është edhe miku im. 

403. Një krah s'mban kala. 

404. Një zog që ndahet nga klloçka, e ha shqipja. 

405. Pa djalë e pa gocë rrova, pa shok nuk rrova. 

406. Për një shamatë, lypen dy veta. 

407. Punën nuk e bën një gisht, po e bën grushti. 

408. Qentë le të lehin, karvanet të shkojnë përpara. 

409. Ruajmë nga miku, se nga armiku ruhem vetë. 

410. S'bëhet lëmi me një kalli. 

411. S'bëhet stani me lepura. 

412. S'mblidhen lepujt në vath. 

413. S'mbushet thesi me një kokërr. 

414. Syri është më i mprehtë se kordha. 

415. Shejtani kur nuk ka punë rreh të birin. 

416. Shokë bashkë, e bukë veç. 

417. Trimi i mirë me shokë shumë. 

418. Shoku sa duhet, aq qortohet. 

419. Shtëpinë e mbajnë të gjitha shtyllat. 

420. Tek nusja hanë e pinë, te dhëndrri gja nuk dinë. 

421. Të më mbrosh atje ku s'jam, se ku jam mbrohem vetë. 

422. Uji fle, hasmi s'fle. 

423. Ankohet kalorësi se po i varen këmbët. 

424. As nuk kam, as më mbarohen. 

425. Bjer, o zot, mikun; të haj dhe i zoti i shtëpisë. 

426. Bota të jep aq sa t'i kesh dhënë asaj. 

427. Bukë e kripë e zemër. 

428. Çilet dera, rritet ndera. 

429. Dora lanë dorën, të dyja lajnë faqet. 

430. Edhe pula jote në kopshtin e botës të duket e majmë. 

431. Fshati digjet, kurva krihet. 

432. Fukara jam, po shpirtin nuk e kam fukara. 

433. I mirë për shokë, e i lig për vete. 

434. Bukën tënde ha, hall të botës qa. 

435. Çezma i lan të gjithë, veten nuk e lan. 

436. I fundit ja do qaj, ja do qeshë. 

437. I qan hallin kalorësit. 

438. I zoti i shtëpisë, rri në fund të urave të zjarrit. 

439. Jo gjithmonë "mirë se të gjeta" po edhe "mirë se erdhe". 

440. Kafeja është e zezë, po të zbardh faqen. 

441. Nga fryn era kthen gëzofin. 

442. Kam qeshur të tjerë, më mbiu në derë. 

443. Keq më vjen, po dëm s'më bëhet. 

444. Ku s'të thërresin, mos shko; ku s'të pyesin, mos kuvendo. 

445. Këpucari i ka këpucët e grisura. 

446. Kërkon të zërë gjarpërin me dorë të botës. 

447. Kopraci s'të jep të zezën e ullirit. 

448. Ku bien daullet të çojnë këmbët vetë. 

449. Ku rënça mos u vrafsha. 

450. Kur të kem me thasë, të të jap një trastë. 

451. Kur të vjen nevojtari në derë, po s'pate gjë, jep një gotë ujë. 

452. Kush ha vetëm, vdes dhe vetëm. 

453. Kush shkon pa thirrë, kthen pa u përcjellë. 

454. Kush vete i paftuar, e gjen sofrën pa shtruar. 

455. Kush vjen rrallë, ha bakllavanë, kush vjen shpesh ha përsheshë. 

456. Le gomari që na ngordhi, po s'na lënë as mizat rehat. 

457. Lype se s'ta jep, merre se nuk thotë gjë. 

458. Mali me mal s'piqen, po njeriu do piqet. 

459. Me çfarë syri do më shofësh, me atë do të shof. 

460. Merr belanë e botës e vë në krye të votrës. 

461. Miku i afërt nuk ka nder, se vjen përherë. 

462. Miku i thirrur, duhet përcjellun. 

463. Miku nuk vjen për thelë e lëng, po për fjalë e për kuvënd. 

464. Mikut i lëshohet vendi dhe i dëgjohet kuvendi. 

465. Mirmëngjes, me interes. 

466. Mos qesh në shok, se e gjen në kokë. 

467. Mos e lëndo ku i dhemb. 

468. Në daltë djalë të na rrojë, në daltë çupë, të të rrojë. 

469. Në shtëpinë e të varurit, nuk zihet litari me gojë. 

470. Nuk dua mish e kabuni, po dua, ner e sajdi. 

471. O bark, o qerrata, këtu gjete, këtu ha. 

472. Pa para njeriu ha dhe një thes me kripë. 

473. Peshku në det, kripa në tokë, po bashkohen në tigan. 

474. Prifti më përpara bekon mjekrën e tij. 

475. Pula bëri venë, gjelit i dhemb barku. 

476. Pushka e trimit dhe sofra e xhymertit, janë gjithmonë plot. 

477. Qenit hidhi një kockë, të pushojë. 

478. Rrugën për te miku, mos e lër të zërë bar. 

479. Sevapi as shitet, as blihet. 

480. Sqepari bishtin e shokut e gdhend, të tijin jo. 

481. Ta shef bojën, sa ta ka nevojën. 

482. Trimi nderon trimin, i mençmi të mençmin, i ligu të ligun. 

483. Unë ha kumbulla, ty të mpihen dhëmbët. 

484. Ustaj nuk ka shtëpi. 

485. Ajo që ke frikë të gjen. 

486. Ai që s'ka gojë, vdes pa ardh dita. 

487. Ai që s'tutet me fjalë, s'tutet as me pushkë. 

488. Atë që pështyn, mos e lëpij. 

489. Atë që të qëllon me gur, mos e qëllo me bukë. 

490. Ay që hyn në lumë edhe do laget. 

491. Burri flet përpara syve e jo pas shpine. 

492. Burri një herë ka lerë, nji herë do të vdesë. 

493. Burri o të fal, o të var. 

494. Burri s'matet me pëllëmbë po me zemër. 

495. Burri o të mbyt, o të fal; i ligu as të mbyt, as të fal. 

496. Çakallit lëshoi ujkun. 

497. Çkul dhëmbin, të të shëndoshen kryet. 

498. Ç'pret nga ai që trembet ngas hija e tij. 

499. Dajaku ka dalë nga xheneti. 

500. Delen e mplakë frika nga ujku e gërshëra.

Detyra Plote